Pse Serbia pretendon se vendos për Korridorin 8 në Maqedonia e Veriut?

Debati për fatin e Korridorit 8 është rikthyer në qendër të vëmendjes pas deklaratave të zyrtarëve serbë, përplasjes së narrativave politike në Shkup dhe akuzave për ndikime gjeopolitike në këtë projekt strategjik rajonal.

Ministri serb i Ndërtimit, Transportit dhe Infrastrukturës, Goran Vesić, ka deklaruar se vendimet e udhëheqjes së Serbia kanë ndikuar në frenimin e zhvillimit të Korridorit 8, duke e cilësuar si një projekt të imponuar nga Bashkimi Evropian. Sipas tij, orientimi drejt Korridori 10 është një “fitore strategjike” për vendin e tij.

Këto deklarata janë interpretuar nga analistë dhe aktorë politikë si pranim indirekt i përpjekjeve për të ridrejtuar zhvillimin e infrastrukturës rajonale nga boshti lindje–perëndim (Korridori 8) drejt boshtit veri–jug (Korridori 10), ku Serbia synon të luajë rol qendror.

Qeveria dhe argumenti i UNESCO-s

Nga ana tjetër, Ministri i Transportit në Maqedonia e Veriut, Aleksandar Nikoloski, ka mbrojtur vendimet për rishikimin e segmentit Trebenishtë–Qafë Thanë, duke theksuar se rekomandimet e UNESCO për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore dhe mjedisit janë detyruese.

Sipas tij, zona përmban relikte të rëndësishme arkeologjike dhe çdo vendim duhet të shmangë pasoja të pakthyeshme për rajonin e mbrojtur të Liqeni i Ohrit.

Megjithatë, ai siguroi se projekti nuk është braktisur plotësisht dhe se po kërkohen alternativa për të ruajtur lidhjen infrastrukturore, përfshirë integrimin me Strugën dhe Aeroportin e Ohrit.

Dyshime për prapaskena ekonomike

Ish-zyrtari i Ministrisë së Transportit, Bekim Rexhepi, ka ngritur dyshime se çështja nuk lidhet vetëm me UNESCO-n, por me tentativa për të ndryshuar kompaninë realizuese të projektit.

Sipas tij, mund të ketë përpjekje për prishjen e kontratës me konsorciumin Bechtel–Enka, çka do të sillte pasoja financiare dhe do të hapte rrugë për një operator të ri.

Ai thekson se reduktimi i ndjeshëm i punimeve në terren është sinjal i një skenari të mundshëm për pezullim afatgjatë të projektit.

Akuza politike: ndikim nga Beogradi?

Nga opozita shqiptare në vend, akuzat janë edhe më të forta. Ziadin Sela nga ASH deklaron se vendimi për ndalimin e punimeve lidhet drejtpërdrejt me ndikimin e presidentit serb Aleksandar Vučić, duke pretenduar se qeveria në Shkup ka zbatuar një agjendë që favorizon interesat e Serbia.

Në të njëjtën linjë, edhe përfaqësues të BDI-së, si Faton Pollozhani, akuzojnë qeverinë dhe koalicionin VLEN për “heshtje dhe nënshtrim politik”, duke e lidhur ndalimin e projektit me mungesë vullneti dhe orientim të qëllimshëm strategjik.

Çfarë është në lojë?

Korridori 8 konsiderohet një nga projektet më të rëndësishme infrastrukturore në Ballkan, që synon lidhjen e Deti i Zi me Deti Adriatik përmes Bullgaria, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria.

Ndërsa Korridori 10 lidh Evropën Qendrore me Greqinë përmes Serbia, duke forcuar rolin e saj si nyje kryesore transporti në rajon.

Pikërisht kjo përplasje mes dy korridoreve shihet si thelbësore për të kuptuar pse çështja e Korridorit 8 ka kaluar nga një projekt infrastrukturor në një betejë me dimensione politike dhe gjeostrategjike.

Ndërsa qeveria në Shkup flet për respektim të standardeve ndërkombëtare dhe mbrojtje të trashëgimisë, opozita dhe aktorë të tjerë paralajmërojnë për ndikime të jashtme dhe devijim të interesave strategjike të vendit.

Në këtë situatë, pyetja kryesore mbetet: a është ndalimi i Korridorit 8 rezultat i detyrimeve ndërkombëtare, apo pjesë e një loje më të madhe gjeopolitike në Ballkan? Gazeta Flaka