Flaka analizon: Shtete armike për politikën, por “parajsa” për qytetarët: Maqedonasit investojnë në Greqi e Bullgari

Përderisa elitat politike i quajnë shtete armike, qytetarët e Maqedonisë së Veriut blejnë pasuri të paluajtshme dhe marrin pasaporta në Greqi e Bullgari.

Në një kohë kur retorika politike në Shkup shpesh i përshkruan Greqinë dhe Bullgarinë si shtete “jomiqësore” dhe “kërcënim për identitetin maqedonas”, qytetarët e vendit vazhdojnë të orientojnë jetën, investimet dhe të ardhmen e tyre drejt pikërisht këtyre dy vendeve.

Mbi 50 milionë euro të investuara në Greqi për banesa buzë detit

Sipas të dhënave të Bankës së Greqisë, gjatë pesë viteve të fundit qytetarët dhe kompanitë nga Maqedonia e Veriut kanë investuar mbi 50 milionë euro në pasuri të paluajtshme në Greqi. Vetëm gjatë vitit 2023, investimet kapën vlerën prej 19 milionë euro, kryesisht për blerje banesash në zonat bregdetare si Selaniku dhe Halkidiki.

“Janë blerë apartamente deri në 50 metra katrorë në zonat e frekuentuara turistike. Kërkesa vazhdon të rritet, dhe shumë blerës posedojnë pasaporta të BE-së, gjë që ua lehtëson procesin,” thuhet në raportin e Bankës së Greqisë.

Investimet kanë ndjekur një rritje të qëndrueshme:

• 2019–2020: rreth 2 milionë euro në total,
• 2021: 7 milionë euro,
• 2022: 10 milionë euro,
• 2023: 11 milionë euro.

Çmimet në Shkup “fluturojnë” – njësoj si në Selanik

Rritja enorme e çmimeve të banesave në Maqedoni po e bën Greqinë dhe Bullgarinë një alternativë më tërheqëse. Në qendër të Shkupit, çmimi mesatar për një metër katror ka arritur në 2.000 deri 3.500 euro, njësoj si në zonat bregdetare të BE-së.

Për një banesë 60 m² në Shkup, çmimi mesatar arrin deri 160.000 euro, shumë me të cilën mund të blihet një apartament në bregdetin grek, malazez apo bullgar.

Guvernatori i Bankës Popullore, Trajko Slaveski, ka konfirmuar që rritja nuk është natyrale, duke paralajmëruar masa kundër spekulimeve:

“Rreth 50 për qind e banesave të reja blihen me kredi, ndërsa pjesa tjetër me para në dorë. Nuk kemi informacion se nga vjen kjo para – nëse janë kursime apo të ardhura që nuk deklarohen,” u shpreh Slaveski.

Nga viti 2021 deri më tani, çmimi për metër katror është rritur për 80 për qind, ndërkohë që 60.000 banesa të zbrazëta janë të regjistruara vetëm në Shkup.

216 mijë pasaporta bullgare për maqedonasit – dera e BE-së hapet përmes Sofjes

Në krahun tjetër, qytetarët maqedonas kanë vazhduar të marrin shtetësi bullgare për të fituar të drejtën e lëvizjes dhe punës në Bashkimin Evropian.

Sipas ministrit të Brendshëm bullgar Daniel Mitov, deri më 17 qershor 2025 janë dhënë 216,594 pasaporta bullgare për qytetarë nga Maqedonia e Veriut. Vetëm gjatë vitit 2024 janë regjistruar 1.700 raste të reja.

“Në të gjitha rastet, baza për dhënien e shtetësisë është dëshmia për prejardhjen bullgare,” kishte deklaruar ministrja bullgare e drejtësisë Desislava Ahladova, duke theksuar dimensionin etnik të procesit.

Kjo tregon se përkundër deklaratave patriotike dhe tensioneve diplomatike mes Shkupit dhe Sofjes, qytetarët e zakonshëm e shohin Bullgarinë si një rrugë drejt një jete më të mirë në Evropë.

Dy realitete – një shtet i bllokuar mes nacionalizmit dhe emigrimit

Fenomeni i kontradiktës mes qëndrimeve politike dhe sjelljes praktike të qytetarëve është tashmë evident:

• Shteti zyrtarisht ankohet për “kushtet bullgare” dhe “identitetin kombëtar”,
• Ndërkohë qytetarët marrin nënshtetësi bullgare dhe greke, blejnë prona buzë detit dhe bëjnë pushime në Halkidiki e Burgas.

Ky dualitet e vendos Maqedoninë e Veriut në një pozitë të pazakontë: politikisht në përplasje me fqinjët, por ekonomikisht dhe socialisht të varur prej tyre.