VLEN-i dhe Pusteci – Kur hesht himni, flet politika!

Editorial Flaka

Dy ngjarje të ndara në kohë prej vetëm pak orësh po prodhojnë një debat të fortë politik mes shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut dhe më gjerë. Ato nuk janë thjesht “gabime protokollare”, siç mund të tentojë t’i paraqesë dikush, por sinjale politike me peshë të madhe simbolike.

1. Kongresi i VLEN-it: një “harresë” që flet shumë

Fakti që në kongresin themelues të VLEN-it, me praninë e rreth 850 delegatëve shqiptarë, pesë liderëve të koalicionit dhe të kryeministrit të Kosovës Albin Kurti, nuk u intonua himni kombëtar shqiptar, ndërsa u vendos vetëm himni i European Union, është një akt me ngarkesë të fortë politike.

Në politikë, sidomos në Ballkan, simbolet nuk janë dekor. Ato janë deklarata.

Mosintonimi i himnit shqiptar në një kongres tërësisht shqiptar ngre disa pyetje thelbësore:

• A ishte kjo një zgjedhje e vetëdijshme për të dërguar mesazh politik?
• A kemi të bëjmë me një përpjekje për t’u distancuar nga identiteti kombëtar për të fituar legjitimitet te partneri qeverisës maqedonas?
• Apo kemi të bëjmë me një nënshtrim simbolik ndaj arkitekturës politike të imponuar nga Hristijan Mickoski?

Reagimet publike të figurave shqiptare nuk janë rastësore. Ato pasqyrojnë shqetësimin se një pjesë e përfaqësimit politik shqiptar po kalon nga afirmimi identitar në një model konformist, ku shmangia e simboleve shqiptare shihet si çmim për pjesëmarrje në pushtet.

2. Pusteci: eksportimi i së njëjtës logjikë politike

Ngjarja në Pustec duket si vazhdimësi e të njëjtit model.

Në një territor shqiptar në Shqipëri, gjatë një aktiviteti zyrtar të kryeministrit maqedonas:

• mungon himni shqiptar;
• mungon përkthimi në shqip;
• mungon prezenca e barabartë e flamurit shqiptar;
• mungon hapësira institucionale për përfaqësuesit lokalë shqiptarë.

Kjo nuk është vetëm çështje ceremoniale.

Është një komunikim politik i ndërtuar mbi hierarki simbolike: dominim i narrativës shtetërore maqedonase dhe margjinalizim i elementit shqiptar, edhe kur aktiviteti zhvillohet në hapësirë shqiptare.

3. Çfarë i lidh këto dy ngjarje?

Lidhja mes tyre është konceptuale: normalizimi i zbehjes së subjektivitetit politik shqiptar.

Nëse në Shkup shqiptarët vetë heqin dorë nga simboli i tyre kryesor politik-kombëtar, atëherë në Pustec mungesa e himnit shqiptar bëhet vazhdim logjik i së njëjtës frymë.

Mesazhi që prodhohet është i rrezikshëm:
shqiptari institucional duhet të jetë i padukshëm, i heshtur dhe pa insistim simbolik.

Kjo është pikërisht ajo që kritikët si Blendi Hodai e lexojnë si një afrim funksional mes qasjes së Albin Kurti dhe interesit politik të Hristijan Mickoski: prodhimi i një faktori shqiptar të disiplinuar politikisht.

4. Pse himni ka rëndësi?

Për shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, himni kombëtar nuk është thjesht ceremonial.

Ai është simbol i:

• rezistencës politike;
• përfaqësimit të fituar me sakrificë;
• barazisë së kërkuar në shtet;
• kujtesës kolektive.

Heqja dorë prej tij në momente kyçe nuk lexohet si neutralitet.
Lexohet si pozicionim.

Përfundimi

Kongresi i VLEN-it dhe ceremonia në Pustec nuk janë episode të izoluara.

Ato tregojnë një tendencë më të gjerë: spostimin e politikës shqiptare nga afirmimi dinjitoz drejt një forme adaptimi që shmang çdo simbolikë që mund të shqetësojë partnerët politikë.

Pyetja që mbetet është e thjeshtë:

A po ndërtohet një model i ri i përfaqësimit shqiptar, ku pranueshmëria në pushtet kërkon heshtje ndaj identitetit?

Sepse kur mungon himni, zakonisht mungon edhe diçka më e madhe: vullneti për përfaqësim me dinjitet. Gazeta Flaka