Shqipja në ceremonitë e SHBA-së dhe BE-së, mungon në institucionet shtetërore

Qasja e ambasadave perëndimore në Shkup po krijon një kontrast politik gjithnjë e më të dukshëm me sjelljen e institucioneve shtetërore të Maqedonisë së Veriut ndaj dygjuhësisë dhe përfaqësimit simbolik të shqiptarëve, shkruan Flaka

Ceremonia e organizuar nga Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Shkup për 4 Korrikun të vitit të kaluar, nuk ishte vetëm një aktivitet protokollar. Mesazhi politik ishte i qartë: shteti funksional ndërtohet mbi përfshirjen, respektin institucional dhe njohjen e realitetit multietnik. Prania e gjuhës shqipe në skenografinë zyrtare nuk ishte dekor. Ishte një pozicionim politik dhe diplomatik.

Në praktikë, SHBA-ja po demonstron diçka që vetë institucionet vendore shpesh refuzojnë ta pranojnë plotësisht: shqiptarët nuk janë element periferik, por komponent shtetformues dhe faktor stabiliteti në Maqedoninë e Veriut.

E njëjta logjikë u pa edhe në aktivitetin e Delegacionit të Bashkimit Evropian në Shkup për Ditën e Evropës. Edhe aty komunikimi publik dhe sloganet u prezantuan në gjuhën shqipe. Ky nuk është rastësi protokollare. Është standard politik europian: respekti për komunitetet dhe gjuhët është pjesë e demokracisë funksionale.

Kjo e bën edhe më të dukshëm kontrastin me disa institucione shtetërore në vend, të cilat vazhdojnë të prodhojnë mesazhe monoetnike edhe në aktivitete publike që supozohet të përfaqësojnë të gjithë qytetarët. Rasti i manifestimit për Ditën e Policisë, ku komunikimi publik ishte praktikisht vetëm në maqedonisht, u perceptua nga shumë shqiptarë jo si lëshim teknik, por si përjashtim simbolik.

Këtu qëndron problemi real: në Ballkan, simbolika institucionale ka peshë politike. Gjuha nuk është vetëm mjet komunikimi. Është njohje, legjitimitet dhe ndjenjë përkatësie. Kur partnerët strategjikë ndërkombëtarë tregojnë më shumë ndjeshmëri ndaj realitetit multietnik të shtetit sesa vetë institucionet e atij shteti, atëherë krijohet një paradoks serioz politik.

Mesazhi që vjen nga SHBA dhe BE është se stabiliteti nuk ndërtohet duke relativizuar diversitetin, por duke e institucionalizuar atë. Për Perëndimin, përfshirja e shqiptarëve nuk trajtohet si kompromis politik i përkohshëm, por si kusht për stabilitet afatgjatë, funksionalitet demokratik dhe integrim euroatlantik.

Në këtë kontekst, përdorimi i gjuhës shqipe nga ambasadat perëndimore merr dimension më të madh se protokolli diplomatik. Ai shndërrohet në kritikë indirekte ndaj tendencave centralizuese dhe monoetnike që vazhdojnë të shfaqen në segmente të institucioneve shtetërore.

Nëse Maqedonia e Veriut synon seriozisht standarde europiane, atëherë respektimi i dygjuhësisë nuk mund të mbetet çështje marketingu politik apo detyrim formal ligjor. Duhet të bëhet kulturë institucionale. Sepse shteti nuk matet vetëm nga ligjet që miraton, por nga mënyra se si i reflekton ato në hapësirën publike dhe në simbolikën zyrtare. Gazeta Flaka