Udhëkryq gjeopolitik dhe jetësor

Nga Memedali Jusufi

Njerëzit që kërkojnë të jenë neutralë në një situatë, në fakt janë për status quo-në. Neutraliteti, si parim afatgjatë, shpesh është shenjë dobësie.

Nganjëherë kam përshtypjen se e kam gjithë botën kundër, por thellë-thellë e di se kjo nuk është e vërtetë. Si të mos ndihesh keq kur sheh kolona të mëdha njerëzish duke pritur për karburant?

Nafta dhe konkurrenca ndërkombëtare për burimet e saj, si dhe për gazin, kanë qenë tema qendrore në literaturën gjeopolitike që nga Lufta e Parë Botërore e deri më sot. Pas vitit 2010 u shfaq edhe një degë e re e literaturës që fokusohet në dimensionet ndërkombëtare të energjisë dhe ndikimin e tyre në marrëdhëniet mes shteteve.

Disa e shohin Bill Gates-in si një figurë që paralajmëroi, pas pandemisë COVID-19, për kriza edhe më të mëdha globale. Për disa njerëz, ai duket sikur qëndron në majë të një “ajsbergu” të së keqes botërore. Ka edhe teori që pretendojnë se Lufta e Parë dhe e Dytë Botërore u nxitën nga bankierë të fuqishëm me qëllimin për të dobësuar shtetet dhe për t’i varfëruar, në mënyrë që më pas të shfaqen si “shpëtimtarë” duke ofruar kredi që vendet nuk mund t’i shlyejnë kurrë plotësisht. Sot pothuajse çdo shtet është i zhytur në borxhe të mëdha.

Edhe grupime si BRICS, ashtu si edhe shtete të mëdha si SHBA-të, deklarojnë se nuk e duan luftën. Megjithatë, shumë besojnë se ekzistojnë figura dhe interesa të caktuara që qëndrojnë pas tyre dhe që i nxisin konfliktet. Në të vërtetë, shumica e njerëzve nuk i duan luftërat; ne duam qetësi dhe stabilitet në jetën tonë.

Aftësia për të mësuar të jetojmë në ekuilibër është qëllimi i çdo mësimi apo vështirësie që na shfaqet në jetë. Jeta është një shkollë dhe ne duhet të kuptojmë se kur arrijmë në këtë pikë, rezistenca që krijojmë mund të ketë pasoja që bien vetëm mbi ne. Në këto raste, ne mund të përjetojmë një lloj fragmentimi të brendshëm, një dualitet që na shtyn drejt ndjenjës së viktimizimit dhe iluzionit të kotësisë apo të plogështisë.

Në këtë gjendje, ndihemi të paplotë, të pasigurt dhe të lodhur nga jeta dhe nga njerëzit. Truri ynë na rikujton vazhdimisht momentet kur jemi ndier njësoj, duke na vendosur në një udhëkryq mes pasivitetit dhe neglizhencës ndaj gjithçkaje që bëjmë. Kjo gjendje shpesh shkaktohet nga mosveprimi për një kohë të gjatë dhe nga mungesa e lëvizjes, që ndikon edhe në trupin tonë. Sa më pasivë të jemi, aq më i fortë bëhet zëri i kritikës së brendshme, duke shkaktuar ngarkesë emocionale dhe pasiguri mendore.

Kjo bëhet edhe më e vështirë kur e dimë se nuk kemi pothuajse asgjë në dorë sa i përket politikës ndërkombëtare. Gjeopolitika përqendrohet në fuqinë politike të lidhur me hapësirën gjeografike, veçanërisht në territorin tokësor dhe ujërat territoriale, në lidhje me historinë diplomatike.

Jashtë botës akademike, një sërë grupesh ofrojnë analiza gjeopolitike, duke përfshirë organizata jofitimprurëse dhe institucione private fitimprurëse, si shtëpitë e brokerimit dhe kompanitë konsulente. Temat e gjeopolitikës përfshijnë marrëdhëniet midis interesave të aktorëve politikë ndërkombëtarë dhe interesave që lidhen me një zonë, hapësirë apo element gjeografik të caktuar, si dhe mënyrën se si këto marrëdhënie krijojnë një sistem gjeopolitik.

“Gjeopolitika kritike”, nga ana tjetër, dekonstruon teoritë klasike gjeopolitike dhe analizon funksionet e tyre politike dhe ideologjike në shërbim të fuqive të mëdha.

Në nivelin e marrëdhënieve ndërkombëtare, gjeopolitika është një metodë për studimin e politikës së jashtme, që synon të kuptojë, shpjegojë dhe parashikojë sjelljen politike ndërkombëtare përmes variablave gjeografikë. Këtu përfshihen studimet rajonale, klima, topografia, demografia, burimet natyrore dhe zhvillimi shkencor i rajonit që analizohet.

Sipas studiuesit Christopher Gogwilt dhe kërkuesve të tjerë, termi sot përdoret për të përshkruar një spektër të gjerë konceptesh. Në kuptimin më të përgjithshëm, ai përdoret si sinonim për marrëdhëniet politike ndërkombëtare, ndërsa në një kuptim më të saktë i referohet strukturës globale të këtyre marrëdhënieve.