Marrëveshja e Ohrit është minimumi i barazisë, jo maksimumi i kërkesave

Bekim Rexhepi

Marrëveshja e Ohrit përfaqëson vijën nën të cilën nuk guxon të shkohet. Çdo përpjekje për ta paraqitur barazinë si “privilegj” apo si “teprim” përbën regres dhe cenon ekuilibrin e ndërtuar me vështirësi dhe sakrificë. Fryma e saj ka një opus shumë më të gjerë: jo vetëm garantimin formal të të drejtave, por ndërtimin e një shteti funksional multietnik, me përfaqësim të drejtë, përdorim të barabartë të gjuhës shqipe, pjesëmarrje legjitime në vendimmarrje dhe barazi reale.

Sot, tendenca që të drejtat e shqiptarëve të reduktohen në nivel minimal është shqetësuese. Shumë nga arritjet e konsoliduara ndër vite, veçanërisht ato të realizuara përmes përfaqësimit politik shqiptar, po relativizohen, anashkalohen apo edhe shkelen në praktikë. Kjo nënkupton kthim prapa, sikur procesi duhet të nisë sërish nga fillimi, duke rihapur çështje që janë mbyllur me Marrëveshjen e Ohrit.

Një qasje e tillë jo vetëm që minon besimin mes komuniteteve, por rrezikon të dëmtojë vetë funksionalitetin e shtetit. Çdo dobësim i mekanizmave të përfaqësimit të drejtë, i përdorimit të gjuhës shqipe apo i pjesëmarrjes legjitime në institucionet vendimmarrëse, e largon vendin nga fryma e Ohrit dhe e çon drejt një modeli të centralizuar.
Marrëveshja e Ohrit duhet të shërbejë si bazë për avancim të mëtejshëm, jo si tavan që mund të ulet.