Tashmë dihet se sa qëndrimi ulur çon në rritjen e rrezikut të vdekjes së hershme

Abedin Bilalli
Botuar nga Abedin Bilalli 6 Maj, 2024 20:23

Tashmë dihet se sa qëndrimi ulur çon në rritjen e rrezikut të vdekjes së hershme

Përparimet në teknologji në dekadat e fundit kanë eliminuar nevojën dhe dëshirën e njerëzve për të lëvizur. Një pjesë e madhe e popullsisë së botës është në një pozicion ulur për një kohë të gjatë gjatë ditës, qoftë para kompjuterit në punë apo para televizorit në shtëpi.

Meqenëse trupi i njeriut është bërë për të lëvizur, e gjithë kjo ulje është e keqe për shëndetin tonë. Një studim i ri nga Universiteti i Kalifornisë – San Diego e konfirmoi këtë.

Një total prej 5,856 pjesëmarrësve të moshës 63 deri në 99 vjeç iu kërkua të mbanin një monitor të aktivitetit të ijeve për shtatë ditë në fillim të studimit. Studiuesit më pas i ndoqën ata për një dekadë, kohë gjatë së cilës vdiqën 1733 pjesëmarrës. Studiuesit përdorën inteligjencën artificiale për të marrë të dhëna nga monitori për sa kohë qëndruan ulur pjesëmarrësit, dhe më pas e lidhën atë me rrezikun e vdekjes. Të dhënat treguan se pjesëmarrësit që rrinin ulur për më shumë se 11 orë në ditë kishin një rrezik 57 për qind më të lartë për të vdekur gjatë periudhës së studimit sesa ata që rrinin ulur për më pak se 9.5 orë në ditë.

Por a do të eliminojë stërvitja e rregullt rreziqet shëndetësore të kalimit të tepërt të kohës ulur? Përgjigja sipas studimit është – JO. Rreziku i vdekjes së hershme ishte ende i pranishëm edhe me sasi më të larta të ushtrimeve të moderuara deri në energji. Një studim i vitit 2019 zbuloi gjithashtu se sasitë më të larta të stërvitjes nuk e kthenin rrezikun e sëmundjeve të tilla si diabeti i tipit 2, sëmundjet e zemrës dhe goditjet në tru, që vijnë nga qëndrimi ulur shumë.

Megjithatë, një studim nga Australia zbuloi se ndërmarrja e 9000-10500 hapave çdo ditë zvogëlon rrezikun e vdekjes së parakohshme, madje edhe te njerëzit e ulur.

Gjetjet kontradiktore mund të shpjegohen nga monitorët e aktivitetit që mbahen në ijë në studimin e Universitetit të San Diegos dhe në kyçin e dorës në studimin australian, gjë që mund të ketë çuar në vlerësime të ndryshme të kohës së qëndrimit ulur.

Studimi australian gjithashtu nuk përdori ndonjë softuer të veçantë në të dhënat e monitorimit të aktivitetit për të përcaktuar se kur pjesëmarrësit ishin ulur ose në këmbë, që do të thotë se qëndrimi në këmbë do të regjistrohej gabimisht si ulur. Për shembull, nëse pjesëmarrësi qëndron i palëvizur për gjysmë ore, kjo do të llogaritet si gjysmë ore ulur. Kjo mund të nënkuptojë se studimi australian nënvlerësoi sasinë e kohës që pjesëmarrësit e tij kaluan ulur.

Dëshmitë nga një studim nga Universiteti i San Diegos duken më të mira, duke theksuar nevojën për të qenë sa më pak të ulur. Udhëzimet aktuale nga Organizata Botërore e Shëndetësisë e mbështesin këtë, duke rekomanduar që të rriturit duhet të kufizojnë kohën e qëndrimit ulur dhe të ndalojnë qëndrimin ulur për periudha të gjata.

Sa është e tepërt qëndrimi ulur?

Një studim nga Universiteti i San Diegos thotë se 11 orë në ditë. Studime të tjera sugjerojnë se vetëm shtatë orë çdo ditë mund të jenë shumë. Ka gjithashtu shumë kërkime që tregojnë se nuk duhet të qëndroni ulur për më shumë se 30 minuta vazhdimisht, sepse mund të rrisë nivelin e sheqerit në gjak dhe presionin e gjakut.

Pra, çfarë mund të bëni për të shmangur qëndrimin ulur për periudha të gjata kohore?

Nëse jeni punonjës zyre, mund të ngriheni dhe të lëvizni midis detyrave të punës ose gjatë një telefonate. Në shtëpi, mund të ngriheni në këmbë gjatë reklamave televizive. Disa pajisje inteligjente që vishen fillojnë të zhurmojnë nëse qëndroni ulur për një kohë të gjatë për t’ju paralajmëruar.

Por çka nëse nuk mund të qëndroni në këmbë apo të ecni? Një studim i vitit 2020 zbuloi se stërvitjet e shkurtra të krahut (për shembull, dy minuta stërvitje çdo 20 minuta) ulnin nivelet e sheqerit në gjak tek përdoruesit e karrigeve me rrota. Për sa kohë që bëni diçka që përfshin të mos rrini ulur, kjo do t’ju sjellë përfitime shëndetësore.

Abedin Bilalli
Botuar nga Abedin Bilalli 6 Maj, 2024 20:23