Komisioni i Venecias kontestoi disa nene të Ligjit të Gjuhëve

Në vitin 2019 Komisioni i Venecias pati dhënë vlerësim për Ligjin e gjuhëve, të miratuar nga Kuvendi i Maqedonisë së Veriut në vitin 2018, me të cilin avancohet përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe, por disa përcaktime të këtij ligji, siç bëhet e ditur nga përmbajtja e raportit, “tejkalojnë standardet e përcaktuara në Konventën-kornizë për mbrojtjen e pakicave kombëtare dhe Deklaratën evropiane për gjuhët rajonale dhe të pakicave”.

“Ligji i vitit 2018 në mënyrë të theksuar avancon përdorimin e gjuhës shqipe, si gjuhë që e flasin së paku 20% e qytetarëve të Maqedonisë së Veriut, në organet publike. Por, në fusha të caktuara, ligji shkon shumë larg duke i imponuar institucioneve publike detyrime joreale, në veçanti në procedurat gjyqësore. Obligimet janë joreale dhe të shtrenjta për t’u zbatuar”, thuhej veç të tjerash në konkluzionet e Komisionit të Venecias.

Komisioni në atë kohë kërkonte shqyrtim të ligjit, para së gjitha të hiqen përcaktimet lidhur me dygjuhësinë në procedurat gjyqësore dhe të ndërmerren masa që të sigurohet zbatim efikas i kërkesave gjuhësore në bazë të përcaktimeve të ligjit të mëparshëm, të vitit 2008. Komisioni gjithashtu rekomandonte revidimin e nenit 3 të ligjit, që parasheh përdorimin e gjuhës shqipe në komunikim brenda institucioneve, por edhe në sfera tjera deri në përcaktimin e qartë të tij. Raporti po ashtu rekomandon anulimin e gjobave për moszbatimin e ligjit deri në qartësimin e plotë të tij. Ligji për mendim në Komisionin e Venecias ishte dërguar nga qeveria e atëhershme, pas kritikave të shumta në opinionin, sidomos atë maqedonas se me këtë ligj, vendi bëhet shtet dygjuhësor dhe se rrënohet karakteri unitar i shtetit. Gjuha shqipe në bazë të ligjit, i cili hyri në fuqi një vit pas miratimit përdoret në organet e pushtetit qendror, si në Qeveri, Kuvend, pushtetin gjyqësor si dhe në komunat ku mbi 20 për qind e popullatës janë të entitetit shqiptar.