Dy tragjedi, një sistem në krizë: A po dështon shteti social?

Dy ngjarjet e fundit – tragjedia në Shkup me nënën 31-vjeçare dhe vajzën e saj të mitur, si dhe vdekja e 10-vjeçarit në Tetovë – kanë tronditur opinionin publik dhe kanë hapur sërish debatin për funksionimin e sistemit social dhe institucional në vend.

Në rastin e Shkupit, institucionet si Ministria e Punëve të Brendshme dhe Prokuroria u përfshinë pas ngjarjes, ndërsa paraprakisht kishte pasur denoncime për dhunë në familje. Janë ngritur pikëpyetje serioze për reagimin në kohë, koordinimin mes policisë dhe shërbimeve sociale, si dhe për masat parandaluese në rastet e përsëritura të dhunës.

Në Tetovë, rasti i 10-vjeçarit që humbi jetën pas rënies nga ballkoni është trajtuar si incident tragjik, por edhe këtu shtrohet pyetja për mbikëqyrjen sociale dhe mekanizmat e mbështetjes për familjet që përballen me sfida shëndetësore apo sociale.

A kemi krizë të sistemit?

Të dy rastet, megjithëse me rrethana të ndryshme, nxjerrin në pah disa probleme strukturore:

1. Reagim reaktiv, jo parandalues
Institucionet shpesh veprojnë pas ngjarjes, jo në fazën kur rreziku identifikohet. Denoncimet për dhunë, sidomos kur janë të përsëritura, kërkojnë protokolle të forta ndërhyrjeje dhe monitorim të vazhdueshëm.

2. Koordinim i dobët ndërinstitucional
Policia, qendrat për punë sociale, prokuroria dhe institucionet shëndetësore duhet të funksionojnë si një mekanizëm i integruar. Çdo boshllëk komunikimi mund të ketë pasoja të rënda.

3. Mungesë e mbështetjes psikologjike dhe sociale
Familjet në krizë shpesh mbeten pa këshillim profesional, pa ndihmë konkrete dhe pa mbështetje të vazhdueshme. Sistemi social duket i mbingarkuar dhe me kapacitete të kufizuara.

4. Besimi i ulët tek institucionet
Kur qytetarët tërheqin kallëzime apo hezitojnë të kërkojnë ndihmë, kjo shpesh lidhet me frikën, presionin apo mungesën e besimit se sistemi do t’i mbrojë realisht.

Krizë kapacitetesh apo krizë përgjegjësie?

Këto raste nuk janë thjesht tragjedi individuale – ato janë sinjale alarmi për funksionimin e shtetit social. Një sistem që nuk arrin të identifikojë rrezikun në kohë, të ofrojë mbrojtje efektive dhe të sigurojë mbështetje të qëndrueshme, rrezikon të perceptohet si formal, por jo funksional.

Shteti social nuk matet vetëm me ligje dhe institucione të shkruara në letër, por me aftësinë për të mbrojtur më të cenueshmit: gratë viktima të dhunës, fëmijët dhe familjet në krizë.

Çfarë duhet?

• Forcim i mekanizmave të parandalimit të dhunës në familje
• Mbikëqyrje më e rreptë në rastet me histori të përsëritura
• Rritje e kapaciteteve të qendrave për punë sociale
• Transparencë dhe llogaridhënie institucionale

Në fund, dy jetët e humbura në Shkup dhe jeta e një fëmije në Tetovë nuk duhet të mbeten vetëm statistika. Ato duhet të shërbejnë si moment reflektimi për një reformë të thellë të sistemit social dhe për rikthimin e përgjegjësisë institucionale në qendër të veprimit shtetëror. Gazeta Flaka

279

SONDAZHI

Intervenimi ushtarak i SHBA-ve dhe Izraelit në Iran është në favor të popullatës iraniane, apo jo?

Po, populli po çlirohet nga dikatatura

Jo, populli iranian po persekutohet

• 
• 
• 
• 
• 
• 
•