Lindja e Mesme mban në ankth tregjet – sa lart mund të shkojë çmimi i naftës?

Frika nga një përshkallëzim i konfliktit në Lindjen e Mesme po reflektohet drejtpërdrejt në tregjet globale të energjisë, duke shtyrë çmimet e naftës në rritje. Kontratat me afat për naftën Brent pritet të japin një sinjal më të qartë për reagimin e tregut kur të hapen të dielën në mbrëmje sipas kohës së Nju Jorkut.

Që nga fillimi i vitit, çmimi referencë është rritur me rreth 19%, duke kaluar nivelin prej 72 dollarësh për fuçi, kryesisht për shkak të rrezikut të ndërprerjeve të eksporteve nga rajoni.

Sipas raportimit të The Wall Street Journal, skenari më i keq për tregun do të ishte një bllokadë iraniane e Ngushtica e Hormuzit – një korridor jetik detar midis Iranit dhe Omanit, përmes të cilit kalon pothuajse 20% e naftës së konsumuar globalisht çdo ditë. Vetëm njoftimi i pjesshëm i Teheranit për kufizim të trafikut detar për arsye “sigurie” kishte shkaktuar luhatje të menjëhershme në treg.

Analistët paralajmërojnë se një bllokadë e plotë do të ishte një operacion kompleks dhe i paprecedentë, por theksojnë se Irani ka kapacitete për të sulmuar cisterna apo për të minuar rrugën ujore. Sipas ekspertëve të RBC Capital Markets, rreziku i incidenteve të sigurisë mbetet real.

Ndërkohë, Bridget Payne nga Oxford Economics vlerëson se edhe një reduktim me 50% i transportit përmes ngushticës mund ta çojë çmimin e naftës në 84 dollarë për fuçi. Një ndërprerje e plotë për një javë do të mund ta shtynte çmimin deri në 140 dollarë – një tronditje e krahasueshme me pasojat e pushtimit rus të Ukrainës.

Të dhënat e Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë tregojnë se deri në vitin 2024, rreth 40% e naftës që kalon përmes kësaj rruge vjen nga Arabia Saudite. Edhe pse mbretëria disponon tubacione alternative, kapaciteti i tyre nuk mjafton për të zëvendësuar plotësisht trafikun detar.

Irani aktualisht eksporton rreth 1.5 milion fuçi në ditë dhe, sipas analistëve të Kpler, ka rritur ngarkesat në cisterna në mes të pranisë së shtuar ushtarake amerikane në rajon. Kina, klientja kryesore e Teheranit, ka reduktuar kohët e fundit blerjet nga Irani, duke shtuar importet nga Rusia.

Tregjet ndërkombëtare mbeten në pritje të zhvillimeve të mëtejshme, ndërsa çdo përshkallëzim i situatës mund të ketë pasoja të menjëhershme për ekonominë globale.

Flaka