Korrupsioni dhe VMRO-DPMNE: Një lidhje e pandarë në politikën maqedonase

Që nga ardhja në pushtet në vitin 2006 dhe deri në rrëzimin e qeverisjes në vitin 2017, VMRO-DPMNE ndërtoi një model të sundimit që shumë analistë e përshkruajnë si “kapje e shtetit”. Ky model bazohej mbi tri shtylla: kontrollin e institucioneve, përdorimin e propagandës mediatike dhe krijimin e një sistemi klientelist përmes korrupsionit.

Gjatë dekadës së sundimit të Gruevskit, korrupsioni nuk ishte thjesht devijim individual, por pjesë e funksionimit politik. Tenderët e manipuluar, ndarja e koncesioneve për kompani të afërta me pushtetin dhe shpërdorimi i fondeve publike u bënë mekanizma për të shpërblyer besnikërinë politike dhe për të siguruar kontrollin mbi administratën dhe bizneset.

Raste konkrete që ekspozojnë sistemin

Nikola Gruevski, ish-kryeministër – i dënuar për përvetësim fondesh dhe pastrim parash, simbol i një pushteti të ngritur mbi afera.

Selia e re e partisë (White Palace) – u ndërtua me financime të dyshimta dhe prona të blera ilegalisht, duke u kthyer në metaforë të pasurimit të paligjshëm të VMRO-së.

Gordana Jankuloska – rasti “Tanku” për Mercedesin luksoz ilustroi shpërdorimin e parave publike për luks personal.

27 Prilli 2017 – organizimi i dhunës në parlament tregoi se korrupsioni politik shpinte deri në kriminalizim të drejtpërdrejtë të procesit politik.

. Pasojat në shoqëri

• Erozioni i institucioneve – gjykata, prokuroria dhe policia u përdorën si vegla të partisë, duke shkatërruar besimin e qytetarëve.
• Dëmtimi i ekonomisë – korrupsioni masiv largoi investitorët e huaj dhe e thelloi ekonominë informale.
• Ndasi etnike dhe politike – VMRO shpesh përdori nacionalizmin për të mbuluar aferat korruptive, duke e polarizuar shoqërinë.

4. VMRO sot – shkëputje apo vazhdimësi?

Edhe pse VMRO-DPMNE sot përpiqet të paraqitet si “forca antikorrupsion” përballë LSDM dhe BDI, dilema kryesore është mungesa e distancimit nga trashëgimia e Gruevskit. Shumë figura që ishin pjesë e skandaleve vazhdojnë të kenë ndikim brenda partisë, ndërsa Mickoski e ka shmangur përgjegjësinë për të kaluarën. Edhe lideri i sotëm i kësaj partie, Hristijan Mickoski, ka qenë funksionar në qeverinë e më hershme të VMRO-DPMNE-së, dhe është përfolur për skandale financiare në drejtorinë që drejtonte, ELEM.

Para disa vjetësh, Komisioni Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (KSHPK) hapi dy lëndë kundër Hristijan Mickoskit:

• Rasti i parë lidhej me dyshime për shitjen e 33 000 m² tokë shtetërore për hidrocentral, dhe dhënien koncesioni për prodhimin e energjisë te kompania “Energo Tech”.
• Rasti i dytë përfshinte konflikt interesi, pasi Mickoski u emërua drejtor i ELEM (kompania elektrike e shtetit) dhe njëkohësisht shërbente si këshilltar për kryeministrin Gruevski.

Megjithëse këto lëndë u hapën e u raportuan, nuk ka të dhëna publike për ndonjë përfundim ose dënim ligjor ndaj tij.

Në mars 2025, Mickoski kërcënoi në mënyrë të hapur me protesta rrugore nëse pesë anëtarë të Këshillit Gjyqësor (Judicial Council) nuk dorëzoheshin:

“Njerëzit do dalin në rrugë dhe do protestojnë… Unë do të jem i pari që do të ngritem dhe do ta udhëheq popullin,” tha ai në TV Kanal 5.

Ky qëndrim u kritikua si shkelje e ndarjes së pushteteve dhe si ndërhyrje e drejtpërdrejtë politike në drejtësi, edhe nga raportuesit europianë për Maqedoninë.

Në korrik 2025, Mickoski deklaroi se “koha e nepotizmit dhe impunitetit po mbaron” dhe premtoi një polici profesionale e pa-korrupsion, duke thënë se “ligji do t’u vlejë për të gjithë”. Megjithatë, kritikat vijnë për shkak të mungesës së rezultateve konkrete dhe për trajtimin e çështjeve në sistemin gjyqësor që përmenda më lart.

Edhe pse Mickoski synon të promovojë vetveten si lider “antikorrupsion”, lëndët e hapura mbeten pa zgjidhje të qarta, ndërkohë që pozicioni i tij ndaj Këshillit Gjyqësor ngre shqetësime për ndikim politik në drejtësinë e pavarur. Deklarata e tij optimiste për fund të korrupsionit ende nuk është mbështetur me veprime konkrete.

Nëse dëshironi, mund të shtoj referenca nga media zyrtare ose analiza të ONG-ve për integritetin dhe funksionimin e institucioneve nën qeverisjen e tij. Flaka Media