Çfarë presidenti na nevojitet dhe çfarë kërkojnë qytetarët!?

Abedin Bilalli
Botuar nga Abedin Bilalli 11 Prill, 2024 20:49

Çfarë presidenti na nevojitet dhe çfarë kërkojnë qytetarët!?

Shtrirja e angazhimit të personit të parë të shtetit varet nga krijimtaria dhe shpikja e tij, përcjell FLAKA.

Në periudhën e ardhshme do të publikojmë në mënyrë të alternuar më shumë tekste në të cilat do të hamendësojmë disa tema që kanë të bëjnë me rolin e presidentit të shtetit, më saktë se si ai mund të bëhet përfaqësues i vërtetë i shtetit dhe i qytetarëve. Nëpërmjet analizave të ekspertëve, konsultimeve me ekspertë, profesorë, ish-diplomatë, ne do të ofrojmë më shumë udhëzime se si presidenti i shtetit mund të afirmojë postin presidencial në një nivel shumë më të lartë se roli aktual protokollarë që ka, pavarësisht faktit që Kushtetuta i jep të drejtën të jetë komandanti suprem i forcave të armatosura. Synimi i kësaj serie tekstesh është gjetja e një metode me të cilën në të ardhmen, natyrisht në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet, kreut të shtetit do t’i jepet një paketë më e madhe kompetencash, në mënyrë që ai të marrë pjesë aktive në krijimin e politikave të jashtme, të brendshme, ekonomike, energjetike, arsimore, shëndetësore dhe të gjitha politikave të tjera të rëndësishme për të ardhmen e vendit. Qëllimi është që presidenti në të ardhmen të bëhet përfaqësues i vërtetë si i shtetit ashtu edhe i qytetarëve, ose më mirë të jetë korrigjuesi civil i të gjitha politikave të gabuara dhe krijues i zgjidhjeve dhe ideve të reja që do të nënkuptojnë progres real për shtetin. Me një fjalë, një lider.

Nëse ndiqni rrëfimet e kandidatëve presidencialë në fushatën elektorale të deritanishme, të gjithë flasin për rregullimin e situatës në shtëpi, vendosjen e një shteti të vërtetë ligjor dhe shpalljen e një lufte vendimtare kundër korrupsionit.

Një gjë janë rrëfimet parazgjedhore, por realiteti është krejtësisht ndryshe, ndaj qytetarët kanë një imazh të diferencuar qartë në paraqitjen e tyre se çfarë baba apo nënë kombi duan në krye të shtetit, sidomos kur bëhet fjalë se si do të menaxhohen gjërat në marrëdhëniet e brendshme politike.

Përvojat e deritanishme kanë treguar se presidentët vështirë se arrijnë të shkëputen nga ndikimi i partive që i propozuan për poste, kështu që, në një masë më të madhe ose më të vogël, kjo u ndje edhe nëpërmjet vendimeve që ata morën, të cilat kryesisht ishin në përputhje me çfarë përfaqësonte pushteti ekzekutiv.

Nga njëra anë, arsyetimi për këtë kërkohej në kompetencat relativisht të vogla që kishte njeriu i parë i shtetit, por nga ana tjetër, edhe ato pak pushtete nuk u përdorën në mënyrën e duhur për të paralajmëruar për disa anomali dhe situata.

Për të mos përsëritur episode të tilla të këqija, ajo që i duhet vendit tani është një lider i vërtetë që do të lërë mënjanë çdo bagazh politik të imponuar nga partitë dhe do të bëhet një tribunë e vërtetë popullore dhe shtetërore, që do të flasë ekskluzivisht në emër të vendit dhe të qytetarëve.

Një qasje e tillë do t’i lejojë atij të përfshihet aktivisht në të gjitha ngjarjet politike brenda vendit dhe të jetë pjesë aktive e zgjidhjeve, dhe jo thjesht një vëzhgues i heshtur i proceseve që ndodhin rreth tij. Me fjalë të tjera, duhet një figurë më e fortë, e cila, ndër të tjera, do të menaxhojë me sukses marrëdhëniet politike në vend, do të parandalojë gjenerimin e krizave politike dhe kështu do të ndikojë në uljen e ndarjeve të shoqërisë, të cilat po bëhen gjithnjë e më të theksuara nga viti ne vit.

Politologët me të cilët biseduam për rolin e presidentit në rregullimin e marrëdhënieve të brendshme politike në vend, mendojnë se nuk duhet neglizhuar ndikimi i presidentit në të gjithë procesin politik, duke kujtuar faktin se pushteti ekzekutiv është i ndarë mes presidentit dhe qeveria me kryeministrin.

“Nga njëra anë duhet një kandidat që do të mbledhë sa më shumë qytetarë pas tij, që do të thotë se pamja dhe programi i tij duhet të jetë i pranueshëm dhe i dëshirueshëm për masat e gjera të popullit. Zgjedhjet e menjëhershme presidenciale mobilizojnë fuqishëm votuesit, i lidhin me personalitetin e kandidatit dhe i polarizojnë shumë lehtë. Nga ana tjetër, një kryetar shteti karizmatik gjithmonë mund ta kërcënojë Qeverinë me paraqitjet e tij publike ose me dëshirën për të penguar punën e qeverisë përmes disa kompetencave të tij kushtetuese. Kështu, presidenti bëhet korrigjues i pushtetit ekzekutiv, pra nuk lejon të devijojë nga programet zgjedhore dhe të zbatojë asnjë politikë të dëmshme për interesat kombëtare dhe qytetarët. Në atë mënyrë presidenti bëhet faktor, pra një figurë në të cilën të gjitha partitë do të shohin një shtyllë në të cilën mund të mbështeten”, thonë politologët.

Sipas tyre, në Maqedoni ka pasur shumë kriza politike, për të cilat në vend që presidenti të ishte ai që do t’i mblidhte të gjithë dhe do të gjente zgjidhje, ai ishte thjesht një vëzhgues i zakonshëm para ndërmjetësve ndërkombëtarë, të cilët na sollën zgjidhje që rezultuan të bënin situata edhe më problematike.

“Kjo tregon se presidenti nuk e ka shfrytëzuar sa duhet ose nuk ka arritur të imponojë autoritetin e tij para aktorëve politikë në vend. Presidenti, megjithëse ka kompetenca modeste, mund të jetë një faktor jashtëzakonisht i rëndësishëm gjatë krizave politike, veçanërisht nëse ka koalicione të gjera, qeveri të pakicave apo kur bëhet fjalë për bashkëjetesë, ku ai njihet si një lloj lideri i opozitës. Maqedonia u përball me shumë kriza politike ndër vite dhe zgjidhjet u kërkuan me ndërmjetësues të huaj. Kreu i shtetit u la mënjanë. Kështu do të vazhdojë nëse vetë presidenti nuk afirmohet si lider, pra si një njeri i vërtetë nga populli, jo nga partia, që do të ofrojë zgjidhje për krizat, një, dy, tre, pesë zgjidhje sado që duhen, dhe jo ai ngre duart pas përpjekjes së parë të dështuar. Nëse në një rast të tillë aktorët politikë refuzojnë iniciativat e tij, atëherë ata praktikisht kundërshtojnë popullin dhe humbasin vlerësimin e tyre në mesin e qytetarëve, në kurriz të presidentit, i cili rritet në sytë e njerëzve të thjeshtë sepse populli fillon ta perceptojë atë si lajmëtari dhe zëri i tyre i arsyes”, theksojnë bashkëbiseduesit tanë.

Duke aluduar në të kaluarën dhe presidentët që udhëhiqnin shtete të veçanta, politologët kujtojnë prirjen tradicionale të votuesve drejt figurave atërore/nënës, pra drejt një personi të fortë, të ndershëm, punëtor dhe atdhetar, i cili më në fund do t’i vendosë gjërat në rregull brenda shtetit.

“Presidenti duhet të jetë ai person i mençur që do të ngrejë në piedestalin më të lartë interesat kombëtare dhe civile. Në të njëjtën kohë, ai duhet të jetë personi që do të menaxhojë situatën brenda shtetit, pavarësisht nga fuqitë e vogla. Sundimi i ligjit është i domosdoshëm, në rregull, ai ka të drejtë të emërojë disa njerëz në Këshillin Gjyqësor dhe t’u kërkojë atyre të punojnë me kapacitet të plotë për të rregulluar situatën në gjyqësor. Nga ai nis, kështu që ajo lidhje duhet të vazhdojë më tej në sistem, por presidenti mund ta inicojë. Ka një problem me korrupsionin, në rregull, dhe presidenti mund të bëjë shumë. Si fillim, le të fillojë të mbajë panele çdo javë, duke ftuar ekspertë të dëshmuar në atë fushë nga e gjithë Evropa, thjesht duke u bërë presion autoriteteve që të fillojnë të bëjnë diçka. A është në rrezik siguria? Dhe për këtë, ajo ka organet e veta të inteligjencës që mund të punojnë edhe në atë fushë. Kemi pasur shumë kriza politike, shoqëria jonë është jashtëzakonisht e ndarë kryesisht në bazë politike, kështu që edhe këtu presidenti mund të jetë menaxheri që do t’i ulë të gjithë në tavolinë dhe do t’i mbajë atje derisa të gjendet një zgjidhje. Çështja është se përkundër kredencialeve të vogla, kur njeriu ka kapacitet dhe vullnet për të punuar, mund të afirmohet lehtësisht si një figurë lidershipi që punon për rregullimin e situatës në vend”, theksojnë politologët.

Na kujtojnë një mjet tjetër shumë të rëndësishëm që presidenti e ka në dorë, por nuk e përdor fare.

“Fjalimet në Kuvend nuk mund të reduktohen në pak para Vitit të Ri, gjatë të cilit opozita del rregullisht nga salla. Nëse është e nevojshme, presidenti do t’i drejtohet Kuvendit çdo muaj dhe pse jo edhe në media, për të folur publikisht për problemet. Asnjë qeveri nuk dëshiron një kritikë të tillë publike, dhe nga ana tjetër, njerëzit duan të dëgjojnë se presidenti i percepton parregullsitë dhe flet publikisht për to. Është ai faktor i kohezionit social që duhet të jetë presidenti i vendit. Ndryshe, nëse edhe presidenti vazhdimisht pajtohet me politikat e qeverisë, të cilat shumicës së qytetarëve nuk i pëlqejnë, atëherë nuk po flasim më për lider, por për bashkëekzekutues të politikave të gabuara”, theksojnë politologët.

Në fund, ata shtojnë se një president cilësor nuk do të kufizohet kurrë nga asnjë kompetencë kushtetuese, nëse vërtet dëshiron të bëjë diçka për vendin e tij.

“Presidenti duhet të jetë shpikës, ka shumë mënyra për të përmirësuar situatën pa shkuar përtej kompetencave dhe Kushtetutës, dhe gjithsesi të tregojë se është një lider që do të diktojë situatën në shtet dhe në shoqëri, dhe jo thjesht një memec ordiner vëzhgues protokollar i proceseve. Qytetarët tanë kanë kohë që e kërkojnë një lider të tillë”, përfundojnë politologët. FLAKA

Abedin Bilalli
Botuar nga Abedin Bilalli 11 Prill, 2024 20:49