Dita Ndërkombëtare e Tolerancës: Shqiptarët dhe pakicat kombëtare përballë sfidës së barazisë në Maqedoninë e Veriut

Driton Zenku
Botuar nga Driton Zenku 16 Nëntor, 2026 08:45

Dita Ndërkombëtare e Tolerancës: Shqiptarët dhe pakicat kombëtare përballë sfidës së barazisë në Maqedoninë e Veriut

16 Nëntori – Dita Ndërkombëtare e Tolerancës rikthen në vëmendje një vlerë që shpesh promovohet në deklarata institucionale, por që vazhdon të përballet me vështirësi në jetën e përditshme në Maqedoninë e Veriut. Gjuha e urrejtjes, paragjykimet, diskriminimi dhe trajtimi i pabarabartë tregojnë se respektimi i dallimeve etnike, kulturore, gjuhësore dhe shoqërore mbetet një sfidë për shoqërinë dhe institucionet e vendit.

Kjo çështje merr rëndësi të veçantë në një shtet multietnik, ku shqiptarët përbëjnë komunitetin e dytë më të madh etnik, ndërsa pjesë e strukturës shoqërore janë edhe turqit, romët, serbët, boshnjakët, vllehët dhe komunitete të tjera.

Sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2021, në popullsinë rezidente shqiptarët përbëjnë 24,30 për qind, maqedonasit 58,44 për qind, turqit 3,86 për qind, romët 2,53 për qind, serbët 1,30 për qind, boshnjakët 0,87 për qind dhe vllehët 0,47 për qind. Këto të dhëna e bëjnë të qartë se barazia dhe respektimi i të drejtave të komuniteteve nuk janë vetëm çështje të një grupi të caktuar, por kusht për funksionimin demokratik të shtetit.

Shifrat e gjuhës së urrejtjes tregojnë përmasat e problemit

Përmasat e këtij fenomeni pasqyrohen edhe në të dhënat e institucioneve dhe organizatave që monitorojnë diskriminimin dhe gjuhën e urrejtjes.

Sipas Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut, gjatë vitit 2024 në platformën për raportimin e gjuhës së urrejtjes janë regjistruar gjithsej 1.391 raportime. Prej tyre, 601 kishin të bënin me përkatësinë kombëtare, 566 me përkatësinë etnike, 236 me bindjet politike dhe 230 me orientimin seksual dhe identitetin gjinor. Disa raportime mund të përfshijnë më shumë se një bazë diskriminimi.

Shqetësues është edhe reagimi institucional. Sipas raportit në hije për Kapitullin 23, gjatë vitit 2024 janë ngritur shtatë kallëzime penale për raste të gjuhës së urrejtjes, por pa ngritur aktakuza konkrete. Në gjysmën e parë të vitit 2025, Komiteti i Helsinkit regjistroi mbi 200 raste të tjera të gjuhës së urrejtjes, ku komunitetet etnike dhe kombëtare ishin ndër grupet më të shënjestruara.

Edhe në fushën e diskriminimit, të dhënat tregojnë probleme serioze. Gjatë vitit 2024, Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi ka trajtuar 485 raste. Nga ankesat e reja, 27 për qind kishin të bënin me përkatësinë kombëtare ose etnike, ndërsa 39 për qind lidheshin me punën dhe marrëdhëniet e punës.

Këto shifra tregojnë se diskriminimi nuk mbetet vetëm në hapësirën e debateve publike dhe rrjeteve sociale. Ai shfaqet edhe në marrëdhëniet e punës, në qasjen ndaj shërbimeve dhe në raportet e qytetarëve me institucionet.

Shqiptarët dhe pakicat: barazia duhet të matet në praktikë

Për shqiptarët si komuniteti i dytë më i madh etnik në vend, toleranca nuk mund të kufizohet vetëm në pranimin formal të dallimeve kulturore dhe gjuhësore. Ajo duhet të reflektohet në respektimin e të drejtave gjuhësore, përfaqësimin e drejtë në institucione, mundësitë e barabarta për punësim dhe avancim, si dhe trajtimin e barabartë nga administrata dhe organet shtetërore.

E njëjta vlen edhe për komunitetet më të vogla etnike, të cilat shpesh përballen me sfida shtesë për ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe pjesëmarrjen në jetën publike.

Për komunitetin rom, për shembull, çështjet e përfshirjes në arsim, punësim dhe shërbime publike mbeten pjesë e rëndësishme e debatit për barazinë. Ndërsa për turqit, boshnjakët, serbët dhe vllehët, respektimi i identitetit dhe mundësitë për pjesëmarrje të barabartë janë po ashtu pjesë e domosdoshme e një shoqërie demokratike.

Në këtë kontekst, raporti i Komisionit Evropian për vitin 2026 kërkon forcimin e kapaciteteve institucionale për luftimin e gjuhës dhe krimeve të urrejtjes. Raporti evidenton gjithashtu dobësi në zbatimin e mekanizmave kundër diskriminimit. Sipas të dhënave të përfshira në raport, gjatë vitit 2025 Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi ka trajtuar 559 raste, ndërsa më shumë se gjysma e rasteve të diskriminimit të evidentuara lidhen me punën dhe punësimin.

Një shqetësim i veçantë mbetet hapësira digjitale, ku fyerjet, etiketimet etnike dhe përhapja e stereotipeve shpesh shndërrohen në komunikim të zakonshëm. Kur gjuha e urrejtjes drejtohet ndaj një komuniteti të tërë, ajo nuk është më thjesht një konflikt individual, por cenim i bashkëjetesës dhe i dinjitetit të qytetarëve.

Toleranca nuk nënkupton heshtje përballë padrejtësisë

Toleranca nuk do të thotë të pajtohemi me çdo qëndrim dhe as të heshtim përballë diskriminimit. Ajo nënkupton respektimin e së drejtës së tjetrit për të menduar, besuar, folur dhe jetuar ndryshe, pa u përballur me kërcënime, përjashtim apo trajtim të pabarabartë.

Përgjegjësia është individuale, por mbi të gjitha institucionale. Qytetarët duhet të refuzojnë përhapjen e urrejtjes, ndërsa institucionet kanë detyrimin të garantojnë mekanizma funksionalë për raportimin, hetimin dhe ndëshkimin e rasteve të diskriminimit dhe gjuhës së urrejtjes.

Maqedonia e Veriut nuk ka nevojë vetëm për më shumë mesazhe simbolike për tolerancën, por për më shumë barazi në praktikë. Një shoqëri multietnike nuk dëshmohet vetëm përmes deklaratave për bashkëjetesë, por përmes mënyrës se si trajtohen të gjithë qytetarët, pavarësisht përkatësisë së tyre etnike, gjuhësore, fetare apo politike.

Testi i vërtetë i tolerancës nuk është mënyra se si flasim për dallimet më 16 nëntor, por mënyra se si i trajtojmë ata që janë ndryshe nga ne gjatë të gjitha 364 ditëve të tjera të vitit. Flaka

407

Alta Banka në Maqedoninë e Veriut: Kush mban përgjegjësi për lejimin dhe avancimin e aktivitetit të saj?

Duke pasur parasysh dokumentet e viteve 2023 dhe 2025 që lidhen me aksionet e Republikës së Maqedonisë së Veriut në Alta Bankën në Beograd dhe ofertën për blerjen e aksioneve të institucioneve publike, sipas jush, cila qeverisje mban përgjegjësinë politike për ardhjen dhe avancimin e Alta Bankës në tregun e Maqedonisë së Veriut?

Voto dhe shpreh qëndrimin tënd!

Driton Zenku
Botuar nga Driton Zenku 16 Nëntor, 2026 08:45
Të drejtat autoriale dhe përdorimi i përmbajtjes Disa nga imazhet e publikuara në portal janë siguruar nga burime të ndryshme në internet dhe konsiderohen se i përkasin domenit publik. Në rast se ndonjë person ose subjekt pretendon të drejtën e pronësisë mbi to, Flaka Media është e gatshme të bëjë citimin përkatës të autorit ose, sipas kërkesës, ta largojë menjëherë imazhin nga portali. Marrja, kopjimi, riprodhimi, shpërndarja apo publikimi i paautorizuar i teksteve, fotografive, videove dhe çdo përmbajtjeje tjetër autoriale që përbën pronësi intelektuale të Flaka Media, pa pëlqimin paraprak me shkrim të redaksisë, ndalohet rreptësisht. Çdo shkelje e të drejtave autoriale dhe të drejtave të përafërta do të trajtohet në përputhje me legjislacionin në fuqi. Flaka Media rezervon të drejtën të kërkojë kompensim financiar për dëmin e shkaktuar dhe të ndërmarrë procedurat përkatëse ligjore ndaj shkelësve. Për çdo ripublikim ose shfrytëzim të përmbajtjes autoriale të Flaka Media, është i detyrueshëm sigurimi i pëlqimit paraprak me shkrim nga redaksia. Në rastet kur jepet leja për ripublikim, duhet të vendoset në mënyrë të qartë burimi dhe një lidhje aktive (link) që orienton lexuesit drejt artikullit origjinal në faqen zyrtare të Flaka Media. Përmbajtjet reklamuese dhe materialet e publikuara përmes platformës MGID nuk janë nën administrimin dhe përgjegjësinë editoriale të redaksisë së Flaka Media. Arkivi i portalit ruhet për një periudhë prej dy vjetësh nga data e publikimit të lajmit.
407

Alta Banka në Maqedoninë e Veriut: Kush mban përgjegjësi për lejimin dhe avancimin e aktivitetit të saj?

Duke pasur parasysh dokumentet e viteve 2023 dhe 2025 që lidhen me aksionet e Republikës së Maqedonisë së Veriut në Alta Bankën në Beograd dhe ofertën për blerjen e aksioneve të institucioneve publike, sipas jush, cila qeverisje mban përgjegjësinë politike për ardhjen dhe avancimin e Alta Bankës në tregun e Maqedonisë së Veriut?

Voto dhe shpreh qëndrimin tënd!

Voto edhe...
3
Flaka

Çfarë dëshironi të lexoni apo shikoni në Flaka më së tepërmi?

NDRYSHE

NDRYSHE

    No posts where found

Lexo më shumë