Hormuzi në fokus: Tensionet SHBA-Izrael-Iran kërcënojnë çmimin global të naftës

Përshkallëzimi i përplasjes mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Izrael dhe Iran po reflektohet drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare të energjisë, duke shtuar frikën për një valë të re rritjesh të çmimeve të naftës dhe presion inflacionist në mbarë botën.

Megjithëse Irani përbën vetëm 3–4% të prodhimit global të naftës, pesha e tij reale qëndron te pozicioni strategjik pranë Ngushtica e Hormuzit – arteria kryesore për transportin detar të naftës. Rreth një e pesta e konsumit global kalon pikërisht nëpër këtë korridor, duke e bërë atë një pikë nevralgjike për stabilitetin energjetik botëror.

Analistët paralajmërojnë se çdo pengesë serioze në qarkullim mund ta çojë çmimin e naftës mbi 100 dollarë për fuçi. Sipas William Jackson nga Capital Economics, një reduktim i eksporteve iraniane ose bllokim i trafikut në Hormuz do të shkaktonte reagim të menjëhershëm të tregjeve.

Aktualisht, Irani prodhon rreth 3.3 milionë fuçi në ditë dhe është prodhuesi i katërt më i madh në kuadër të OPEC. Edhe pse zotëron rreth 12% të rezervave globale, prodhimi i tij mbetet i kufizuar për shkak të sanksioneve dhe mungesës së investimeve.

Eksportet iraniane, megjithatë, nuk janë ndërprerë. Afro 90% e tyre drejtohen drejt Kinë, kërkesa e së cilës ka ndihmuar në rritjen e prodhimit iranian gjatë viteve të fundit, sipas Deutsche Welle.

Ngushtica e Hormuzit shërben si dalje strategjike për eksportet nga Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Iraku. Afërsisht 20% e konsumit global dhe gati një e treta e tregtisë detare të naftës bruto kalojnë nëpër këtë zonë.

Megjithëse Teherani ka kërcënuar herë pas here me mbylljen e kësaj rruge, një hap i tillë do të dëmtonte edhe vetë ekonominë iraniane dhe do të provokonte reagim ndërkombëtar. Megjithatë, për shkak të tensioneve, disa kompani transporti tashmë po shmangin kalimin përmes zonës.

Sipas kompanisë analitike Rystad Energy, ndikimi në treg do të ishte pothuajse i njëjtë, pavarësisht nëse mbyllja do të ishte zyrtare apo thjesht rezultat i rreziqeve të sigurisë.

A mund të stabilizojë situatën OPEC+?

Aleanca OPEC+ ka paralajmëruar rritje të prodhimit për të zbutur presionin në tregje. Megjithatë, ekspertët theksojnë se nëse rrjedha përmes Hormuzit kufizohet, prodhimi shtesë mund të mos mjaftojë për të balancuar mungesën.

Arabia Saudite ka rritur tashmë eksportet, por efektet pritet të jenë kryesisht afatshkurtra.

Pasojat globale

Çmimi i naftës ndikon drejtpërdrejt në inflacion dhe në kostot e prodhimit. Ekonomistët vlerësojnë se një rritje prej 5% e çmimit të naftës shton inflacionin me rreth 0.1 pikë përqindjeje në ekonomitë e mëdha. Nëse nafta Brent kapërcen 100 dollarë për fuçi, inflacioni global mund të rritet me 0.6–0.7 pikë përqindjeje shtesë.

Dronët e Iranit godasin rafinerinë e naftës në Arabinë Saudite

Në fund, stabiliteti ekonomik global do të varet nga zhvillimet në terren dhe nga fakti nëse një nga nyjat më të rëndësishme energjetike të botës do të vazhdojë të funksionojë normalisht.

Dy dronë që kishin si objektiv rafinerinë Ras Tanura në Arabia Saudite u interceptuan dhe u shkatërruan nga forcat saudite, bëri të ditur zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes, Turki Al-Malki, sipas transmetuesit shtetëror Al Ekhbariya. Deri më tani, kompania shtetërore Saudi Aramco nuk ka publikuar një reagim zyrtar për incidentin. Rafineria e Ras Tanurës konsiderohet ndër më të mëdhatë në vend, me kapacitet përpunimi prej rreth 550 mijë fuçish naftë në ditë.

Konflikti me Iranin, çmimi i gazit në Evropë rritet me 25%

Çmimet e gazit natyror në Evropë shënuan rritje të fortë pasi tensionet në Lindjen e Mesme rikthyen shqetësimet për ndërprerje serioze të furnizimeve globale me energji. Kontratat referuese u hodhën deri në 25% – rritja më e madhe që nga gushti 2023 – pas ngadalësimit pothuajse të plotë të trafikut të cisternave në Ngushtica e Hormuzit gjatë fundjavës.

Edhe nafta u shtrenjtua ndjeshëm, ndërsa kontratat holandeze të ardhshme, pikë referimi për tregun evropian, u tregtuan rreth 20% më lart, në 38.44 euro për megavat-orë në orët e mëngjesit në Amsterdam. Sipas Bloomberg, kjo përbën goditjen më serioze për tregjet e gazit që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia, i cili ndryshoi rrënjësisht flukset globale të energjisë.

Megjithëse pjesa më e madhe e LNG-së nga Lindja e Mesme destinohet për Azi, çdo pengesë në transport do të shtonte konkurrencën për furnizime alternative, duke rritur çmimet edhe në Evropë. Kontinenti mbetet veçanërisht i ekspozuar për shkak të rezervave të ulëta dhe nevojës për importe të mëdha gjatë verës përpara dimrit, ndërsa sipas Goldman Sachs Group, një ndërprerje njëmujore e trafikut përmes Hormuzit mund të çojë deri në dyfishim të çmimeve evropiane të gazit. Gazeta Flaka

279

SONDAZHI

Intervenimi ushtarak i SHBA-ve dhe Izraelit në Iran është në favor të popullatës iraniane, apo jo?

Po, populli po çlirohet nga dikatatura

Jo, populli iranian po persekutohet

• 
• 
• 
• 
• 
• 
•