Toka po ndryshon formën më shpejt se më parë

Një studim i ri shkencor tregon se forma e Tokës së ngurtë po pëson ndryshime të matshme, me zonat polare që ngrihen më shpejt dhe rajonet pranë ekuatorit që fundosen gradualisht, sipas “Daily Galaxy”. Hulumtimi, i publikuar në revistën “Journal of Geophysical Research” , analizon lëvizjet e sipërfaqes së planetit gjatë periudhës 1997–2015, duke zbuluar se këto procese janë përshpejtuar me kalimin e viteve.

Sipas studiuesit Christopher Kotsakis, nga Universiteti Aristotel i Selanikut në Greqi, të dhënat e mbledhura nga një rrjet global stacionesh satelitore GNSS tregojnë ndryshime në lartësinë e sipërfaqes së Tokës.

Në periudhën 1997–2000, zonat polare ngriheshin me rreth 0,5 milimetra në vit, ndërsa deri në vitin 2015, kjo normë arriti afërsisht 1,0 milimetër në vit.

Ndryshimet lidhen pjesërisht me shkrirjen e akullit në Groenlandë dhe Antarktidë.

Kur shtresat e akullit humbasin masë, zvogëlohet pesha që ushtron presion mbi tokën poshtë tyre, duke lejuar që sipërfaqja të ngrihet gradualisht. Ndërkohë, uji i shkrirë kalon në oqeane, duke rishpërndarë masën në të gjithë planetin dhe duke ndikuar në ngarkesën mbi fundin e detit.

Shkencëtarët shpjegojnë se Toka nuk është një sferë e përsosur, pasi rrotullimi i saj krijon një fryrje të lehtë në ekuator dhe një rrafshim në pole.

Sipas rezultateve të studimit, ngritja e zonave polare dhe ulja e rajoneve ekuatoriale bëjnë që forma e Tokës së ngurtë të bëhet pak më pak e rrafshuar. Ky ndryshim është shumë i vogël dhe nuk mund të vërehet me sy të lirë.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm i kërkimit është dallimi mes sipërfaqes fizike të planetit dhe gjeoidit, i cili përfaqëson formën e lidhur me fushën gravitacionale të Tokës.

Ndërsa sipërfaqja e ngurtë mund të bëhet më pak e rrafshuar, rishpërndarja e ujit dhe e masës mund të ndikojë në drejtim të kundërt në formën gravitacionale.

Lëvizjet e vërejtura janë pjesë e proceseve afatgjata që ndikojnë në planet, përfshirë edhe përshtatjen e tokës pas zhdukjes së shtresave të mëdha të akullit gjatë epokës së fundit akullnajore. Edhe pse ajo periudhë përfundoi mijëra vjet më parë, korja dhe manteli i Tokës vazhdojnë të reagojnë ndaj ndryshimeve të ngarkesës. Humbja moderne e akullit shton një faktor tjetër në këtë dinamikë.

Studiuesit përdorin matje të sakta satelitore për të regjistruar ndryshimet në nivelin e milimetrave dhe për të kuptuar më mirë lidhjen mes klimës, oqeaneve, gravitetit dhe strukturës së Tokës. Këto të dhëna mund të ndihmojnë në studimin e ndryshimeve të nivelit të detit, sepse jo vetëm uji ndryshon lartësinë, por edhe toka dhe fundi i detit mund të lëvizin.