Pagat humbin vlerën në RMV, duhen masa konkrete për standardin e jetesës

Redaksia
Publikuar nga Redaksia 28 Nëntor, 2022 21:34

Pagat humbin vlerën në RMV, duhen masa konkrete për standardin e jetesës

T&S

Statistikat shënojnë edhe një herë rritje të pagës mesatare, por qytetarët ankohen për këto të dhëna. Shumë pyesin se si mund të rritet mesatarja kur pagat mbeten të njëjta me vite. Veç kësaj, inflacioni është një barrë edhe më e madhe, për shkak të së cilës standardi ynë i jetesës është ulur në mënyrë drastike. Dilema që lind me regjistrimin e pagës mesatare është nëse ajo është reflektim i të ardhurave dhe mundësive të qytetarëve. Por a është paga mesatare përfaqësimi i vërtetë i të ardhurave të shumicës apo jo?

Ekonomistët për “Faktor” theksojnë se një problem shtesë që lind me inflacionin, përkatësisht rritja e çmimit të produkteve me pakicë, është ulja e vlerës së pagës reale.

Ekonomisti Zdravko Saveski sqaron se qytetarët duhet të bëjnë dallimin mes pagave nominale dhe reale. Saveski shton se paga nominale është shuma e parave që punëtorët marrin për punën e kryer. Ndërsa, rroga reale është sa mallra dhe shërbime mund të blihen me ato para, sa vlejnë paratë e fituara. Ai thekson se pikërisht në kushtet e inflacionit, siç po na ndodh tani, paga nominale humbet rëndësinë si masë për rritjen e pagave.

“Nëse punonjësit i rritej paga, por çmimet e mallrave dhe shërbimeve rriteshin më shumë se paga, atëherë paga e tij reale nuk rritej, por ulej. E rëndësishme është që Enti i Statistikave ka filluar të publikojë të dhënat për pagën mesatare reale. Pra, edhe pse paga mesatare nominale në shtator të vitit 2022 është rritur për 13 për qind, për punëtorin që e ka marrë atë pagë është krejtësisht e parëndësishme, sepse në të njëjtën periudhë i ka rënë paga reale për 5 për qind”, thekson Saveski.

Ai tregon se çdo qytetar mund të bëjë llogaritë për veten e tij. Ai thekson se nëse norma e inflacionit është 20 për qind, atëherë, nëse paga nominale e një punonjësi ka mbetur e njëjtë në krahasim me të njëjtin muaj të një viti më parë, kjo do të thotë se paga e tij reale është ulur me 20 për qind, d.m.th. me një të pestën. Po ashtu, si shembull, ai tregon një situatë ku paga nominale e punëtorit është rritur për 5 për qind, por kjo, thotë Saveski, do të thotë se paga e tij reale nuk është rritur, por ka rënë për 15 për qind serioze.

“Si mund të mbajnë pagat me inflacionin? Ata sigurisht që nuk do ta bëjnë vetë. Në kushtet e kapitalizmit, janë punëtorët mbi kurrizin e të cilëve zgjidhet problemi i inflacionit. Fuqia blerëse e tyre zvogëlohet (d.m.th., rrogat e tyre reale bien) dhe kështu kërkesa për mallra dhe shërbime ulet, duke ulur çmimet. Po ashtu, “racionalizimi” i kostove të kompanive, ndër të tjera, zgjidhet me largimin e punëtorëve nga puna, duke ulur kështu edhe fuqinë blerëse të tyre. Nëse punëtorët duan ta ndalojnë këtë, ata duhet ta marrin seriozisht problemin, dhe kjo do të thotë të bashkohen dhe të ushtrojnë presion kolektiv për të marrë pagat e tyre që të paktën të mbajnë hapin me inflacionin. Nuk ka rrugë tjetër. Pasiviteti garanton vetëm varfërim”, përfundon Saveski.

Ekonomistët thonë gjithashtu se nuk duhet ngatërruar paga mesatare dhe mesatare, duke theksuar se llogaritja e pagës mesatare do të japë një pasqyrë më reale të të ardhurave të punëtorëve te ne. Paga mesatare nuk do të thotë që 50 për qind e punonjësve paguhen deri në atë shumë dhe 50 për qind mbi atë shumë, por kjo do të ishte paga mesatare.

Paga mesatare është mesatarja e të gjitha pagave, paga mesatare prej 18.000 denarë dhe 18.000 euro në muaj. Në të njëjtën kohë, është e mundur që pagat e punëtorëve të mbeten të njëjta, të rriten pagat e drejtuesve dhe të drejtorëve, duke sjellë rritje të pagës mesatare dhe iluzionin se standardi ynë i jetesës po përmirësohet.

Një tregues se pagat tona janë ende të ulëta është fakti se një familje mesatare në Maqedoninë e Veriut ndan rreth 67.2 për qind të konsumit të saj për të plotësuar nevojat bazë si ushqim, veshmbathje, banim dhe mallra shtëpiake. FLAKA

BURIMI: FAKTOR.MK

Redaksia
Publikuar nga Redaksia 28 Nëntor, 2022 21:34