Maqedonia e Veriut po plaket e po zbrazet!

 Maqedonia po plaket, por edhe po zbrazet. Brenda 15-16 vjetësh, numri i të porsalindurve në vend është ulur në mënyrë drastike. Në vitin 2010, kishte rreth 24 mijë foshnje, ndërsa vitin 2024 kishte 16 mijë, ose 8,200 më pak. Trendet aktuale demografike në Maqedoninë e Veriut po çojnë në një popullsi në tkurrje dhe plakje dhe paraqesin sfida për të ardhmen e sistemeve të mbrojtjes sociale, fuqisë punëtore dhe infrastrukturës, veçanërisht në zonat rurale. Gjithashtu, sipas të dhënave, 10 për qind e fëmijëve të lindur në 10 vitet e fundit janë larguar nga vendi me prindërit e tyre para se të regjistrohen në klasën e parë. Shumë komuna kanë parë një rënie të shkallës së lindjeve me mbi 60 për qind, me një trend alarmues të numrit një shifror të të porsalindurve.

Dekada e fundit ka parë një rënie të vazhdueshme të numrit të të porsalindurve në vend, ndërsa numri i fëmijëve të lindur jashtë vendit është rritur paralelisht. Sipas demografit Apostol Simovski, emigrimi është vetëm një pjesë e mozaikut kompleks të faktorëve që ndikojnë në trendet demografike.

Ai thekson se situata e paqëndrueshme ekonomike dhe ndryshimet në vlerat familjare kanë një ndikim serioz në vendimet e të rinjve për të krijuar familje. Simovski shton se emigrimi nuk motivohet vetëm nga arsye ekonomike, por varet nga kushte më të gjera sociale dhe institucionale. Për sa kohë që zgjidhjet për të ulur emigrimin dhe për të mbështetur familjet mbeten vetëm në letër, parashikimet për një kolaps serioz demografik do të bëhen gjithnjë e më realiste. Sot, struktura të tilla familjare po bëhen gjithnjë e më të rralla, duke përkeqësuar më tej ekuilibrin demografik. Bile ky problem nuk është specifik vetëm për vendet në zhvillim. Edhe vendet më të zhvilluara përballen me sfida të ngjashme – shkallë të ulët lindjeje, një popullsi në plakje dhe nevojë për reforma në sistemet sociale. Evropa në tërësi po ka shumë pak fëmijë për të mbështetur popullsinë e saj pa migrim. Arsyet për rënien e shkallës së lindjeve nuk janë të thjeshta dhe nuk mund të reduktohen në një vendim të vetëm politik, krizë ekonomike apo ndryshim vlerash.

Analiza e Komisionit Evropian mbi lindshmërinë e ulët në BE citon disa faktorë kryesorë: arsimim më të gjatë, pavarësi më të vonshme, një treg pune më të pasigurt, pabarazi gjinore në shpërndarjen e kujdesit për fëmijët dhe kujdesit në shtëpi, ndryshimin e modeleve familjare dhe vonesën e prindërimit. OECD thekson gjithashtu presionet e kostos së strehimit, disponueshmërinë e kujdesit ditor, hartimin e lejeve prindërore dhe sigurinë më të gjerë financiare të familjeve, shkruan “Population Europe “.

Ushtruesja e detyrës e Fondit të Popullsisë së Kombeve të Bashkuara në Maqedoni, Jovanka Brajoviq Grigorijeviq, në një intervistë me MIA-n thekson se e masat klasike për të stimuluar shkallën e lindjeve nuk janë të mjaftueshme. Nevojitet një gamë e gjerë politikash – nga strehimi i përballueshëm dhe mundësitë më të mira të punësimit, deri te mbështetja familjare dhe shpërndarja e barabartë e kujdesit për fëmijët.

Ajo shton se duhet të krijojmë një mjedis në të cilin të gjithë njerëzit mund të përmbushin potencialin e tyre dhe të përparojnë ekonomikisht, por edhe të realizojnë qëllimet e tyre riprodhuese. “Ne e dimë që shumica e njerëzve do të donin të kishin dy ose më shumë fëmijë, por përfundojnë duke pasur një ose asnjë. Pasi të kuptojmë pengesat me të cilat përballen të rinjtë në realizimin e dëshirave të tyre për pasardhës, siç janë pasiguria financiare, mungesa e strehimit ose problemet shëndetësore, do të jemi në gjendje të zhvillojmë politika të synuara për t’i adresuar ato”, vlerëson Brajoviq.

Sipas saj, nevojitet një strategji specifike për secilin vend për të ndaluar këtë trend. “Nuk ka një zgjidhje të thjeshtë dhe magjike. Qeveritë e shqetësuara për rënien e popullsisë duhet të formësojnë ekonomitë dhe shoqëritë në një mënyrë që të rinjtë të ndihen të sigurt dhe të sigurt në mënyrë që të mund të planifikojnë një të ardhme në vendin e tyre, nëse e zgjedhin. Për të krijuar mjedise të tilla, qeveritë mund të investojnë në mundësi më të mira punësimi dhe siguri pune, strehim të përballueshëm, reformë të sistemit të mbështetjes sociale, kujdes për fertilitetin, integrim më të mirë të grave në fuqinë punëtore, politika mbështetjeje familjare dhe rregullime fleksibile pune, si dhe ndarje të barrës rreth kujdesit dhe përgjegjësive shtëpiake”, tha Brajoviq Grigorijeviq.

Qeveria po merr mbështetje nga Fondi i Popullsisë i OKB-së në përgatitjen e një Strategjie të re për Rezistencën Demografike, e cila është gjithashtu pjesë e Strategjisë Kombëtare për 20 vitet e ardhshme. Ajo duhet të identifikojë qartë hapat dhe masat që do të kontribuojnë në forcimin e shkallës së lindjeve.(koha.mk)