16 të privuar nga liria në aksione kundër dro’gës – çfarë tregon fenomeni për shoqërinë?

Nga Shkupi në Tetovë, Ohër, Kumanovë, Manastir, Prilep dhe Berovë, aksionet policore nxjerrin sërish në pah praninë e substancave të paligjshme në mjedise të ndryshme shoqërore. Përtej shifrës së 16 personave të privuar nga liria, rasti hap pyetje më të gjera për parandalimin, faktorët socialë dhe mënyrën se si shoqëria përballet me fenomenin e drogës.

Gjithsej 16 persona janë privuar nga liria në aksione të ndara policore të zhvilluara më 18 dhe gjatë natës së 19 shtatorit në disa lokacione në vend, njoftoi Ministria e Punëve të Brendshme.

Sipas të dhënave të publikuara, në kontrollet policore janë gjetur dhe sekuestruar marihuanë dhe materie pluhurore. Në Berovë janë privuar nga liria pesë persona, në Shkup tre, ndërsa në Tetovë dy. Raste të tjera janë evidentuar në Ohër, Kumanovë, Manastir dhe Prilep.

Në Shkup, policia njoftoi për tre persona tek të cilët janë gjetur marihuanë dhe materie pluhurore të bardhë. Në zonën e Berovës, pesë persona janë ndaluar gjatë kontrollit të një automjeti, ndërsa në Tetovë janë regjistruar dy raste të ndara. Në Ohër, një person është ndaluar pas kontrollit të automjetit, ndërsa raste të tjera janë regjistruar në Kumanovë, Manastir dhe Prilep.

MPB-ja ka bërë të ditur se pas dokumentimit të plotë të rasteve do të vijojnë parashtresat përkatëse. Kjo do të thotë se privimi nga liria dhe gjetja e substancave nuk janë vetvetiu një përfundim gjyqësor për fajësinë e personave të ndaluar. Përgjegjësia eventuale penale përcaktohet në procedurën përkatëse dhe nga organet kompetente.

Nga një aksion policor te një problem shoqëror

Shifrat e një dite të vetme nuk mjaftojnë për të nxjerrë përfundimin se përdorimi ose shpërndarja e drogës është rritur në mënyrë të caktuar në vend. Megjithatë, shpërndarja gjeografike e rasteve tregon se fenomeni nuk lidhet vetëm me një qytet apo një lloj të vetëm të mjedisit social.

Rastet janë evidentuar si në qendra të mëdha urbane, ashtu edhe në zona më të vogla. Kjo e bën të rëndësishme që problemi të shihet përtej perspektivës së policisë.

Policia ndërhyn kur ekzistojnë dyshime për shkelje të ligjit, por parandalimi i varësisë dhe përdorimit problematik kërkon një rrjet shumë më të gjerë institucionesh – familjen, shkollën, shërbimet sociale, sistemin shëndetësor dhe komunitetin.

Perspektiva sociologjike: pse vetëm ndëshkimi nuk e zgjidh problemin?

Nga këndvështrimi sociologjik, përdorimi i substancave të paligjshme nuk është vetëm çështje e sjelljes individuale. Ai lidhet edhe me mjedisin ku jeton individi.

Në literaturën sociologjike përmenden ndër faktorët që mund të ndikojnë në sjelljet e rrezikshme sociale, si presioni i bashkëmoshatarëve; përjashtimi ose izolimi social; konfliktet familjare; pasiguria ekonomike; mungesa e perspektivës; problemet në shkollim ose punësim; normalizimi i sjelljeve të rrezikshme në disa grupe, por edhe mungesa e mbështetjes psikologjike dhe sociale, vlerëson sociologu Driton Zenku.

Kjo nuk do të thotë se këta faktorë e përcaktojnë automatikisht sjelljen e një personi. Shumica e njerëzve që përballen me vështirësi sociale nuk përfshihen në aktivitete të paligjshme.

Por pikërisht këtu qëndron dallimi mes reagimit ndaj pasojës dhe parandalimit të shkakut.

Një aksion policor mund të ndalojë një aktivitet të paligjshëm konkret. Parandalimi, ndërkaq, kërkon të kuptohet pse disa persona përfshihen në sjellje të tilla dhe cilat rrethana e bëjnë më të mundshme këtë përfshirje.

Perspektiva psikologjike: jo çdo rast është i njëjtë

Nga pikëpamja psikologjike, është e rëndësishme të shmanget ideja se të gjithë personat e kapur me substanca kanë të njëjtin profil.

Një person mund të jetë përdorues eksperimental, një tjetër mund të ketë përdorim problematik, ndërsa një tjetër mund të jetë i përfshirë në shpërndarje. Këto janë situata krejtësisht të ndryshme dhe kërkojnë qasje të ndryshme.

Për personat me përdorim problematik, faktorë si impulsiviteti, vështirësitë në rregullimin emocional, trauma, ankthi, depresioni ose problemet sociale mund të jenë të rëndësishme në vlerësimin profesional. Por këto nuk mund të supozohen për individët e përfshirë në aksionet e fundit pa vlerësim psikologjik konkret.

Prandaj, një analizë serioze nuk duhet të etiketojë automatikisht një person si “të varur”, “të rrezikshëm” ose “kriminel” vetëm mbi bazën e një njoftimi policor.

Të rinjtë dhe rreziku i normalizimit

Një prej shqetësimeve më të mëdha shoqërore është mënyra se si të rinjtë mund të përballen me substancat në mjedisin e tyre.

Kur një sjellje e rrezikshme paraqitet vazhdimisht si diçka “normale”, kufiri psikologjik ndaj saj mund të dobësohet. Presioni i grupit, dëshira për t’u përshtatur dhe perceptimi se “të gjithë e bëjnë” mund të ndikojnë në vendimmarrje.

Për këtë arsye, parandalimi nuk duhet të reduktohet në mesazhe frikësuese.

Një qasje më efektive duhet të përfshijë informim të besueshëm, aftësi për marrjen e vendimeve, mbështetje psikologjike dhe mundësi për të kërkuar ndihmë pa stigmatizim.

Familja dhe shkolla si linja e parë e parandalimit

Familja dhe shkolla kanë rol të rëndësishëm në identifikimin e hershëm të problemeve sociale dhe emocionale.

Kjo nuk nënkupton kontroll të vazhdueshëm apo stigmatizim të fëmijëve dhe adoleshentëve. Përkundrazi, komunikimi i hapur mund të krijojë një mjedis ku një i ri mund të kërkojë ndihmë përpara se një problem të përshkallëzohet.

Shenja të tilla si izolimi i fortë social, ndryshimet e papritura në sjellje, rënia e vazhdueshme e performancës shkollore ose konfliktet e shpeshta nuk janë prova të përdorimit të drogës. Ato mund të kenë shumë shkaqe dhe, kur janë shqetësuese, kërkojnë bisedë dhe vlerësim profesional, jo akuza.

Çfarë tregojnë aksionet e fundit?

Në nivel institucional, aksionet e fundit tregojnë se policia po zhvillon kontrolle në disa pjesë të vendit dhe se hetimet nuk janë të kufizuara vetëm në Shkup.

Por një seri arrestimesh nuk duhet interpretuar automatikisht si statistikë e drejtpërdrejtë e përhapjes së drogës në shoqëri.

Për një vlerësim më të plotë do të duheshin të dhëna për një periudhë më të gjatë: numri i rasteve të regjistruara, llojet e substancave, mosha e personave të përfshirë, përsëritja e veprave, rastet e përdorimit problematik, trajtimi shëndetësor dhe rezultatet e procedurave gjyqësore.

Raporti i Komisionit Evropian për Maqedoninë e Veriut ka vlerësuar se niveli i sekuestrimeve dhe konfiskimeve të drogës është rritur lehtë, por mbetet relativisht i ulët; raporti gjithashtu evidenton sekuestrime të sasive të ndryshme të marihuanës dhe substancave të tjera në kuadër të procedurave të përfunduara.

Nga “16 të arrestuar” te pyetja më e madhe

Lajmi i ditës është se 16 persona janë privuar nga liria në aksione të ndara.

Tema më e madhe është se çfarë ndodh pas arrestimit.

Nëse qëllimi është vetëm reagimi ndaj rasteve individuale, policia dhe drejtësia mbeten kryesisht në fazën e represionit. Nëse synohet reduktimi afatgjatë i problemit, nevojitet një kombinim i zbatimit të ligjit me parandalimin, edukimin, shërbimet e shëndetit mendor, trajtimin e personave me varësi dhe mbështetjen sociale.

Në këtë kuptim, 16 arrestime janë një statistikë policore; problemi i drogës është një çështje shumë më e gjerë sociale dhe shëndetësore.

Sfida për institucionet nuk është vetëm të zbulojnë dhe ndalojnë aktivitetin e paligjshëm, por edhe të kuptojnë faktorët që e ushqejnë atë dhe të krijojnë mekanizma që e parandalojnë përfshirjen e njerëzve në të.

Dhe pikërisht këtu matet suksesi afatgjatë i një politike kundër drogës: jo vetëm me numrin e aksioneve dhe arrestimeve, por edhe me aftësinë e shoqërisë për të parandaluar që njerëzit të hyjnë në ciklin e përdorimit problematik dhe kriminalitetit. Gazeta Flaka