Editoral Flaka

Ajo që po ndodh në Gostivar gjithnjë e më shumë i ngjan një spektakli mediatik të menaxhuar nga Shkupi, sesa një procedure të zakonshme institucionale.

Në qendër të këtij spektakli nuk është vetëm arrestimi i drejtuesve të Ndërmarrjes Publike Komunale “Komunalec” dhe përgjegjësve të ujësjellësit. Në qendër është mënyra se si ky arrestim u shndërrua në material propagandistik, si u menaxhuan pamjet, kush pati qasje në to dhe kush u pengua t’i dokumentojë.

Gazetari i Gazetës Flaka ndodhej në vendngjarje, para Stacionit Policor në Gostivar, në momentet kur me pranga në duar u sollën drejtoresha e NP “Komunalec”, Artana Asani, drejtori teknik Leon Nuredini dhe përgjegjësi i ujësjellësit, Vadedin Dervishi.

Gazetarit nuk iu lejua të incizonte.

Në të njëjtën kohë, në të njëjtin vend, pjesëtarë të Ministrisë së Punëve të Brendshme realizonin incizime me telefona celularë.

Deri këtu, kemi një situatë që kërkon shpjegim.

Një gazetar i pranishëm në vendngjarje nuk lejohet të dokumentojë arrestimin, ndërsa pjesëtarë të organeve të rendit realizojnë pamje të së njëjtës ngjarje.

Por ajo që ndodh më pas e bën çështjen edhe më interesante.

32 minutat që kërkojnë përgjigje

Portali Press24.mk i publikoi pamjet e arrestimit në orën 13:41.

Ndërkohë, Ministria e Punëve të Brendshme i publikoi të njëjtat pamje në orën 14:13 — plot 32 minuta më vonë.

Kronologjia është e qartë.

Një media i publikoi pamjet përpara se ato të publikoheshin zyrtarisht nga institucioni shtetëror.

Dhe pyetja është e pashmangshme:

Si i siguroi Press24.mk pamjet në orën 13:41, nëse MPB-ja i publikoi ato zyrtarisht në orën 14:13?

Nëse bëhet fjalë për të njëjtat incizime, atëherë kemi një problem që nuk mund të anashkalohet me heshtje.

Kush i ka shpërndarë pamjet?

Kush ka pasur qasje në to?

A kanë dalë pamjet nga strukturat e MPB-së?

A janë shpërndarë në mënyrë selektive te media të caktuara?

Dhe pse një media e caktuar ka pasur qasje në pamjet e arrestimit përpara publikimit zyrtar të institucionit, ndërsa një gazetar që ndodhej fizikisht në vendngjarje nuk është lejuar të incizojë?

Këto nuk janë pyetje teknike.

Këto janë pyetje mbi transparencën, selektivitetin dhe marrëdhënien mes institucioneve të rendit dhe mediave.

Sepse kur pamjet e një arrestimi dalin në një media të caktuar përpara se të publikohen nga vetë institucioni që i ka realizuar, atëherë publiku ka të drejtë të pyesë nëse kemi të bëjmë me një rrjedhje të rastësishme apo me një komunikim të kontrolluar dhe selektiv.

Nga procedura ligjore te spektakli publik

Në një shtet demokratik, arrestimi është pjesë e një procedure.

Nuk është aktgjykim.

Prangat nuk janë dëshmi e fajësisë.

Dhe një person i arrestuar nuk është person i dënuar.

Por mënyra se si u menaxhua rasti i Gostivarit krijon përshtypjen se arrestimi u trajtua si një produkt mediatik.

Pamjet e personave me pranga në duar u publikuan pa asnjë filtër dhe u shpërndanë në media të afërta me pushtetin. Efekti emocional është i qartë: publiku duhet të shohë të arrestuarit, prangat dhe momentin e ndalimit.

Para se të ketë vendim gjykate.

Para se të përfundojë hetimi.

Para se të përcaktohet përgjegjësia individuale.

Kjo është mënyra se si një procedurë hetimore mund të shndërrohet në një gjyq publik.

Dhe kur kësaj i shtohen deklaratat e Kryeministrit Hristijan Mickoski se “nuk do të ketë mëshirë” dhe se personat do të “nxirren për veshi nga shtëpia”, atëherë krijohet një tablo edhe më shqetësuese.

Sepse gjuha politike, veprimet policore dhe publikimi selektiv i pamjeve fillojnë të duken si pjesë të së njëjtës narrativë.

Fajtorët janë gjetur. Prangat janë publikuar. Spektakli ka filluar.

Por drejtësia nuk funksionon kështu.

Gostivari nuk është skenë për demonstrimin e forcës së Shkupit

Qytetarët e Gostivarit kanë të drejtë të dinë të vërtetën për ujin që pinë.

Nëse ka pasur neglizhencë, shkelje, keqmenaxhim apo përgjegjësi penale, përgjegjësit duhet të përgjigjen.

Por pikërisht për këtë ekzistojnë hetimet, ekspertizat, Prokuroria dhe gjykatat.

Jo kamerat e policisë.

Jo publikimi selektiv i pamjeve të prangave.

Jo gjykimi përmes titujve dhe deklaratave politike.

Gostivari nuk ka nevojë për një shfaqje të forcës së pushtetit qendror.

Gostivari ka nevojë për të vërtetën.

Nëse ka përgjegjësi penale, le të dëshmohet.

Nëse ka shkelje, le të dokumentohet.

Nëse ka fajtorë, le të dënohen.

Por askush nuk mund të shpallet fajtor vetëm sepse është parë me pranga në duar në një video të publikuar në mënyrë selektive.

32 minuta dhe një pyetje e madhe

Në fund, mbetet një fakt konkret:

Press24.mk i publikoi pamjet në orën 13:41. MPB-ja i publikoi të njëjtat pamje në orën 14:13.

32 minuta diferencë.

32 minuta gjatë të cilave pamjet e një operacioni policor qarkulluan në media përpara publikimit zyrtar të institucionit.

32 minuta që kërkojnë shpjegim.

Sepse nëse pamjet janë realizuar nga pjesëtarë të MPB-së, atëherë pyetja është se si përfunduan në duart e një mediaje përpara publikimit zyrtar.

Nëse nuk janë realizuar nga MPB-ja, atëherë pyetja tjetër është: kush i ka realizuar?

Dhe nëse janë të njëjtat pamje, siç duket nga kronologjia e publikimit, atëherë është e drejtë të kërkohet transparencë e plotë.

Jo vetëm për arrestimet.

Por edhe për mënyrën se si informacioni u shpërnda.

Sepse media nuk mund të jetë e lirë vetëm kur i shërben pushtetit.

Dhe policia nuk mund të jetë burim i privilegjuar për disa media, ndërsa gazetarëve të tjerë që ndodhen në vendngjarje u ndalohet të dokumentojnë atë që po ndodh.

Kush po e drejton kamerën?

Këtu qëndron substanca e rastit të Gostivarit.

Nuk po menaxhohet vetëm një krizë e ujit.

Po menaxhohet edhe imazhi i krizës.

Dhe në këtë menaxhim duket se po përdoren të gjitha elementet e një spektakli politik: deklarata kërcënuese, arrestime spektakolare, pranga, pamje të publikuara me shpejtësi dhe një narrativë e gatshme për publikun.

Por një shtet ligjor nuk duhet të prodhojë spektakël.

Duhet të prodhojë prova.

Një qeveri nuk duhet të prodhojë frikë.

Duhet të garantojë drejtësi.

Një institucion i rendit nuk duhet të prodhojë materiale propagandistike.

Duhet të garantojë procedurë të drejtë dhe transparente.

Gostivari nuk ka nevojë për “nxjerrje për veshi”.

Ka nevojë për përgjigje.

Dhe nëse pushteti qendror beson se ka përgjegjësi penale, atëherë le t’ia lërë drejtësisë ta dëshmojë.

Sepse kur një gazetar pengohet të incizojë, pjesëtarë të policisë incizojnë, një media i publikon pamjet 32 minuta para publikimit zyrtar të MPB-së dhe Kryeministri paralajmëron ndëshkim pa mëshirë, atëherë pyetja nuk është më vetëm:

Çfarë ndodhi në Gostivar?

Pyetja është:

Kush po e shkruan skenarin e Gostivarit?

Dhe mbi të gjitha:

Kush po e drejton kamerën?