Editorial: Nga Georgievski te Mickoski: Si ndryshoi VMRO-DPMNE nga themelimi deri sot?
Botuar nga Flaka
Editorial Flaka
Kur flitet për historinë e VMRO-DPMNE-së, është e pamundur të anashkalohet figura e themeluesit dhe liderit të saj të parë, Ljupço Georgievski. Ai ishte njeriu që e udhëhoqi partinë nga themelimi në vitin 1990 deri në fillim të viteve 2000, por sot qëndron politikisht dhe ideologjikisht larg subjektit që vetë e krijoi.
Në intervista, libra dhe paraqitje publike gjatë dy dekadave të fundit, Georgievski ka qenë ndër kritikët më të ashpër të transformimit që, sipas tij, ka pësuar VMRO-DPMNE pas largimit të tij.
Pse u largua nga partia që e themeloi?
Pas humbjes së zgjedhjeve parlamentare në vitin 2002, Georgievski dha dorëheqje nga posti i kryetarit të VMRO-DPMNE-së. Brenda partisë filloi një përplasje për drejtimin e saj, e cila përfundoi me ngritjen e brezit të ri politik të udhëhequr nga Nikola Gruevski.
Georgievski pretendonte se VMRO-DPMNE po largohej nga idetë e saj fillestare dhe po shndërrohej në një strukturë të centralizuar politike. Në vitin 2004 ai themeloi partinë e re, VMRO-Narodna Partija (VMRO-NP), duke u ndarë përfundimisht nga organizata që kishte krijuar.
Marrëdhënia me Gruevskin
Gjatë viteve të qeverisjes së Gruevskit (2006-2016), Georgievski shpesh e akuzonte ish-pasardhësin e tij për devijim nga koncepti origjinal i VMRO-së.
Sipas tij, partia e Gruevskit ndërtoi një narrativë të re historike, të bazuar në antikizimin e identitetit maqedonas dhe projektin “Shkupi 2014”, ndërsa u largua nga interpretimet historike që kishin qenë të pranishme në VMRO-DPMNE në vitet e para pas pavarësisë.
Georgievski ka deklaruar në disa raste se gjatë udhëheqjes së tij kishte qasje më pragmatike ndaj marrëdhënieve me Bullgarinë dhe historisë së përbashkët maqedono-bullgare.
Çfarë mendon për Mickoskin?
Kritikat e Georgievskit ndaj Hristijan Mickoski kanë vazhduar edhe pas ardhjes së tij në krye të VMRO-DPMNE-së.
Ai ka deklaruar disa herë se Mickoski ka trashëguar pjesën më të madhe të narrativës politike të periudhës së Gruevskit dhe se partia vazhdon të mbështetet në retorikë nacionaliste, veçanërisht në raport me Bullgarinë.
Georgievski ka mbështetur publikisht idenë e kompromisit me Sofjen dhe ka kritikuar ashpër refuzimin e ndryshimeve kushtetuese pa kushte shtesë.
Nga diskursi pro-bullgar te ai pro-serb?
Kjo është një nga temat më të debatuara në historinë moderne të VMRO-DPMNE-së.
Në fillim të viteve ’90, një pjesë e elitës themeluese të partisë, përfshirë Georgievskin, kishte qasje relativisht më të hapur ndaj Bullgarisë. Vetë Georgievski ka folur publikisht për lidhjet historike dhe kulturore maqedono-bullgare dhe ka kundërshtuar interpretimet e ngurta nacionaliste.
Megjithatë, me kalimin e viteve dhe veçanërisht gjatë periudhës së Gruevskit, partia ndryshoi gradualisht diskursin e saj.
Analistët politikë vlerësojnë se pas vitit 2006 VMRO-DPMNE filloi të ndërtojë identitet politik më të afërt me narrativat tradicionale shtetërore maqedonase, duke theksuar dallimet me Bullgarinë dhe duke zhvilluar marrëdhënie më të afërta politike e mediatike me Serbinë.
Kjo nuk nënkupton domosdoshmërisht orientim zyrtar pro-serb, por shumë studiues kanë vënë re se në diskursin publik të partisë u rrit ndikimi i narrativave që historikisht kanë qenë më afër interpretimit serb të çështjes maqedonase sesa atij bullgar.
Paradoksi politik
Paradoksi më i madh është se VMRO-DPMNE-ja e themeluar nga Georgievski dhe VMRO-DPMNE-ja e sotme shpesh paraqiten si dy projekte politike me dallime të theksuara ideologjike.
Ndërsa Georgievski promovon pajtim me Bullgarinë dhe rishikim kritik të narrativave historike, udhëheqja aktuale e partisë ndërton një pjesë të identitetit të saj politik mbi kundërshtimin ndaj kërkesave bullgare dhe mbrojtjen e narrativës kombëtare maqedonase.
Pikërisht për këtë arsye, themeluesi i partisë vazhdon të mbetet një nga kritikët më të zëshëm të drejtimit që ka marrë VMRO-DPMNE gjatë dy dekadave të fundit, duke argumentuar se organizata që ai krijoi në vitin 1990 sot është shumë ndryshe nga ajo që kishte imagjinuar në fillimet e pluralizmit politik në Maqedoni.
Botuar nga Flaka
Shkollat po mbyllen, fshatrat po zbrazen: alarmi demografik në Maqedoninë e Veriut
BALLKANI SOT
