Dita e parë e shkollës, një e drejtë që ende nuk i bashkon të gjithë prindërit

Për disa prindër, 1 Shtatori nuk është vetëm dita kur fëmija nis klasën e parë. Është edhe një ditë kur duhet të përballen me një tjetër dilemë: a mund të jenë pranë fëmijës së tyre pa rrezikuar pagën apo vendin e punës?

Rasti i prindërve të nxënësve që prisnin deri në momentet e fundit informacion për regjistrimin në SHFK “Petar Zdravkovski-Penko” në Butel të Shkupit e bëri edhe më të ndjeshme këtë çështje.

Sipas Lidhjes së Sindikatave të Maqedonisë (LSM), në sektorin publik, Kontrata e Përgjithshme Kolektive e vitit 2023 garanton leje të paguar për prindërit që kanë fëmijë që hyjnë në klasën e parë. E njëjta e drejtë është e garantuar edhe për një pjesë të konsiderueshme të punëtorëve në sektorin privat, aty ku ekzistojnë kontrata kolektive në nivel dege apo punëdhënësi.

Por jo për të gjithë.

LSM thotë se përpjekjet që kjo e drejtë të bëhet pjesë e Kontratës së Përgjithshme Kolektive për sektorin privat kanë hasur në kundërshtim nga punëdhënësit. Argumenti është se jo në çdo kompani ekziston sindikatë e organizuar.

Sindikalistët këmbëngulin se kjo nuk duhet të jetë kriter. Sipas tyre, dita e parë e shkollës është një moment familjar dhe shoqëror që nuk duhet të varet nga fakti nëse punëtori është pjesë e një sindikate apo nëse në kompaninë e tij ekziston kontratë kolektive.

Vështrim sociologjik – Driton Zenku

Dita e parë e shkollës dhe pabarazia e fshehur mes prindërve

Nga këndvështrimi sociologjik, debati për lejen e paguar në ditën e parë të shkollës prek një çështje shumë më të gjerë sesa një ditë pushimi. Ai prek marrëdhënien ndërmjet punës, familjes dhe pabarazisë sociale.

“Dita e parë e shkollës ka një rëndësi simbolike shumë të madhe për familjen. Për fëmijën, veçanërisht për një fillorist, prania e prindit në këtë moment krijon siguri emocionale dhe ndjenjën se një fazë e re e jetës po fillon me mbështetjen e familjes”, vlerëson sociologu Driton Zenku.

Sipas tij, problemi lind atëherë kur kjo mundësi nuk është e barabartë për të gjithë.

“Kur një prind mund të marrë leje të paguar ndërsa një tjetër duhet të zgjedhë mes pagës dhe pranisë në një moment të rëndësishëm të fëmijës së tij, atëherë kemi të bëjmë me një formë të pabarazisë sociale që shpesh mbetet e padukshme.”

Zenku thekson se statusi i punësimit dhe fuqia negociuese e punëtorit ndikojnë drejtpërdrejt edhe në jetën familjare.

“Një punëtor në një kompani me kontratë kolektive dhe sindikatë të organizuar ka më shumë mekanizma për të mbrojtur të drejtat e veta sesa një punëtor që nuk është i mbuluar nga këto mekanizma. Kështu, dallimi në tregun e punës shndërrohet edhe në dallim në përvojën familjare.”

Në këtë kuptim, debati për 1 Shtatorin është edhe debat për modelin e shoqërisë që duam të ndërtojmë.

Nëse familja deklarohet si një prej vlerave themelore shoqërore, atëherë politikat e punës duhet të krijojnë kushte që prindërit të mund të jenë të pranishëm në momentet kyçe të jetës së fëmijëve, pa u penalizuar ekonomikisht.

“Një shoqëri moderne nuk duhet ta shohë punëtorin vetëm si fuqi pune. Ai është edhe prind, bashkëshort, anëtar familjeje dhe pjesëtar i komunitetit. Politikat sociale duhet ta pasqyrojnë këtë realitet”, përfundon Zenku.

Në fund, pyetja nuk është vetëm nëse prindi ka të drejtë për një ditë pushim. Pyetja është nëse një shoqëri mund t’u kërkojë prindërve të zgjedhin mes punës dhe fëmijës pikërisht në ditën kur fëmija nis rrugëtimin e tij shkollor. Gazeta Flaka