Ndryshime në krye të AUV-së në një periudhë me skandale të përsëritura në sigurinë ushqimore

Ndërrimi i drejtuesit të Agjencisë për Ushqim dhe Veterinari (AUV) vjen në një periudhë kur institucionit i janë shtuar pikëpyetjet për kontrollin e produkteve bujqësore, pas disa rasteve të refuzimit të ngarkesave maqedonase në kufijtë e Bashkimit Evropian për shkak të pesticideve.

Oliver Milanov ka dhënë dorëheqje nga posti i drejtorit të Agjencisë për Ushqim dhe Veterinari, ndërsa në vend të tij është emëruar Jovica Andovski, zëvendësministri i deritanishëm i Shëndetësisë, raporton Telma.

Milanov e mori drejtimin e institucionit në korrik të vitit 2024, kur Qeveria e emëroi ushtrues detyre të drejtorit. Pas më shumë se dy vitesh në këtë funksion, ai largohet, ndërsa arsyet e dorëheqjes deri më tani nuk janë bërë publike.

Andovski vjen në këtë institucion nga sektori i shëndetësisë. Ai ka ushtruar funksionin e zëvendësministrit të Shëndetësisë nga korriku 2024 deri në tetor 2026, ndërsa të njëjtin post e kishte mbajtur edhe gjatë periudhës 2011–2017.

Ndryshimi në drejtimin e AUV-së ndodh në një moment kur institucioni përballet me pyetje serioze për efektivitetin e kontrolleve dhe sigurinë e produkteve ushqimore që qarkullojnë në vend dhe eksportohen në tregjet e huaja.

Mbi 40 tonë mollë të refuzuara brenda katër ditësh në Bullgari

Një nga çështjet më të fundit që ka vënë në pikëpyetje kontrollet e sigurisë ushqimore është refuzimi i dy ngarkesave me mollë nga Maqedonia e Veriut në Bullgari.

Më 29 tetor 2026, autoritetet bullgare ndaluan një ngarkesë prej 21.089 kilogramësh mollë, pasi analizat laboratorike zbuluan praninë e një pesticidi të ndaluar për përdorim në Bashkimin Evropian.

Vetëm pak ditë më vonë, u ndalua edhe një ngarkesë tjetër prej 19.350 kilogramësh mollë, për shkak të mbetjeve të pesticideve mbi kufijtë maksimalë të lejuar.

Pra, brenda katër ditësh, mbi 40 tonë mollë maqedonase u refuzuan në Bullgari. Në njërin rast u konstatua prania e një substance të ndaluar në BE, ndërsa në tjetrin tejkalimi i kufijve të lejuar të pesticideve.

Specat, rrushi dhe kumbullat në listën e produkteve problematike

Problemet nuk kufizohen vetëm te mollët. Gjatë gushtit dhe shtatorit, autoritetet bullgare ndaluan tri ngarkesa me speca nga Maqedonia e Veriut, me peshë të përgjithshme prej 32.945 kilogramësh.

Në disa prej tyre u konstatuan mbetje pesticidesh mbi normat e lejuara, përfshirë pesticidin formetanat.

Ndërkohë, përmes sistemit evropian RASFF, janë evidentuar edhe raste të tjera në Kroaci, që lidhen me afro 50 tonë fruta dhe perime nga Maqedonia e Veriut, përfshirë kumbulla dhe speca. Një pjesë e produkteve u shkatërruan, ndërsa të tjerat u ndaluan në kufi.

Këto raste kanë ngritur shqetësime jo vetëm për humbjet ekonomike të eksportuesve, por edhe për cilësinë e kontrolleve para se produktet të dalin në treg.

Paradoksi i ngarkesave të kthyera: Jashtë refuzohen, brenda lejohen

Një tjetër çështje që ka kërkuar sqarim publik është trajtimi i produkteve të kthyera në vend.

Në shtator, Telma raportoi se AUV kishte konfirmuar kthimin e katër ngarkesave gjatë tre muajve paraprakë: tri me speca dhe një me 14 tonë rrush të zi për konsum të freskët.

Sipas përgjigjes së Agjencisë, dy ngarkesa me speca të kthyera nga Bullgaria dhe ngarkesa me rrush të zi të kthyer nga Mali i Zi iu nënshtruan analizave të reja laboratorike në vend. Rezultatet, sipas AUV-së, dolën negative për mbetje pesticidesh dhe produktet u lejuan për tregtim ose përpunim.

Ndërkaq, një ngarkesë me speca të kuq të varietetit „Kurtovska kapija“, e kthyer nga Kroacia, u shkatërrua.

Kjo situatë ngre një pyetje thelbësore: si është e mundur që një produkt të refuzohet nga autoritetet e një shteti evropian për shkak të pesticideve, ndërsa pas kthimit në Maqedoninë e Veriut të rezultojë i sigurt sipas analizave vendore?

Dallimet mund të lidhen me mënyrën e marrjes së mostrave, metodologjinë laboratorike apo kohën e testimit. Megjithatë, pikërisht për këtë arsye nevojiten transparencë, dokumentacion i plotë dhe rezultate të krahasueshme.

Çfarë trashëgon drejtori i ri?

Jovica Andovski merr drejtimin e një institucioni që ka përgjegjësi të drejtpërdrejtë për kontrollin e sigurisë së ushqimit, mbrojtjen e shëndetit të konsumatorëve, mbikëqyrjen veterinare dhe kontrollin e produkteve me origjinë shtazore dhe bimore.

Një nga sfidat e para do të jetë rikthimi i besimit në sistemin e kontrollit ushqimor dhe sqarimi i rasteve të përsëritura të produkteve maqedonase të refuzuara në tregjet e huaja.

Në këtë drejtim, AUV duhet të japë përgjigje konkrete për disa çështje:

• Cilat kompani dhe prodhues qëndrojnë pas ngarkesave të refuzuara?
• Cilat substanca janë zbuluar dhe në çfarë përqendrimi?
• Sa produkte të kthyera janë shkatërruar dhe sa janë lejuar për tregtim në vend?
• A janë kontrolluar fermat dhe prodhuesit përgjegjës?
• A janë shqiptuar masa ndaj atyre që kanë eksportuar produkte jashtë standardeve?

Po ashtu, duhet të sqarohet nëse sistemi i kontrolleve të brendshme është në gjendje të identifikojë problemet përpara se produktet të arrijnë në kufijtë e vendeve të tjera.

Ndryshimi i drejtorit nuk e zgjidh vetvetiu problemin. Ajo që do të përcaktojë suksesin e drejtimit të ri është nëse AUV do të kalojë nga reagimet pas refuzimit të produkteve në kontrolle parandaluese, transparente dhe të besueshme.

Në fund, siguria ushqimore nuk është vetëm çështje eksporti dhe reputacioni ekonomik. Është çështje e drejtpërdrejtë e shëndetit të qytetarëve. Produktet që nuk i plotësojnë standardet e sigurisë nuk duhet të kenë vend në treg, pavarësisht nëse destinacioni i tyre është jashtë apo brenda vendit. Gazeta Flaka

10

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

9

Jo, nuk mendoj.

1

Nuk ka arsye për të protestuar.

0