Pagë mujore apo pagesë për orë: Çfarë mund të ndryshojë për punëtorët në Maqedoninë e Veriut?
Botuar nga Flaka
Pagesa sipas orëve reale të punës po diskutohet si një model i ri për tregun e punës në Maqedoninë e Veriut. Punëdhënësit e shohin si mundësi për më shumë fleksibilitet dhe shpërblim të produktivitetit, ndërsa sindikatat kërkojnë garanci që ndryshimi të mos sjellë pasiguri financiare dhe punë jashtë orarit pa kompensim të drejtë, shkruan Vecer, percjell Gazeta Flaka.
A do të ishte më e drejtë që punëtorët të paguhen për çdo orë të punuar, në vend që paga të përcaktohet kryesisht në bazë mujore? Kjo është dilema që ka hapur debat mes punëdhënësve, sindikatave dhe institucioneve në Maqedoninë e Veriut.
Sipas llogaritjes së paraqitur në debat, paga minimale mujore prej 26.046 denarësh, e pjesëtuar me 168 orë pune, jep rreth 155 denarë për orë. Kjo shumë, megjithatë, është vetëm vlerë llogaritëse dhe nuk përbën pagë minimale për orë të përcaktuar veçmas me ligj.
Punëdhënësit kërkojnë ndryshim të mënyrës së llogaritjes
Angel Dimitrov nga Organizata e Punëdhënësve të Maqedonisë argumenton se pagesa sipas orëve reale do të mundësonte një llogaritje më të saktë të të ardhurave, duke marrë parasysh dallimet në numrin e ditëve dhe orëve të punës nga një muaj në tjetrin.
Sipas tij, sistemi aktual i pagës mujore mund të krijojë dallime në vlerën efektive të një ore pune, veçanërisht për punëtorët që paguhen në bazë të performancës. Një sistem i bazuar në orë, sipas këtij qëndrimi, do të mund të krijonte kushte më të qarta për llogaritjen e të ardhurave.
Edhe Goran Gjorgjievski, kryetar i Lidhjes së Odave Ekonomike të Maqedonisë, vlerëson se pagesa për orë mund të rrisë fleksibilitetin dhe t’u mundësojë punëtorëve produktivë të fitojnë më shumë. Ai propozon që gjatë shqyrtimit të modelit të merren parasysh përvojat e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve evropiane.
Qeveria kërkon debat me të gjitha palët
Zëvendësministri i Ekonomisë dhe Punës, Marjan Risteski, ka theksuar se pagesa sipas orëve të punuara është një nga mundësitë që duhet të analizohen në kuadër të përpjekjeve për rritjen e produktivitetit në sektorin publik dhe privat.
Sipas tij, diskutimi duhet të zhvillohet në Këshillin Ekonomik-Social, ku do të përfshiheshin institucionet kompetente, përfaqësuesit e punëdhënësve dhe sindikatat.
Kjo do të thotë se propozimi ende kërkon shqyrtim dhe nuk përbën ndryshim të miratuar të sistemit të pagave.
Sindikatat kërkojnë garanci për çdo orë pune
Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë paralajmëron se ndryshimi i mënyrës së llogaritjes nuk mjafton për të garantuar kushte më të mira për punëtorët. Sipas tyre, shqetësimi kryesor është që orët e punuara të evidentohen saktë dhe të kompensohen në përputhje me rregullat.
Sindikatat ngrenë si shembull rastin e një punëtori që merr pagë mujore prej 55.000 denarësh, por punon 280 orë në muaj, në vend të 168 orëve të zakonshme. Në një situatë të tillë, shuma më e lartë mujore nuk do të thotë domosdoshmërisht se punëtori kompensohet drejt për kohën e kaluar në punë.
Për këtë arsye, sindikatat kërkojnë rregulla të qarta për evidencën e orarit, pagesën e punës jashtë orarit dhe mbrojtjen e të drejtave që burojnë nga kontratat dhe marrëveshjet kolektive.
A do të sjellë sistemi i ri paga më të larta?
Pagesa sipas orëve të punuara nuk garanton automatikisht rritje të të ardhurave. Efekti do të varet nga vlera e përcaktuar për orë, mënyra e kompensimit të orëve shtesë, kontratat e punës dhe zbatimi i rregullave në praktikë.
Nëse sistemi shoqërohet me evidencë të saktë të orarit, kontrolle inspektuese efektive dhe pagesë të drejtë të punës jashtë orarit, ai mund të krijojë më shumë transparencë. Por, pa këto garanci, ekziston rreziku që ndryshimi të mos zgjidhë problemet që sindikatat i evidentojnë edhe në sistemin aktual.
Debati zhvillohet paralelisht me diskutimet për të drejtat e punëtorëve dhe mundësinë e ndryshimit të numrit të festave jopune. Sindikatat këmbëngulin se reformat duhet të përmirësojnë jo vetëm organizimin e punës për punëdhënësit, por edhe të ardhurat, kushtet e punës dhe sigurinë e punëtorëve.
Për momentin, çështja mbetet e hapur. Sfida kryesore nuk është vetëm të përcaktohet sa kushton një orë pune, por të sigurohet që çdo orë e punuar të llogaritet drejt dhe të paguhet sipas rregullave të qarta. Gazeta Flaka
Botuar nga Flaka
Shkollat po mbyllen, fshatrat po zbrazen: alarmi demografik në Maqedoninë e Veriut
BALLKANI SOT
