Zenku: Lufta kundër korrupsionit kërkon gatishmëri për të goditur edhe “të vetët”

Kryeredaktori i gazetës Flaka, gazetari dhe analisti Driton Zenku, në një prononcim për portalin në gjuhën maqedonase Lokalno.mk, ka vlerësuar se masat e paralajmëruara për luftimin e korrupsionit duken serioze në letër, por problemi real në Maqedoninë e Veriut mbetet mungesa e vullnetit politik dhe institucioneve të pavarura.

“Publiku tashmë ka dëgjuar premtime të mëdha – nga ‘Drejtësi për të gjithë’ e Zaevit deri te retorika antikorrupsion e Mickoskit. Rezultatet kanë mbetur të kufizuara. Prandaj dilema nuk është nëse ideja tingëllon mirë, por nëse elitat politike janë realisht të gatshme të lejojnë hetime edhe ndaj ‘të tyreve’”, thekson Zenku.

“Nuk mund të kopjohet modeli rumun”

Sipas tij, modeli rumun i luftës kundër korrupsionit nuk mund të transplantohet mekanikisht në Maqedoninë e Veriut, pasi atje ekzistonte presion i fortë i BE-së dhe një strukturë më e pavarur e prokurorisë, që lejoi edhe ndjekjen e figurave të larta politike.

Në vend, siç thotë ai, institucionet janë të partizuara prej dekadash dhe shpesh veprojnë nën ndikim politik, gjë që e bën të vështirë çdo reformë reale nëse nuk ka ndryshim sistemik.

Rreziku i institucioneve të reja pa pavarësi reale

Duke komentuar idenë e krijimit të strukturave të reja antikorrupsion, Zenku ngre pyetjen se kush do t’i kontrollojë ato në praktikë. Sipas tij, edhe një mekanizëm i zgjedhur me shumicë të kualifikuar mund të shndërrohet në marrëveshje politike mes pushtetit dhe opozitës, në vend që të garantojë pavarësi reale.

“Pa gjyqësor të pavarur, çdo institucion i ri rrezikon të bëhet vetëm një emër i ri për një problem të vjetër”, thekson ai.

Sinjalizuesit dhe rreziku i keqpërdorimit

Zenku vlerëson se mbrojtja e sinjalizuesve është thelbësore në luftën kundër korrupsionit, por paralajmëron se në një sistem të politizuar, mekanizma të tillë mund të keqpërdoren për përplasje politike apo fushata diskreditimi.

Ai thekson se shpërblimet financiare për raportim të rasteve korruptive mund të jenë nxitje pozitive, por vetëm nëse shoqërohen me kontroll të fortë gjyqësor dhe përgjegjësi për raportime të rreme.

“Problemi është sistemi, jo individët”

Në analizën e tij më të gjerë, Zenku thekson se korrupsioni në Maqedoninë e Veriut nuk është vetëm çështje individësh, por e një sistemi politik të ndërtuar mbi vazhdimësi dhe lidhje të ndërsjella mes elitave.

Sipas tij, ndryshimet politike ndër dekada kanë krijuar një zinxhir të elitave që lidhen mes tyre përmes “borxheve politike” dhe marrëveshjeve joformale, duke e bërë të vështirë një përballje reale me korrupsionin pa rrezikuar vetë pushtetin politik.

“Lufta reale kundër korrupsionit nuk fillon me slogane, por me gjyqësor të pavarur, depolitizim të institucioneve dhe gatishmëri për të procesuar edhe ‘të vetët’”, përfundon Zenku. Gazeta Flaka