Shkencëtarët zbulojnë shkakun e pagjumësisë kronike: Ritmet cirkadiane të vonuara mbajnë trurin zgjuar natën

Pagjumësia kronike mund të jetë më shumë se thjesht mungesë gjumi. Studiuesit australianë nga Universiteti i Australisë së Jugut kanë gjetur prova që tregojnë se çrregullimet në ritmet cirkadiane të trurit, të njohura si “orët e brendshme të trupit”, mund të jenë shkaku kryesor i pagjumësisë afatgjatë.

Në studimin e publikuar në tetor 2025 në revistën Sleep Medicine, pjesëmarrësit me dhe pa pagjumësi u monitoruan për 24 orë në një laborator me ndriçim të zbehtë dhe rutinë të rregulluar ushqimi dhe aktiviteti. Studiuesit analizuan aktivitetin kognitiv të tyre gjatë ditës dhe natës, duke zbuluar dallime kyçe.

Personat me pagjumësi nuk arritën të “fiknin” mendjen gjatë natës. Aktiviteti i tyre mendor mbeti i ngjashëm me atë të ditës, dhe kulmet kognitive u vonuan rreth gjashtë orë e gjysmë, duke i mbajtur zgjuar edhe natën. Kjo tregon se truri i tyre nuk merr sinjale të forta për të kaluar në një gjendje të qetë.

Ekspertët sugjerojnë se këto zbulime mund të çojnë në trajtime të reja për pagjumësinë, duke përfshirë ekspozim të kontrolluar ndaj dritës, rutina të strukturuara ditore dhe ushtrime për qetësimin e mendjes. Përveç strategjive biheviorale aktuale, qasjet që fokusohen në ritmet cirkadiane dhe aktivitetin kognitiv mund të ofrojnë rezultate më të mira.

“Gjumi nuk është vetëm mbyllja e syve, por edhe fikja e trurit nga mendimet e orientuara drejt qëllimit dhe përfshirja emocionale. Tek pagjumësia, kjo ‘fikje’ është e zbehur dhe e vonuar,” shpjegon Prof. Kurt Lushington.

Flaka