Shkencëtarët: Ushqimet e yndyrshme prishin kujtesën brenda ditësh

Drin Zenku
Botuar nga Drin Zenku 30 Shtator, 2025 21:17 Përditësuar

Shkencëtarët: Ushqimet e yndyrshme prishin kujtesën brenda ditësh

Një studim i ri nga University of North Carolina School of Medicine, i botuar në revistën Neuron, ka zbuluar se një regjim ushqimor i pasur me ushqime të përpunuara – si patatina, biskota apo ushqime të gatshme – mund të dëmtojë trurin në një kohë rekord prej vetëm katër ditësh.

Shkencëtarët testuan minj laboratorikë me një dietë të ngjashme me atë perëndimore, të pasur me yndyrna të ngopura (hamburgerë, patate të skuqura etj.), dhe zbuluan se qelizat e trurit të njohura si CCK interneurons në hipokampus (qendra e kujtesës) u bënë tepër aktive dhe nuk arrinin më të përpunonin siç duhet glukozën. Ky proces prishi menjëherë rrugët e kujtesës, duke dëmtuar funksionet njohëse.

Lajmi i mirë: dëmi nuk është i pakthyeshëm. Studiuesit vunë re se ndryshimi i regjimit ushqimor ose periudhat e agjërimit rivendosën përpunimin normal të glukozës, duke përmirësuar kujtesën.

Juan Song, udhëheqësi i studimit, tha: “Nuk prisnim të gjenim një grup kaq specifik qelizash që ndikohej kaq shpejt nga ushqimet e yndyrshme. Ajo që na befasoi ishte shpejtësia e ndryshimit dhe fakti që vetëm ky proces mjaftoi për të dëmtuar kujtesën”.

Një kërcënim global:

  • 944 mijë persona jetojnë me demencë në Britani, shifër që pritet të dyfishohet në dy dekada.
  • Në SHBA, mbi 7 milionë persona janë të prekur.
  • Globalisht, rastet e demencës pritet të kalojnë 150 milionë deri në vitin 2050.
  • Alzheimer përbën rreth 60% të rasteve.

Si të mbrohemi? Një dietë e shëndetshme me peshk, perime dhe drithëra mund të vonojë demencën deri në 25%. Po ashtu, trajtimi i kolesterolit, presionit të gjakut, diabetit dhe shmangia e izolimit social mund të parandalojnë miliona raste të reja. Një raport i The Lancet sugjeron se gati gjysma e rasteve të Alzheimerit mund të shmangen duke adresuar 14 faktorë rreziku, nga obeziteti te pirja e duhanit.

Flaka

120
SONDAZHI

A e lejon legjislacioni aktual që studentët shqiptarë ta japin provimin e jurisprudencës në gjuhën e tyre amtare?

Drin Zenku
Botuar nga Drin Zenku 30 Shtator, 2025 21:17 Përditësuar
Shënim: Disa imazhe gjenden nga interneti, që konsiderohen të jenë në domenin publik. Nëse dikush pretendon pronësinë, ne do të citojmë autorin, ose, sipas kërkesës, do të heqim menjëherë imazhin. Marrja e paautorizuar e teksteve dhe videove me të drejtë autoriale ose ndonjë përmbajtje të ngjashme pa pëlqimin paraprak me shkrim të Flaka Media do të konsiderohet shkelje e të drejtave autoriale dhe për këtë Flaka e ruan të drejtën të kërkojë kompensim përkatës monetar.Mosrespektimi dhe abuzimi i të drejtave autoriale dhe të drejtave simotër dënohet me ligj.Çdo marrje e paautorizuar, shfrytëzim, përdorim apo publikim i tekstit, fotografitë ose videot apo çfarëdo përmbajtje tjetër e ngjashme që paraqet pronësi të Flaka Media, pa pëlqim paraprak me shkrim nga redaksua, ndalohet rreptësisht dhe për të njëjtën paguhet kompensim përkatës financiar, për çka pronari ka të drejtë të nis procedurë përkatëse.Në rast të marrjes së teksteve autoriale dhe videove apo çfarëdo përmbajtje tjetër, në mënyrë të obligueshme nevojitet pëlqim paraprak nga Flaka Media dhe vendosje të linkut që do të çojë deri në web faqen e Flaka Media. Shkrimet nga MGID, nuk janë në menaxhim të redaksisë.
120
SONDAZHI

A e lejon legjislacioni aktual që studentët shqiptarë ta japin provimin e jurisprudencës në gjuhën e tyre amtare?

  • 2,8 miliardë euro në bixhoz: simptomë e një shoqërie në pasiguri – Çfarë flet sociologjia për fenomenin?