Seladin Xhezairi: Rasti Grubi si një “Proces” modern i Kafkës – mes pafajësisë, drejtësisë dhe labirinteve të sistemit

“Kam harruar t’ju pyes: Ç’lloj pafajësie parapëlqen zotëria juaj; ka tri lloje pafajsishë: ajo e vërteta, ajo sa për sy e faqe dhe shtyrja e afatit…”

Me këtë fragment nga romani “Procesi” i Franc Kafkës, publicisti Seladin Xhezairi e ndërton kolumnën e tij të radhës, duke e përdorur veprën e njohur letrare si metaforë për zhvillimet rreth procesit gjyqësor ndaj ish-zëvendëskryeministrit të parë të Maqedonisë së Veriut, Artan Grubi, dhe të akuzuarve të tjerë.

Xhezairi rikthehet te romani i botuar më 1925, të cilin e përshkruan si një alegori të fuqishme të përplasjes së individit me sisteme burokratike dhe të padepërtueshme të drejtësisë.

Sipas tij, figura e Jozef K.-së, i cili përballet me një proces ku fajësia nuk është provuar, por që megjithatë endet nëpër labirintet e një sistemi gjyqësor të vështirë për t’u kuptuar, i ngjan situatës që, sipas tij, po zhvillohet në rastin Grubi.

“Duket se procesi gjyqësor që po zhvillohet kundër Artan Grubit (…) është i frymëzuar pikërisht nga romani i Kafkës!”, shkruan Xhezairi.

Nga një akuzë në tjetrën

Publicisti ndalet te ndryshimi i akuzave që lidhen me rastin. Ai rikujton se Grubi, në cilësinë e ish-zëvendëskryeministrit të parë, së bashku me ish-drejtorin e Lotarisë Shtetërore dhe persona të tjerë, fillimisht ishte përfshirë në një procedurë penale lidhur me dyshime për keqpërdorime në Lotarinë Shtetërore.

Xhezairi thekson se Prokuroria i kishte ngarkuar të dyshuarit me veprën “mashtrim në shërbim”, ndërsa në procesin gjyqësor, sipas tij, akuza është ndryshuar në “keqpërdorim të pozitës dhe autorizimeve zyrtare”.

Pikërisht këtë ndryshim ai e sheh si një prej elementeve që, sipas tij, e bëjnë rastin të ngjashëm me atmosferën e përshkruar nga Kafka.

“Një proces tamam si PROCESI i Kafkës që nxjerr zbuluar, cullak, sistemin e drejtësisë!”, shkruan Xhezairi.

Përgjegjësia e qeverisë dhe roli i Kuvendit

Në një pjesë tjetër të kolumnës, Xhezairi ngre çështjen e përgjegjësisë politike dhe juridike të anëtarëve të Qeverisë, duke u ndalur te fakti se bëhet fjalë për një vendim të marrë në një seancë qeveritare.

Ai i referohet nenit 92 të Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut, i cili përcakton përgjegjësinë e Qeverisë dhe të çdo anëtari të saj para Kuvendit.

Sipas Xhezairit, pikërisht këtu lind pyetja nëse përgjegjësia për një vendim kolektiv të Qeverisë mund të trajtohet vetëm përmes përgjegjësisë individuale penale të një ish-funksionari.

“Për përgjegjësinë juridike të Zëvendëskryeministrit të Parë, Artan Grubi, në fakt të të gjithë bartësve të pushtetit ekzekutiv (kryeministrit dhe ministrave) për këtë, apo për ndonjë rast tjetër, është dashur të vendoset në parlament”, argumenton publicisti.

“Drejtësi selektive” apo luftë kundër korrupsionit?

Xhezairi e shtrin analizën edhe në dimensionin politik të procesit. Ai pretendon se pas ndryshimit të pushtetit shpesh shfaqet ajo që e quan “sezon i gjuatjes së shtrigave”, ndërsa rastin konkret e interpreton si një përpjekje për të dëshmuar vendosmërinë e pushtetit të ri në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Megjithatë, sipas tij, problemi qëndron te trajtimi jo i njëjtë i rasteve.

“Zhvillimet që po ndodhin paralelisht me këtë proces, përmes vjetërimit të lëndëve dhe mbylljes së syve para hajnive të këtij gjysmëmandati të ekzekutivit maqedonas, shpërfaqin atë që quhet drejtësi selektive apo ekskluzive”, shkruan Xhezairi.

Ai e sheh këtë si një paradoks për një shtet që synon integrimin evropian, duke argumentuar se standardet e drejtësisë duhet të jenë të njëjta pavarësisht përkatësisë politike të personave që përballen me organet e drejtësisë.

“Procesi” i Kafkës në versionin modern

Në përmbyllje, Xhezairi rikthehet te metafora me të cilën e nis kolumnën: “Procesi” i Kafkës.

Sipas tij, rasti Grubi ka krijuar një situatë ku pyetjet për përgjegjësinë, akuzat, kompetencat institucionale dhe mënyrën e funksionimit të drejtësisë ndërthuren në një labirint që, në këndvështrimin e tij, ngjan me botën absurde të romanit të Kafkës.

“Kjo që po ngjet po i ringjallë protagonistët e PROCESIT të Kafkës e që, fatkeqësisht, nuk flet mirë për një vend që mëton të bëhet pjesë e familjes evropiane”, përfundon Xhezairi.

Dhe pikërisht këtu qëndron pyetja që ngre kolumna: a është drejtësia duke ndjekur një proces normal juridik, apo po krijohet një tjetër “Proces” ku pafajësia, fajësia dhe shtyrja e afatit përplasen në labirintet e sistemit? Gazeta Flaka