Vuçiç luan kartën e nacionalizmit, studentët përballë provës së madhe

Ratko Mladiç ka vdekur, por trashëgimia e tij politike dhe historike vazhdon të ndajë Serbinë dhe mund të kthehet në një faktor të rëndësishëm në zgjedhjet e ardhshme parlamentare. “La Repubblica” analizon se figura e ish-komandantit të serbëve të Bosnjës, i dënuar me burgim të përjetshëm për gjenocidin e Srebrenicës, rikthen në qendër plagët ende të hapura të luftërave të viteve ’90.

Presidenti Aleksandar Vuçiç ka paralajmëruar se zgjedhjet e parakohshme pritet të mbahen më 18 ose 25 tetor dhe se këtë herë ai synon të kandidojë për kryeministër.

Sipas gazetës italiane, skema kujton rotacionin Putin-Medvedev të vitit 2008 në Rusi dhe mund t’i lejojë Vuçiçit të ruajë, madje edhe të zgjerojë, ndikimin e tij mbi drejtimin politik të Serbisë.

Por zgjedhjet këtë herë nuk konsiderohen të sigurta për pushtetin.

Kërcënimi kryesor vjen nga lëvizja studentore, e lindur pas tragjedisë së stacionit hekurudhor të Novi Sadit, ku shembja e një strehe në nëntor 2024 shkaktoi 16 viktima. Protestat që filluan me kërkesën për transparencë dhe drejtësi u shndërruan gradualisht në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit dhe sistemit politik të dominuar nga Vuçiç.

Sipas “La Repubblica”, pikërisht këtu hyn në lojë nacionalizmi.

Vuçiç prej muajsh ka intensifikuar retorikën e “krenarisë serbe”, ndërsa ka forcuar marrëdhëniet me Republikën Srpska në Bosnjë-Hercegovinë dhe ka akuzuar kundërshtarët e tij, përfshirë studentët, se ndikohen nga interesa të huaja.

Vdekja e Mladiçit mund t’i japë presidentit serb një tjetër instrument për të mobilizuar këtë elektorat.

Pas refuzimit të kërkesës që Mladiç të lirohej për arsye shëndetësore, Beogradi kishte kërkuar zyrtarisht nga Haga rishikimin e vendimit dhe kishte ofruar trajtimin e tij në Akademinë Mjekësore Ushtarake të Beogradit.

Pas vdekjes së Mladiçit, Vuçiç sulmoi Hagën duke deklaruar se ajo kishte dashur që ish-komandanti serb “të vdiste pas hekurave dhe jo në spital”. Presidenti paralajmëroi gjithashtu se Mladiç do të përcillet “në mënyrën e duhur”, ndërsa ministri i Drejtësisë Nenad Vujiç foli për funerale shtetërore.

Por çështja Mladiç mund të jetë edhe një kurth politik për kundërshtarët e Vuçiçit.

Lëvizja studentore bashkon grupime shumë të ndryshme: nga proeuropianët te nacionalistët, pansllavistët dhe serbët që e konsiderojnë Rusinë një aleate natyrore. Për të mundur Vuçiçin në zgjedhje, studentëve mund t’u duhet edhe mbështetja e nacionalistëve të moderuar.

Kjo e bën jashtëzakonisht delikate çdo qëndrim ndaj Mladiçit, luftërave të viteve ’90 dhe sidomos Kosovës.

Në muajin maj, lëvizja publikoi një memorandum për Kosovën, ku e cilëson atë pjesë të historisë dhe identitetit serb, por kërkon që çështja të trajtohet në bashkëpunim me komunitetin ndërkombëtar dhe në respekt të së drejtës ndërkombëtare.

Sipas analizës së gazetës italiane, kjo është më shumë një përpjekje për të ruajtur ekuilibrin mes krahëve të ndryshëm të lëvizjes sesa një platformë e qartë politike.

Pikërisht këtu Vuçiç mund të ketë avantazhin.

Me zgjedhjet që afrohen, trashëgimia e Ratko Mladiçit, raporti me Kosovën dhe plagët e luftërave ballkanike mund të zhvendosin fushatën nga korrupsioni dhe protestat sociale drejt një terreni ku presidenti serb ka ndërtuar prej vitesh pjesën më të fortë të narrativës së tij politike: nacionalizmin dhe “krenarinë serbe”.

Burimi: La Repubblica