Diskursi anti-bullgar dhe pasojat e tij: Rastësi apo klimë e krijuar?

Djegia e dy automjeteve zyrtare të Ambasadës së Bullgarisë në Shkup ka rikthyer në qendër të vëmendjes një pyetje që shoqëria maqedonase e ka përballur shpesh gjatë viteve të fundit: a po kontribuon politika në krijimin e një klime urrejtjeje dhe tensioni?

Vetëm pak ditë para incidentit, debati publik ishte i mbushur me deklarata të forta politike për raportet me Bullgarinë, integrimin evropian dhe ndryshimet kushtetuese. Kryeministri Hristijan Mickoski akuzoi qeveritë e mëparshme për “kapitullim” ndaj kërkesave bullgare, duke përdorur një gjuhë të ashpër politike që mobilizon mbështetësit, por njëkohësisht thellon ndarjet në shoqëri.

Natyrisht, askush nuk mund të pretendojë se një deklaratë politike është shkaku i drejtpërdrejtë i një akti vandalizmi apo dhune. Përgjegjësia penale është individuale dhe autori i dyshuar duhet të përgjigjet për veprimin e tij. Megjithatë, pyetja që mbetet është nëse retorika e vazhdueshme e konfrontimit krijon një atmosferë ku urrejtja ndaj tjetrit shihet si e pranueshme.

Historia e Ballkanit ka treguar vazhdimisht se fjalët nuk janë thjesht fjalë. Kur politikanët ndërtojnë narrativa mbi armiq, tradhtarë, kapitullues apo kërcënime kombëtare, ato narrativa dalin nga konferencat për shtyp dhe futen në jetën e përditshme të qytetarëve. Në një ambient të tillë, individë të caktuar mund të ndihen të legjitimuar për të ndërmarrë veprime që kalojnë kufijtë e debatit demokratik.

Reagimi i ashpër i Sofjes pas sulmit ndaj Ambasadës bullgare tregon se incidente të tilla nuk mbeten vetëm çështje të rendit publik. Ato ndikojnë drejtpërdrejt në marrëdhëniet mes shteteve, në procesin e integrimit evropian dhe në imazhin ndërkombëtar të Maqedonisë së Veriut.

Për këtë arsye, përgjegjësia e liderëve politikë është më e madhe se kurrë. Ata kanë të drejtë të mbrojnë interesat kombëtare dhe të kritikojnë kundërshtarët politikë, por kanë edhe detyrimin të mos ushqejnë klimën e përçarjes dhe urrejtjes.

Në fund, sfida nuk është vetëm të gjendet dhe dënohet autori i një sulmi. Sfida është të ndërtohet një kulturë politike ku kundërshtari nuk shihet si armik, ku dallimet nuk kthehen në urrejtje dhe ku fjalët e liderëve nuk shërbejnë si shkëndijë për tensione të reja.

Sepse demokracia nuk matet vetëm me zgjedhje të lira, por edhe me aftësinë e shoqërisë për të debatuar pa prodhuar armiqësi. Gazeta Flaka