Rrjetet sociale: Nga revolta e Ballkanit te cirku shqiptar
Botuar nga Flaka
Nga Driton Zenku
Në fillim, rrjetet sociale në Ballkan ishin armë. Sot janë pasqyrë – dhe jo gjithmonë e bukur.
Fillimi: Idealizëm, revoltë, mobilizim
Rreth viteve 2009–2015, me ngritjen e Facebook dhe më vonë Twitter (sot X), rrjetet sociale në Ballkan u panë si hapësirë çlirimi.
Në një rajon me media të kapura politikisht, rrjetet u bënë tribunë. Aktivistë, gazetarë të pavarur, studentë – të gjithë gjetën mikrofon.
Në Shqipëri dhe Kosovë, rrjetet u përdorën për protesta dhe ekspozime skandalesh. Në Maqedoninë e Veriut, gjatë krizës politike 2015–2017, Facebook ishte terren beteje. Publiku diskutonte dokumente, përgjime, korrupsion. Ishte debat real, shpesh brutal, por i gjallë.
Rrjetet krijuan ndjesinë se pushteti mund të sfidohej.
Tani: Algoritëm, polarizim, treg i egos
Sot loja është tjetër.
Me ardhjen e Instagram dhe sidomos TikTok, fokusi u zhvendos: nga argumenti te performanca.
Në Ballkan, kjo u përkthye në tri gjëra:
Politikanët nuk flasin më për programe; flasin për klip. Fjalimi nuk bëhet për parlamentin, por për 30 sekonda viral.
Çdo incident etnik ndizet brenda minutave. Algoritmi shpërblen zemërimin. Në rajonin tonë, kjo është benzinë.
Çdo njeri është analist. Problemi? Zhurma mbyt faktin. Gazetaria serioze konkurron me meme.
Shqiptarët: Nga komunitet te fragmentim
Tek shqiptarët, transformimi është i dukshëm.
Në fillim, rrjetet ndihmuan lidhjen mes Tiranës, Prishtinës, Shkupit dhe diasporës.
Diskutimet kishin fokus kombëtar, kulturor, politik. Kishte idealizëm dhe solidaritet.
Sot, debati është i fragmentuar në klane partiake. Influencerët kanë më shumë peshë se profesorët. Sensacionalizmi fiton mbi analizën.
Në Maqedoninë e Veriut, për shembull, narrativa shqiptare online shpesh është më e radikalizuar se realiteti në terren. Një incident lokal shndërrohet në betejë ekzistenciale brenda orësh. Kjo nuk e forcon komunitetin; e nervozon.
Ballkani: Nga shpresë demokratike te fabrikë polarizimi
Rrjetet sociale në Ballkan nuk dështuan. U komercializuan.
Algoritmi nuk shpërblen të vërtetën. Shpërblen reagimin. Dhe në një rajon me histori të rëndë, reagimi është gjithmonë emocional.
Shtoji kësaj portale të dobëta që jetojnë nga klikimi, parti që përdorin “ushtarë digjitalë”, dhe mungesën e edukimit mediatik.
Rezultati? Rrjeti nuk është më hapësirë debati. Është arenë.
Pyetja reale për shqiptarët
A jemi përdorues, apo po përdoremi?
Nëse rrjetet sociale në fillim na dhanë zë, sot po na japin varësi. Në vend që të ndërtojmë narrativë strategjike si komunitet, shpesh po harxhojmë energji në grindje virtuale.
Në fillim, rrjetet sociale krijuan iluzionin e fuqisë kolektive.
Sot krijojnë iluzionin e rëndësisë individuale.
Dallimi është thelbësor. Gazeta Flaka
Botuar nga Flaka
Shqipëria e paprekshme
