Cilat janë modalitetet për ndryshimet kushtetuese?

Abedin Bilalli
Botuar nga Abedin Bilalli 31 Maj, 2024 20:50

Cilat janë modalitetet për ndryshimet kushtetuese?

Nga VLEN janë të bindur se do të ketë modalitete të pranueshme si për Sofjen ashtu edhe për Shkupin. Ish-presidenti bullgar Prvanov sugjeron se nevojitet një aneks i Marrëveshjes së 2017-ës

Partnerët e mundshëm në qeverinë e ardhshme kanë diskutuar për domosdoshmërinë e ndryshimeve kushtetuese, por nga koalicioni VLEN po e lënë kryeministrin e ardhshëm të thotë modalitetet që do të ishin të pranueshme për zbatimin e ndryshimeve. “Koalicioni VLEN është garanca më e mirë se Maqedonia e Veriut do të vazhdojë rrugën e saj evropiane. Në fund të fundit, edhe në deklaratën e parë mes VMRO-DPMNE-së dhe VLEN-it janë tre pika – rruga evropiane, zhvillimi i shpejtë ekonomik, lufta kundër krimit dhe korrupsionit dhe shtet ligjor”, tha Arben Taravari nga VLEN.

Ai është i bindur se do të gjendet një zgjidhje. “Unë garantoj se do të ketë modalitete që do të jenë të pranueshme për të dyja palët, si për Shkupin, ashtu edhe për Sofjen, dhe për këtë jam shumë i sigurt. Megjithatë, kryeministri i ardhshëm me siguri do të thotë se cilat janë opsionet. Po punohet intensivisht. Jam optimist se do të gjendet një zgjidhje. Do të kemi ndihmë nga organizatat joqeveritare dhe nga njerëzit që duan të ndihmojnë Maqedoninë, të gjitha për të lëvizur dhe për të filluar negociatat, sepse është për të mirën e qytetarëve. Ne kemi nevojë për një zgjidhje që do të jetë e pranueshme për Bullgarinë dhe Maqedoninë dhe problemi mund të zgjidhet menjëherë”, tha Taravari.

DUHET NJË ANEKS I MARRËVESHJES

Bullgaria është para zgjedhjeve dhe për momentin nuk dihet se cilat subjekte politike do të jenë bashkëbiseduesit e qeverisë së re maqedonase pas zgjedhjeve. Sipas deklaratave të politikanëve aktualë dhe të dikurshëm bullgarë, nuk krijohet përshtypja se gjërat do të marrin një rrugë tjetër. Edhe pse theksohet nevoja për dialog, fokusi mbetet te “historia e përbashkët”. Georgi Prvanov, ish-presidenti i Bullgarisë nga viti 2002 deri në vitin 2012, në një intervistë për BNR ripohoi idenë e tij se marrëveshja midis dy vendeve nga viti 2017 duhet të marrë një aneks. “Është e rëndësishme të kuptohet se duhet të zhvillohet një dialog ndërmjet Sofjes dhe Shkupit, i cili do të tregojë disa gjëra kyçe që dalin ose lidhen me Marrëveshjen e Miqësisë të gushtit 2017”, thotë Prvanov.

I pyetur nëse ka nevojë të korrigjohet Marrëveshja e Miqësisë dhe Fqinjësisë së Mirë, siç insinuohet nga Maqedonia e Veriut, ai thekson nevojën për plotësimin e saj. “Kam thënë shumë kohë më parë se ka nevojë që Marrëveshja të plotësohet me aneks, sepse është një deklaratë e bukur, e ngjashme me atë të nënshkruar nga Ljubço Georgievski dhe Ivan Kostov në fund të viteve të 90-ta të shekullit të kaluar. Por tani kemi nevojë për sqarime. Ideja e historisë sonë të përbashkët me RMV duhet të jetë e mbushur me përmbajtje reale. Kjo, për mendimin tim, është thelbësore. Dhe shpresoj që miqtë dhe vëllezërit tanë në anën tjetër të kufirit ta kuptojnë këtë dhe të hyjnë në një mënyrë dialogu, në mënyrë që të dëgjohen argumentet e ndërsjella. Mohimi është rruga më e keqe në këtë moment dhe në çdo moment tjetër”, vlerëson Prvanov.

Lidhur me rrezikun e mundshëm që RMV të bëjë një hap prapa në rrugën drejt BE-së, ai beson se “gjithmonë ka rreziqe”. “Unë supozoj se në Maqedoninë e Veriut duan të jenë anëtare të BE-së siç janë në NATO, për të cilën ne i kemi mbështetur. Dhe sa duan ta pranojnë idenë e një historie të përbashkët, kjo është një pyetje tjetër. Devijimi mund të jetë aty, me një lloj kundërsulmi, për të cilin nuk dua të mendoj. Duhet të jemi gati për një polemikë korrekte, miqësore dhe të bazuar shkencërisht. Nuk do të jetë e lehtë. Polemika do të jetë e vështirë, sepse kam lexuar shumë gjëra këto ditë, jo vetëm nga presidentja e re, znj. Siljanovska, por edhe nga kryeministri i ardhshëm, z.Mickoski. Ata tingëllojnë mjaft agresive, gjë që presupozon që ne të përgjigjemi me dinjitet, bindshëm, por me vendosmëri”, sugjeron ish-presidenti bullgar, Georgi Prvanov.

FQINJËSIA E MIRË DHE TË DREJTAT E NJERIUT

Presidenti aktual bullgar, Rumen Radev, i cili fundjavën e kaluar në Budapest pati një takim me kryeministrin hungarez Viktor Orban, në kuadër të presidencës së ardhshme hungareze të Këshillit të BE-së në periudhën korrik-dhjetor 2024, ka treguar edhe parimet mbi të cilat bazohet zgjerimi i Unionit. “Rumen Radev dhe Viktor Orbán konfirmuan mbështetjen e Bullgarisë dhe Hungarisë për perspektivën evropiane të Ballkanit Perëndimor si një faktor afatgjatë për sigurinë dhe prosperitetin e Evropës. Rumen Radev theksoi se zgjerimi i BE-së për të qenë i qëndrueshëm duhet të bazohet në parime dhe kritere të qarta, aspekti kryesor i të cilave është fqinjësia e mirë dhe respektimi i të drejtave themelore të njeriut”, thuhet në zyrën e Radevit.

VMRO-DPMNE gjithashtu është për parime. Në programin zgjedhor të partisë “Platforma 1198”, thuhet se qeveria e ardhshme do të përkushtohet fuqishëm për gjetjen e një zgjidhjeje të përshtatshme krahas lëvizjes reale të procesit të integrimit evropian në përputhje me të drejtën dhe parimet ndërkombëtare. “Në drejtim të gjetjes së zgjidhjes së çështjes së ndryshimeve kushtetuese, e cila tashmë është vënë si kusht për fillimin e negociatave me BE-në, VMRO-DPMNE ofron alternativa ligjore dhe legjitime në përputhje me të drejtën dhe parimet ndërkombëtare. Këto alternativa do të krijojnë kushte për parashikueshmëri më të madhe të procesit integrues evropian, të mbrojtur nga kërkesat joparimore, që të rezultojë me anëtarësimin e plotë të Maqedonisë në BE. Garantimi i parashikueshmërisë dhe sigurisë që nuk do të vendosen kushte shtesë dypalëshe gjatë procesit të negociatave do ta bëjë më të sigurt rrugën tonë të integrimit në BE”, thuhet në program.

NË BAZA TË BARABARTA DHE RECIPROKE

Në programin e VMRO-DPMNE-së si “qëllim kyç strategjik” i qeverisë së ardhshme të udhëhequr nga ajo parti është që vendi të jetë anëtar i plotë i BE-së. “Arritja e objektivit strategjik të anëtarësimit në BE duhet të jetë në baza të barabarta dhe reciproke, bazuar në kritere të matshme dhe objektive. Identiteti shekullor maqedonas, gjuha maqedonase, veçantia maqedonase, kultura, zakonet, traditat dhe heronjtë nuk duhet të jenë pjesë e asnjë negociate politike. Çdo përpjekje për të hapur një diskutim në një nivel politik dypalësh ose shumëpalësh rreth çështjeve identitare dhe karakteristikave të popullit maqedonas kundërshton identitetin dhe veçantinë maqedonase,” thuhet në program.

Po ashtu thuhet se VMRO-DPMNE është e vetëdijshme se do të trashëgojë barrën e rëndë të qëndrimit të papërgjegjshëm të qeverisë, i cili shkaktoi probleme serioze në integrimet evropiane dhe e vendosi shtetin në pozitë të nënshtruar. “Qeveria e VMRO-DPMNE-së në angazhimin e ardhshëm diplomatik do të bëjë të gjitha përpjekjet për të ofruar garanci të mjaftueshme përveç mbrojtjes së identitetit shekullor maqedonas, gjuhës dhe veçantisë maqedonase dhe në këtë drejtim do të kërkojë mbështetje të menjëhershme nga institucionet evropiane, fqinjët tanë, aleatët dhe partnerët tanë strategjikë. Një respekt i tillë ndërkombëtar duhet të bazohet në çdo kuptim në vendimet e Gjykatës për të Drejtat e Njeriut të Këshillit të Evropës”, ​​potencojnë nga kjo parti. (koha.mk)

Abedin Bilalli
Botuar nga Abedin Bilalli 31 Maj, 2024 20:50