Nga 600 deri në mbi 1.000 denarë më shumë në muaj – a mjafton rritja kur shporta e konsumit vazhdon të rëndojë buxhetin?

Pensionistët në Maqedoninë e Veriut presin në tetor pagesën e pensionit të shtatorit, tashmë të harmonizuar sipas metodologjisë ligjore të përqindjes.

Sipas njoftimeve të deritanishme, rritja pritet të jetë rreth 3 deri në 3,5 për qind, ndërsa shuma përfundimtare do të përcaktohet pas përllogaritjes së të dhënave për pagat dhe shpenzimet e jetesës. Ministri i Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë, Gjoko Velkovski, ka deklaruar se rritja pritet të jetë në këtë interval dhe se pensioni i shtatorit do të paguhet më 1 tetor.

Kjo do të thotë se, ndryshe nga rritjet lineare të viteve të fundit, këtë herë pensionisti me pension më të lartë do të marrë edhe rritje nominalisht më të madhe.

Por pyetja që intereson më shumë pensionistët nuk është vetëm:

“Sa denarë do të marr më shumë?”

Por:

“Sa mund të blej më shumë me ata denarë?”

3 për qind: sa para shtohen realisht?

Nëse rritja përfundimtare do të ishte 3 për qind, llogaritja do të ishte:

*Rreth 28.103 denarë është pensioni mesatar i raportuar për qershor 2026.

Nëse përqindja përfundimtare do të jetë 3,5 për qind, pensioni mesatar prej 28.103 denarësh do të rritej për rreth 984 denarë.

Pra, për një pensionist me pension rreth mesatares, bëhet fjalë për afërsisht 843–984 denarë më shumë në muaj, në varësi të përqindjes përfundimtare.

Në pamje të parë, kjo është një shtesë.

Por ekonomia familjare nuk matet vetëm me shumën nominale.

Shporta e konsumit: prova reale e rritjes

Sipas të dhënave të publikuara nga Sindikata, shporta minimale sindikale për një familje prej katër anëtarësh në qershor 2026 ishte 68.654 denarë. Në gusht ajo arriti në 68.675 denarë.

Kjo shifër është e rëndësishme sepse tregon se sa kushton një grup bazë shpenzimesh familjare, jo vetëm ushqimi.

Në qershor, vetëm ushqimi dhe pijet përbënin 25.120 denarë, ose rreth 36,6 për qind të shportës.

Këtu fillon problemi për pensionistët.

Një rritje prej 3 për qind nuk do të thotë automatikisht se pensionisti ka fituar 3 për qind më shumë fuqi blerëse.

Nëse çmimet e mallrave dhe shërbimeve që konsumon rriten me ritëm të ngjashëm, një pjesë e madhe e rritjes së pensionit thjesht absorbohet nga kostoja më e lartë e jetesës.

843 denarë më shumë – çfarë mund të mbulojnë?

Le të marrim pensionin mesatar prej rreth 28.103 denarësh dhe një rritje hipotetike prej 3 për qind.

Pensionisti do të marrë rreth:

+843 denarë në muaj.

Kjo është:

rreth 28 denarë në ditë.

Nëse rritja është 3,5 për qind:

+984 denarë në muaj, ose rreth 33 denarë në ditë.

Pra, për një pensionist me pension mesatar, rritja e re përkthehet në afërsisht 28–33 denarë shtesë në ditë, në varësi të përqindjes përfundimtare.

Kjo është shifra që tregon më qartë dimensionin real të rritjes.

Por inflacioni nuk prek të gjithë njësoj

Këtu qëndron një nga problemet më të rëndësishme.

Indeksi i përgjithshëm i çmimeve nuk tregon domosdoshmërisht atë që përjeton një pensionist.

Një familje e re mund të shpenzojë më shumë për transport, veshje, arsim, argëtim apo teknologji.

Një pensionist, veçanërisht ai me të ardhura të kufizuara, mund të ketë peshë shumë më të madhe të:

• ushqimit;
• ilaçeve dhe shërbimeve shëndetësore;
• energjisë elektrike;
• ngrohjes;
• produkteve të higjienës;
• transportit;
• shpenzimeve të banimit.

Prandaj, edhe nëse inflacioni mesatar kombëtar duket relativisht i moderuar, inflacioni i përjetuar nga një familje pensionisti mund të jetë ndryshe, në varësi të strukturës së konsumit të saj.

Të dhënat zyrtare tregojnë se çmimet e shitjes me pakicë gjatë vitit 2026 kanë shënuar lëvizje mujore të ndryshme; për shembull, indeksi i rritjes së çmimeve të shitjes me pakicë i publikuar për gusht ishte 2,5 për qind në bazën përkatëse statistikore.

Dy pensione: situatë tjetër, por jo domosdoshmërisht e lehtë

Për një çift pensionistësh, llogaria është ndryshe.

Nëse të dy marrin pension rreth mesatares prej 28.103 denarësh, të ardhurat e tyre mujore do të ishin rreth 56.206 denarë.

Me rritje 3 për qind, të ardhurat e çiftit do të shtoheshin për rreth:

1.686 denarë në muaj.

Nëse rritja do të jetë 3,5 për qind:

rreth 1.967 denarë më shumë.

Por edhe kjo duhet parë në raport me shpenzimet.

Një shportë prej rreth 68.675 denarësh llogaritet për familje me katër anëtarë, ndaj nuk mund të përdoret mekanikisht si kosto e një çifti pensionistësh. Megjithatë, ajo tregon presionin e përgjithshëm të shpenzimeve bazë dhe madhësinë e hendekut mes të ardhurave dhe kostos së jetesës.

Rritja në përqindje krijon edhe një tjetër dallim

Metodologjia e re sjell një efekt të drejtpërdrejtë:

kush ka pension më të madh merr edhe më shumë denarë në vlerë absolute.

Me rritje 3 për qind:

• pensioni 20.000 → +600 denarë;
• pensioni 25.000 → +750 denarë;
• pensioni 30.000 → +900 denarë;
• pensioni 40.000 → +1.200 denarë;
• pensioni 50.000 → +1.500 denarë.

Përqindja është e njëjtë, por shuma në denarë ndryshon.

Kjo është pikërisht dallimi mes rritjes proporcionale dhe një rritjeje lineare, ku të gjithë do të merrnin të njëjtën shumë.

Çfarë ndodh me pensionistin me të ardhura më të ulëta?

Këtu analiza bëhet më sociale.

Pensionisti me të ardhura më të ulëta zakonisht ka më pak hapësirë për të shkurtuar shpenzimet.

Nuk mund të shtyjë blerjen e ushqimit, faturën e energjisë apo një nevojë shëndetësore në të njëjtën mënyrë si një shpenzim jo-domosdoshëm.

Prandaj, çdo rritje e çmimeve të produkteve bazë ka peshë më të madhe në buxhetin e tij.

Kjo do të thotë se rritja nominale e pensionit dhe rritja reale e standardit jetësor janë dy gjëra të ndryshme.

Nga 7.000 denarë lineare te 3 për qind

Në dy vitet e fundit pensionistët kanë përfituar rritje lineare që në total kanë arritur në 7.000 denarë. Tani sistemi kthehet te harmonizimi sipas përqindjes, ku ndryshimi i pagave dhe kostos së jetesës marrin pjesë në formulën ligjore.

Kjo ndryshon edhe mënyrën se si shpërndahet rritja.

Një rritje lineare prej, për shembull, 1.000 denarësh do të kishte të njëjtin efekt nominal për çdo pensionist.

Një rritje prej 3 për qind jep:

600 denarë për njërin dhe 1.500 denarë për tjetrin.

Pra, debati nuk është vetëm për madhësinë e rritjes.

Është edhe debat mbi modelin e indeksimit dhe mënyrën se si mbrohet standardi i pensionistëve me të ardhura më të ulëta.

A e kompenson rritja shtrenjtimin?

Përgjigjja nuk mund të jepet vetëm duke krahasuar “3 për qind pension” me “3 për qind inflacion”.

Duhet parë çfarë blejnë pensionistët.

Nëse një pensionist shpenzon pjesën më të madhe të buxhetit për ushqim, energji, ilaçe dhe banim, atëherë ndryshimi i çmimeve të këtyre kategorive ka ndikim shumë më të madh tek ai sesa një indeks mesatar që përfshin të gjitha produktet dhe shërbimet.

Kjo është arsyeja pse një rritje nominale prej 3 për qind mund të ndihet si rritje shumë më e vogël në jetën e përditshme.

Pyetja që mbetet

Pensionisti do të marrë më shumë para në tetor.

Por sa më shumë do të mund të blejë me to?

Kjo është pyetja që nuk zgjidhet vetëm me formulën e indeksimit.

Përgjigjja kërkon të krahasohen:

pensioni → çmimet → struktura e konsumit → shpenzimet e domosdoshme → fuqia reale blerëse.

Dhe këtu qëndron paradoksi:

Pensioni mund të rritet me 3 për qind, ndërsa pensionisti të mos e ndiejë rritjen si 3 për qind më shumë mirëqenie.

Në fund të muajit, nuk ka rëndësi vetëm sa denarë hyjnë në llogari.

Rëndësi ka sa prej tyre mbeten pasi paguhen ushqimi, faturat, ilaçet dhe nevojat e tjera bazë.

Filipçe: Varësia e fondit pensional nga buxheti është rritur ndjeshëm

Kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, ka deklaruar se varësia e Fondit për Sigurim Pensional dhe Invalidor (PIOM) nga buxheti i shtetit është rritur ndjeshëm dhe se gjatë këtij viti për pagesën e pensioneve do të nevojiten rreth një miliard euro nga buxheti.

Në një intervistë për emisionin „Samo intervju“ në Kanal 5, Filipçe tha se mungesa e mjeteve në fondin pensional gjatë viteve të kaluara ishte rreth 500 milionë euro.

Sipas shifrave të prezantuara prej tij, deficiti i fondit në vitin 2024 ka qenë rreth 530 milionë euro, ndërsa në vitin 2025 është rritur në rreth 690 milionë euro. Për vitin 2026, sipas projeksionit të tij, nevojat nga buxheti pritet të arrijnë në rreth një miliard euro.

Filipçe vlerësoi se rritja e vazhdueshme e shumës që sigurohet nga buxheti tregon, sipas tij, përkeqësim të qëndrueshmërisë financiare të sistemit pensional. Ai paralajmëroi se një pjesë gjithnjë e më e madhe e mjeteve për pagesën e pensioneve po sigurohet drejtpërdrejt nga buxheti i shtetit.

Gjatë intervistës, Filipçe kritikoi edhe modelin e rritjes lineare të pensioneve, duke argumentuar se një qasje e tillë nuk është e njëjtë për të gjithë pensionistët. Gazeta Flaka