A është reale ndihma prej 10% për karburantet dhe çfarë duhet më shumë?

Analiza Flaka

Në një kohë kur qytetarët po përballen çdo ditë me rritje të vazhdueshme të çmimeve, vendimi i Qeverisë për uljen e normës tatimore për karburantet nga 18% në 10% paraqitet si një përpjekje për të lehtësuar barrën ekonomike. Megjithatë, përtej efektit të parë vizual, ndikimi real i kësaj mase mbetet i kufizuar dhe më shumë simbolik sesa substancial.

Në praktikë, ulja prej 8 pikë përqindje nuk përkthehet në një lehtësim të ndjeshëm për qytetarët. Nëse merret si shembull një çmim mesatar i karburantit, ulja reale për litër është vetëm disa denarë, shpesh e papërfillshme për buxhetin familjar. Për më tepër, kjo ulje rrezikon të neutralizohet shpejt nga luhatjet në tregjet ndërkombëtare të naftës, të cilat aktualisht janë tepër të paqëndrueshme për shkak të zhvillimeve gjeopolitike.

Kriza energjetike dhe ekonomike nuk është një fenomen i izoluar vendor. Ajo është e lidhur ngushtë me tensionet në Lindjen e Mesme, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në furnizimin global me naftë dhe në rritjen e çmimeve në tregjet ndërkombëtare. Çdo përshkallëzim i situatës në rajone strategjike reflektohet menjëherë në çmimet e energjisë, duke e bërë çdo ndërhyrje të brendshme fiskale të përkohshme dhe të brishtë.

Në këtë kontekst, duhet kuptuar se karburantet nuk janë thjesht një produkt më vete, por një faktor kyç që ndikon në gjithë zinxhirin ekonomik. Rritja e çmimit të tyre përkthehet automatikisht në rritje të kostove të transportit, prodhimit dhe shpërndarjes, duke çuar në shtrenjtimin e produkteve bazë ushqimore. Kjo shpjegon pse qytetarët sot përballen me çmime të larta jo vetëm për energjinë, por edhe për artikujt më esencialë të jetesës.

Për rrjedhojë, masa e qeverisë, megjithëse e mirëpritur në parim, nuk arrin të adresojë thelbin e problemit. Ajo është afatshkurtër, e kufizuar në kohë dhe nuk prek drejtpërdrejt sektorët më të ndjeshëm të konsumit, si ushqimi dhe shërbimet bazë. Në këtë kuptim, ajo më shumë ngjan si një reagim taktik ndaj presionit publik sesa si pjesë e një strategjie të mirëfilltë ekonomike.

Nëse situata globale vazhdon të përkeqësohet, sidomos në rast të një përshkallëzimi të mëtejshëm të konfliktit në Lindjen e Mesme, ekonomitë e vogla dhe të varura nga importi, si ajo e Maqedonisë së Veriut, do të jenë ndër më të goditurat. Rritja e mëtejshme e çmimeve të energjisë do të ushqejë inflacionin dhe do të rëndojë edhe më shumë standardin e jetesës së qytetarëve.

Pikërisht për këtë arsye, nevojiten masa më të thella dhe më të qëndrueshme. Qeveria duhet të shqyrtojë subvencionimin e produkteve bazë ushqimore, forcimin e kontrollit ndaj tregut për të parandaluar abuzimet me çmime, si dhe mbështetjen direkte për shtresat më të prekura të shoqërisë. Paralelisht, është e domosdoshme të investohet në diversifikimin e burimeve të energjisë dhe në uljen e varësisë nga importi, në mënyrë që ekonomia të bëhet më rezistente ndaj goditjeve të jashtme.

Në përfundim, ulja e tatimit për karburantet nuk është e mjaftueshme për të përballuar krizën aktuale ekonomike. Ajo mund të sjellë një lehtësim minimal dhe të përkohshëm, por nuk adreson problemet strukturore që po rëndojnë mbi ekonominë dhe jetën e përditshme të qytetarëve. Në mungesë të politikave më gjithëpërfshirëse dhe afatgjata, ekziston rreziku real që vendi të përballet me një thellim të krizës dhe me një varfërim gradual, por të vazhdueshëm, të popullsisë.