VLEN pas 2 vitesh qeverisje: premtime të mëdha, realizime të pjesshme dhe debat i fortë politik

Editorial Flaka

Në zgjedhjet e vitit 2024, koalicioni VLEN doli me një platformë premtimesh që u fokusua kryesisht te ndryshimi i qeverisjes shqiptare, lufta kundër korrupsionit dhe përmirësimi i përfaqësimit institucional. Në përgjithësi, premtimet e tyre mund të përmblidhen në disa shtylla kryesore:

1. Përfaqësimi i drejtë dhe Marrëveshja e Ohrit
VLEN premtoi “zbatim real” të Marrëveshjes së Ohrit, duke e kthyer përfaqësimin e drejtë dhe adekuat në ligj dhe duke e bërë më funksional në institucione, jo vetëm deklarativ.

2. Lufta kundër korrupsionit dhe “çmontimi i sistemit të vjetër”
Një nga mesazhet kryesore ishte largimi nga praktikat e vjetra të korrupsionit dhe klientelizmit, duke synuar reforma në institucione dhe transparencë më të madhe.

3. Punësimi dhe ekonomia
Premtuan masa për rritje punësimi, sidomos te të rinjtë, përmes programeve qeveritare dhe mbështetjes së vetëpunësimit, si dhe më shumë investime në komunat shqiptare.

4. Decentralizimi dhe komunat
VLEN deklaroi se do ta forconte decentralizimin fiskal dhe do të rrisë buxhetet për komunat, me qëllim zhvillim lokal më të balancuar.

5. Infrastrukturë dhe projekte të mëdha
U përmendën projekte infrastrukturore të mbetura pezull, si:

• Autostrada Shkup–Bllacë
• Korridori VIII

duke premtuar zhbllokim dhe përshpejtim të tyre.

6. Arsimi dhe të drejtat e komunitetit shqiptar
Premtime për përmirësim të kushteve në universitete shqiptare, njohje dhe rregullim të statusit të disa institucioneve arsimore dhe mbështetje për studentët.

7. Diaspora dhe digjitalizimi
Përfshiheshin edhe masa për lidhje më të fortë me diasporën dhe modernizim të shërbimeve publike përmes digjitalizimit.

Në praktikë, këto premtime u përdorën si bazë politike kundër qeverisjeve të mëparshme, veçanërisht ndaj BDI, e cila u kritikua për mungesë të zbatimit të këtyre çështjeve gjatë viteve të kaluara.

Dy vite pas hyrjes në qeveri, po krahasojmë një nga një premtimet e paraqitura nga VLEN.

VLEN pas 2 vitesh qeverisje: premtime të mëdha, realizime të pjesshme dhe debat i fortë politik

VLEN, që erdhi në pushtet me premtime për ndryshim të thellë institucional, sot përballet me vlerësime të ndara për bilancin e dy viteve të para të qeverisjes.

Nga reforma të mëdha në përfaqësim e deri te lufta kundër korrupsionit, nga decentralizimi te projektet infrastrukturore, programi politik i 2024-ës mbetet ende në proces zbatimi.

Infrastrukturë: lëvizje, por jo përfundim

Projektet e mëdha si Shkup–Bllacë dhe Korridori VIII kanë hyrë në faza pune dhe zhbllokimi, duke shënuar lëvizje krahasuar me vitet e mëparshme.

Megjithatë, projektet mbeten afatgjata dhe ende larg përfundimit, duke u përdorur edhe si argument politik nga qeveria dhe opozita.

Punësimi dhe ekonomia: masa, por pa efekt strukturor

Janë ndërmarrë programe për punësimin e të rinjve dhe mbështetjen e vetëpunësimit.

Por, sipas analizave politike, këto masa ende nuk kanë prodhuar një ndryshim të madh në nivelin e përgjithshëm të papunësisë apo në ekonominë reale.

Marrëveshja e Ohrit: debat për zbatim

Një nga shtyllat kryesore të programit të VLEN-it ishte avancimi i Marrëveshjes së Ohrit dhe përfaqësimit të drejtë.

Edhe pse janë hapur iniciativa ligjore, procesi mbetet ende i papërmbyllur dhe politikisht i debatueshëm.

Decentralizimi: financim lokal, por jo reformë e plotë

Janë ndarë fonde për projekte komunale dhe është rritur mbështetja për disa njësi të vetëqeverisjes lokale.

Por modeli i decentralizimit fiskal ende konsiderohet i paplotë nga shumë aktorë lokalë.

Lufta kundër korrupsionit: pritshmëri të larta, rezultate të kufizuara

Premtimi për “çmontimin e sistemit të vjetër” mbetet një nga testet më të mëdha të qeverisjes aktuale.

Deri tani, ndryshimet janë më shumë në nivel deklarativ dhe institucional, sesa një reformë e thellë sistemike.

Si përfundim

Dy vite pas ardhjes në pushtet, VLEN gjendet mes dy narrativave:

• Qeveria: “proceset janë hapur dhe reformat kanë nisur”
• Kritika politike: “premtimet e mëdha ende nuk janë materializuar”

Bilanci mbetet i ndërmjetëm: disa hapa konkretë në infrastrukturë dhe financime lokale, por ende mungon realizimi i plotë i reformave strukturore të premtuara në 2024. Gazeta Flaka