Lotaria Shtetërore nën lupën e revizionit: 2.17 milionë euro të papaguara, kontratë 15-vjeçare dhe dyshime për konflikt interesi
Botuar nga Flaka
Revizioni shtetëror zbulon një varg parregullsish në kompaninë „Drejtoria Shtetërore e Lotarisë – Vëzuv“. Nga mospërputhjet në kapitalin themelues dhe procedurat e dyshimta të përzgjedhjes së partnerit privat, deri te pagesat pa dokumentacion të mjaftueshëm dhe mungesa e kontrolleve të brendshme, transmeton Gazeta Flaka. Për rastin dhe katër kompani të tjera të lojërave të fatit, është kërkuar edhe vëmendja e organeve të ndjekjes penale.
Raporti përfundimtar i Entit Shtetëror të Revizionit për vitin 2024 në kompaninë „Drejtoria Shtetërore e Lotarisë – Vëzuv“ nuk paraqet thjesht një listë gabimesh kontabël apo mangësish administrative. Ai nxjerr në pah një problem shumë më të thellë: mënyrën se si është ndërtuar dhe menaxhuar një kompani me pronësi të përzier, ku shteti ka shumicën e kapitalit, por ku mekanizmat e kontrollit, transparencës dhe përgjegjësisë kanë rezultuar të dobët.
Që në përfundimin kryesor, revizorët kanë dhënë mendim negativ si për realitetin dhe objektivitetin e pasqyrave financiare, ashtu edhe për harmonizimin e veprimtarisë së kompanisë me ligjet dhe rregulloret në fuqi. Ky është një konstatim serioz institucional, sepse nënkupton se të dhënat financiare dhe mënyra e funksionimit të kompanisë nuk kanë ofruar garancitë e nevojshme për besueshmëri dhe ligjshmëri.
Kompania është themeluar më 18 janar 2024, me pjesëmarrje prej 51 për qind të Lotarisë Shtetërore dhe 49 për qind të kompanisë private Vëzuv MK. Pra, bëhet fjalë për një ndërmarrje ku shteti është partneri dominues dhe ku përgjegjësia për mbrojtjen e interesit publik duhej të ishte një nga parimet themelore të menaxhimit.
Megjithatë, gjetjet e revizionit ngrenë pikëpyetje serioze pikërisht mbi këtë përgjegjësi.
2.17 milionë euro në kontratë, por vetëm 146 mijë euro të paguara
Një nga problemet më konkrete dhe më shqetësuese lidhet me kapitalin që partneri privat ishte zotuar ta investonte në kompani.
Sipas marrëveshjes për investim të përbashkët, kontributi financiar i Vëzuv MK-së ishte përcaktuar në 2.171.470 euro, të pagueshme në tri këste përgjatë tri viteve. Por në marrëveshjen e themelimit të kompanisë ishte përcaktuar një shumë tjetër, prej 771.470 eurosh, me detyrim pagese brenda një viti.
Diferenca mes dy dokumenteve arrin në 1.4 milionë euro. Revizorët theksojnë se nuk u janë paraqitur dëshmi të rregullta dhe të besueshme që do të shpjegonin arsyet e këtyre mospërputhjeve.
Por problemi nuk përfundon këtu.
Nga shuma e përgjithshme prej 2.171.470 eurosh, deri në fund të vitit 2024 ishin paguar vetëm 9 milionë denarë, ose rreth 146 mijë euro. Kjo do të thotë se pjesa dërrmuese e kontributit të paraparë financiar nuk ishte realizuar.
Revizioni konstaton se afati trevjeçar i pagesës nuk ishte në përputhje me Ligjin për Shoqëritë Tregtare, i cili parasheh që pjesa e mbetur e kontributit të paguhet brenda një viti. Për më tepër, kompania nuk e kishte regjistruar si kërkesë financiare pjesën e papaguar të kapitalit.
Kjo është një mangësi që prek drejtpërdrejt mbrojtjen e kapitalit të kompanisë. Në praktikë, një obligim financiar i partnerit privat nuk është pasqyruar siç duhet në librat kontabël, duke ndikuar në paraqitjen reale të pasurisë dhe gjendjes financiare të ndërmarrjes.
Pyetja që lind është e qartë: si është e mundur që një kompani me shumicë shtetërore të mos ketë siguruar harmonizimin e dokumenteve themeluese dhe të mos ketë regjistruar si kërkesë një shumë kaq të rëndësishme ndaj partnerit privat?
Kontratë 15-vjeçare dhe procedurë me vetëm një ofertues
Një tjetër pjesë që kërkon vëmendje të veçantë është kontrata për sigurimin e softuerit dhe platformës online me përmbajtje lojërash të fatit.
Procedura u zhvillua përmes një thirrjeje publike, ku u paraqit vetëm një ofertues i huaj. Me të u lidh kontratë bashkëpunimi për një periudhë prej 15 vjetësh.
Revizioni evidenton disa probleme thelbësore:
- Procedura nuk është zhvilluar sipas Ligjit për Prokurime Publike, ndonëse kompania, për shkak të pjesëmarrjes prej 51 për qind të Lotarisë Shtetërore, duhej t’i nënshtrohej këtij ligji.
- Thirrja publike nuk është publikuar në një gazetë zyrtare ndërkombëtare, duke rrezikuar kufizimin e konkurrencës.
- Për marrjen e dokumentacionit të tenderit kërkohej pagesa prej 2.000 eurosh, pa bazë të paraparë në rregulloren përkatëse.
- Nuk ishin përcaktuar specifikime minimale të qarta teknike dhe funksionale të platformës.
- Nuk ishin paraqitur dëshmi të mjaftueshme për disa kapacitete teknike të ofertuesit, përfshirë sistemin e pagesave dhe standardin e qendrës së të dhënave.
Por një nga konstatimet më serioze lidhet me konfliktin e mundshëm të interesit. Avokati i angazhuar nga kompania Vëzuv ishte njëkohësisht përfaqësues juridik i ofertuesit të vetëm në të njëjtën procedurë tenderimi. Revizioni konstaton se kjo situatë nuk është në përputhje me dispozitat e Ligjit për Parandalimin e Korrupsionit dhe Konfliktit të Interesave.
Këtu nuk bëhet fjalë vetëm për një mangësi procedurale. Bëhet fjalë për një situatë ku i njëjti profesionist juridik ishte i përfshirë në dy anë të së njëjtës procedurë, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi paanshmërinë dhe integritetin e procesit.
Edhe më problematike është struktura ekonomike e kontratës. Kompania duhej t’i paguante partnerit privat 40 për qind të diferencës ndërmjet shumës së përgjithshme të basteve dhe fitimeve të paguara për lojtarët. Ndërkohë, ky element financiar nuk ishte pjesë e vlerësimit të ofertave. Kjo do të thotë se kriteret e tenderit nuk u mundësuan operatorëve ekonomikë të konkurronin duke ofruar kushte më të favorshme financiare.
Një kontratë 15-vjeçare për një platformë teknologjike, pa specifikime të qarta dhe me konkurrencë të kufizuar, krijon rrezik të varësisë afatgjatë nga një partner privat. Në një sektor ku teknologjia dhe siguria digjitale ndryshojnë me shpejtësi, një periudhë e tillë kërkon arsyetim dhe garanci shumë më të forta.
Edhe garancia financiare prej 100 mijë eurosh nuk ishte siguruar në mënyrën dhe afatin e përcaktuar nga aktet e kompanisë. Revizioni konstaton mospërputhje ndërmjet rregullores, dokumentacionit të tenderit dhe kontratës, si dhe faktin se kompania nuk e kishte marrë garancinë ose depozitën sipas kushteve të parapara.
Pra, shteti hyri në një marrëdhënie kontraktuale afatgjatë, ndërsa mekanizmat që duhej ta mbronin financiarisht dhe juridikisht këtë marrëdhënie nuk ishin zbatuar në mënyrë të rregullt.
Kompania nuk punoi, por krijoi humbje dhe shpenzime
Një tjetër kontrast që del nga raporti është fakti se Vëzuv nuk e kishte filluar fare veprimtarinë kryesore për të cilën ishte themeluar, por gjatë vitit 2024 kishte krijuar humbje prej 4.452.000 denarësh.
Në të njëjtën kohë, kompania kishte realizuar shpenzime për paga, shërbime, honorare dhe funksionimin e strukturave të saj.
Revizioni evidenton se pesë persona ishin punësuar me kohë të caktuar, përveç menaxherit, ndonëse kishte mangësi në aktet e sistematizimit dhe procedurat e punësimit. Tre persona ishin punësuar para miratimit të aktit të sistematizimit, ndërsa dy të tjerë në pozita që nuk ishin të sistematizuara. Gjithashtu, nuk ishin përcaktuar koeficientët për llogaritjen e pagave dhe nuk ishte siguruar përgjigje nga Ministria e Financave për kërkesën e pëlqimit për punësim.
Kjo ngre një pyetje të arsyeshme mbi planifikimin e shpenzimeve: pse një kompani që nuk kishte filluar veprimtarinë kryesore kishte nevojë për këtë strukturë të punësuarish dhe si ishte vlerësuar efektiviteti i këtyre shpenzimeve?
Edhe mbikëqyrja e kompanisë rezulton problematike. Për anëtarët e Bordit Mbikëqyrës ishin paguar gjithsej 739 mijë denarë, ndërsa kompensimet mujore të përcaktuara nga kompania ishin dukshëm më të larta se shumat e parashikuara në procesverbalin e Qeverisë: 55 mijë denarë për kryetarin dhe 50 mijë për anëtarët, kundrejt 12 mijë dhe 10 mijë denarëve.
Për më tepër, revizorëve nuk u ishin paraqitur procesverbalet e mbledhjeve, lista e seancave të mbajtura apo dokumentacioni që do të dëshmonte ushtrimin e plotë të kompetencave mbikëqyrëse.
Me fjalë të tjera, institucioni që duhej të kontrollonte menaxhimin e kompanisë nuk kishte dokumentuar në mënyrë të mjaftueshme as vetë funksionimin e tij.
558 mijë denarë për avokat, 493 mijë për shërbime pa procedura të rregullta
Revizioni ka evidentuar edhe 558 mijë denarë të paguar për shërbime juridike dhe avokatore, me kompensim mujor fiks prej 93 mijë denarësh.
Problemi është se faturat nuk shoqëroheshin me specifikime mujore të punëve të kryera, ndonëse një dokumentacion i tillë ishte paraparë në kontratë. Revizioni thekson gjithashtu se gjatë periudhës përkatëse nuk kishte pasur procedura gjyqësore ku kompania paraqitej si palë.
Kjo nuk dëshmon automatikisht se shërbimet nuk janë kryer, por pa evidencë konkrete të punëve të realizuara bëhet e vështirë të verifikohet nëse pagesat kanë qenë proporcionale dhe të arsyetuara.
Një tjetër problem është evidentuar në prokurimet publike. Për shërbime kontabiliteti prej 174 mijë denarësh dhe përkthimi prej 319 mijë denarësh, në vlerë të përgjithshme prej 493 mijë denarësh, nuk ishin zhvilluar procedurat përkatëse të prokurimit. Për shërbimet e përkthimit mungonin edhe dokumentet e besueshme që do të justifikonin pagesat.
Këto gjetje, të marra së bashku, tregojnë se problemi nuk ishte i kufizuar vetëm te një kontratë e madhe, por prekte edhe shpenzimet e zakonshme të funksionimit të kompanisë.
Pasuri prej 2.26 milionë eurosh, por aktiviteti nuk filloi
Ndoshta një nga paradokset më të mëdha të këtij rasti është vlera e së drejtës për organizimin e lojërave të fatit në internet, e cila ishte regjistruar si pasuri jomateriale në vlerë prej 2.260.102 eurosh.
Kjo e drejtë ishte kontribut jomonetar i Lotarisë Shtetërore, e cila zotëronte 51 për qind të kompanisë.
Por Vëzuv nuk e filloi veprimtarinë për të cilën ishte themeluar. Për më tepër, Qeveria kishte miratuar që në shtator 2024 fillimin e procedurës për ndërprerjen e kompanive të këtij lloji, ndërsa në dhjetor të po atij viti Lotaria Shtetërore kishte ngritur padi në Gjykatën Themelore Civile në Shkup për ndërprerjen e Vëzuvit.
Pavarësisht këtyre rrethanave, në bilancin e kompanisë vazhdonte të figurojë kjo pasuri me vlerë mbi 2.2 milionë euro.
Revizioni paralajmëron se ekzistojnë tregues të qartë për zhvlerësimin e kësaj pasurie, pasi e drejta nuk përdorej, nuk gjeneronte rrjedhë financiare dhe kompania ishte përfshirë në procedurë për ndërprerje.
Kjo ngre një dilemë të rëndësishme: sa reale është vlera e një aseti prej miliona eurosh, kur kompania që e zotëron nuk e ka shfrytëzuar dhe njëkohësisht është në proces gjyqësor për ndërprerjen e ekzistencës së saj?
Përgjegjësia institucionale shtrihet edhe te pesë kompanitë
Rasti i Vëzuvit nuk është i izoluar. Enti Shtetëror i Revizionit ka kryer revizion financiar dhe të përputhshmërisë për vitin 2024 në pesë kompani të lojërave të fatit, ku Lotaria Shtetërore ka pjesëmarrje prej 51 për qind.
Bëhet fjalë për:
- Lotaria Shtetërore – 77 BITS.
- Lotaria Shtetërore – Vëzuv.
- Lotaria Shtetërore – Mozzart.
- Novo-VLT – Lotaria e Re Shtetërore Video.
- Video Lotaria Shtetërore – Casinos Austria.
Për të pesë kompanitë, revizorët kanë dhënë mendim negativ lidhur me pasqyrat financiare dhe përputhshmërinë e veprimtarisë me legjislacionin përkatës. Gjetjet përfshijnë mospagesën dhe mosregjistrimin e kontributeve të kapitalit, kontrata afatgjata të prokurimit, mangësi në dokumentacionin financiar dhe dobësi në kontrollin e brendshëm. State audit office+1
Sipas informacionit që kërkoni të përfshihet në këtë analizë, Enti ka iniciuar procedurë pranë Prokurorisë Publike për parregullsitë e konstatuara në këto pesë kompani. Ky zhvillim e çon çështjen përtej nivelit të një vlerësimi administrativ dhe financiar, duke kërkuar verifikim edhe nga organet e ndjekjes penale.
Megjithatë, inicimi i procedurës nuk nënkupton se është vërtetuar përgjegjësi penale e personave të caktuar. Këtë duhet ta përcaktojnë organet kompetente përmes procedurave ligjore.
Përfundim: Kush e mbron interesin publik?
Rasti Vëzuv nxjerr në pah një problem që nuk mund të reduktohet vetëm te kontabiliteti apo te disa procedura të parregullta. Në qendër është mënyra se si është menaxhuar një kompani me shumicë shtetërore, si janë mbrojtur interesat financiare të shtetit dhe çfarë kontrolli është ushtruar mbi partnerin privat.
Një kompani e themeluar për të operuar në një sektor me potencial të konsiderueshëm financiar nuk e filloi aktivitetin, nuk arriti të sigurojë kontributin e plotë të partnerit privat, krijoi humbje, ndërsa paralelisht lidhi marrëveshje afatgjata dhe realizoi shpenzime që revizorët i vlerësuan si të pamjaftueshme të dokumentuara ose në kundërshtim me rregullat.
Përgjegjësia për këtë situatë nuk mund të trajtohet vetëm si çështje e menaxherit të kompanisë. Ajo kërkon shqyrtimin e rolit të të gjitha organeve që kanë marrë vendime, kanë miratuar kontrata, kanë ushtruar mbikëqyrje dhe kanë pasur detyrimin të mbrojnë kapitalin shtetëror.
Një aspekt tjetër që nuk duhet anashkaluar është përgjegjësia e institucioneve shtetërore. Enti konstaton se Ministria e Financave nuk kishte miratuar aktet nënligjore të domosdoshme për rregullimin e lojërave të fatit në internet, ndonëse kishte pasur afat ligjor për këtë. Kjo krijoi një vakum rregullator, në të cilin kompanitë kishin hartuar vetë rregulla për procedurat e bashkëpunimit dhe përzgjedhjes së partnerëve.
Në fund, pyetja kryesore nuk është vetëm sa para janë paguar apo sa para kanë mbetur të papaguara. Pyetja është se kush i ka marrë vendimet, kush i ka kontrolluar ato dhe kush do të mbajë përgjegjësi nëse institucionet e drejtësisë konstatojnë shkelje të ligjit.
Publiku ka të drejtë të dijë nëse kapitali shtetëror është mbrojtur, nëse partneritetet publike-private janë ndërtuar mbi konkurrencë dhe transparencë dhe nëse rekomandimet e revizionit do të shndërrohen në veprime konkrete.
Burimi kryesor: Raporti përfundimtar i Entit Shtetëror të Revizionit, nr. 19-746/5, datë 30 korrik 2026, për vitin financiar 2024.
Shënim redaksional: Raporti individual i Vëzuvit dhe komunikata publike e Entit për pesë kompanitë dokumentojnë gjetjet e revizionit, por nuk përmbajnë hollësi për iniciativën në Prokurori. Për këtë arsye, para publikimit rekomandohet të sigurohet konfirmimi ose dokumenti përkatës për këtë procedurë. Kjo e mbron saktësinë juridike të artikullit. Gazeta Flaka
Botuar nga Flaka
Shkollat po mbyllen, fshatrat po zbrazen: alarmi demografik në Maqedoninë e Veriut
BALLKANI SOT
