Editorial Flaka: Dy anët e medaljes së Maqedonisë së Veriut – reformat në letër, realiteti në terren
Botuar nga Flaka
EDITORIAL FLAKA | ANALIZË POLITIKE DHE EKONOMIKE
Maqedonia e Veriut po përpiqet të paraqesë një imazh të përparimit në rrugën drejt Bashkimit Evropian, por njëkohësisht përballet me kritika për gjendjen e ekonomisë, funksionimin e institucioneve dhe standardin jetësor të qytetarëve. Dy zhvillimet e fundit politike, deklaratat e kryeministrit Hristijan Mickoski për reformat dhe ato të kryetarit të LSDM-së, Venko Filipçe, për renditjen ekonomike të vendit, e vendosin këtë kontrast në qendër të debatit publik.
Janë dy anë të së njëjtës medalje: njëra tregon përpjekjen e Qeverisë për të dëshmuar përparim institucional dhe afrimin me standardet evropiane, ndërsa tjetra vë në pah problemet ekonomike që qytetarët i përjetojnë në përditshmëri.
Brukseli si argument politik, reformat si provim institucional
Kryeministri Mickoski po e ndërton një pjesë të komunikimit të tij politik mbi dinamikën e Agjendës së Reformave. Ai thotë se Qeveria po punon intensivisht, se disa ligje janë dërguar në Bruksel për shqyrtim dhe se hapat kryesorë të mbetur pritet të përfundojnë deri në dhjetor.
Për pushtetin, ky është një argument për të dëshmuar se procesi evropian nuk është lënë pas dore dhe se Maqedonia e Veriut po avancon në përmbushjen e obligimeve.
Por këtu lind pyetja thelbësore: a mjafton harmonizimi i ligjeve me Komisionin Evropian për të dëshmuar se vendi po përparon realisht?
Deklaratat e ambasadorit francez Christophe Le Rigoler e vendosin theksin pikërisht te kjo dilemë. Sipas tij, kriteret që do të kenë peshën më të madhe për vendet anëtare janë sundimi i ligjit, pavarësia e gjyqësorit dhe lufta kundër korrupsionit.
Edhe ambasadori austriak Martin Pammer identifikon një problem tjetër strukturor: gjendjen e vështirë të administratës publike.
Këto vlerësime tregojnë se procesi evropian nuk matet vetëm me numrin e ligjeve të përgatitura, por edhe me aftësinë e institucioneve për t’i zbatuar ato. Një ligj i harmonizuar me standardet evropiane nuk garanton automatikisht drejtësi të pavarur, administratë profesionale apo institucione që japin llogari.
Ekonomia, ana tjetër e medaljes
Në anën tjetër qëndron realiteti ekonomik, të cilin opozita po përpiqet ta vendosë në kontrast me narrativën optimiste të Qeverisë.
Kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, duke iu referuar projeksioneve të Fondit Monetar Ndërkombëtar, deklaroi se Maqedonia e Veriut renditet në vendin e 41-të nga 48 ekonomi evropiane për BPV-në e projektuar për kokë banori, me 11.762 dollarë.
Sipas tij, kjo renditje e vendos vendin prapa Serbisë, Malit të Zi dhe Shqipërisë dhe dëshmon se pretendimet për një ekonomi ndër më të zhvilluarat në Evropë nuk përputhen me treguesit ekonomikë.
Filipçe e shoqëroi këtë kritikë me çështje konkrete që prekin familjet: çmimet e larta, stagnimin e pagave, shpenzimet mujore dhe mungesën e rritjes së pagës minimale. Ai foli edhe për katër miliardë euro borxhe të reja brenda dy vjetëve, si dhe për shtrenjtimin e paralajmëruar të energjisë elektrike dhe ngrohjes qendrore.
Sigurisht, këto janë qëndrime të opozitës dhe kërkojnë verifikim përmes të dhënave zyrtare. Por vetë fakti që standardi jetësor është kthyer në një nga temat kryesore të debatit politik tregon se qytetarët nuk e vlerësojnë gjendjen e ekonomisë vetëm përmes normave të rritjes apo deklaratave për investime.
Për një familje që përballet me fatura më të larta, çmime të larta të produkteve bazë dhe të ardhura të kufizuara, rëndësi ka fuqia reale blerëse. Për qytetarin, zhvillimi ekonomik nuk është një tabelë statistikore, por mundësia për të përballuar muajin pa hyrë në borxhe.
Dy narrativat dhe një përgjegjësi e përbashkët
Pushteti ka të drejtë të prezantojë rezultatet e punës së tij dhe të kërkojë vlerësim për reformat që pretendon se po realizon. Por ky vlerësim nuk mund të mbështetet vetëm në takimet me Brukselin dhe në afatet për miratimin e ligjeve. Ai duhet të matet me rezultate të prekshme në drejtësi, administratë, ekonomi dhe jetën e qytetarëve.
Nga ana tjetër, opozita ka detyrimin të ofrojë më shumë sesa kritika dhe krahasime statistikore. Nëse pretendon se ekonomia po shkon në drejtim të gabuar, duhet të paraqesë edhe alternativa konkrete, me masa të matshme për rritjen e pagave, punësimin, investimet dhe përmirësimin e standardit jetësor.
Këtu qëndron edhe problemi i debatit politik në vend: pushteti flet për përparimin e reformave, opozita për dështimin ekonomik, ndërsa qytetari mbetet mes dy versioneve të realitetit.
Evropa nuk është vetëm proces negociatash, por edhe standard jetese
Maqedonia e Veriut nuk mund ta ndajë perspektivën evropiane nga zhvillimi ekonomik dhe funksionimi demokratik i institucioneve. Anëtarësimi në BE nuk është vetëm çështje e harmonizimit të legjislacionit, por edhe e ndërtimit të një shteti ku drejtësia funksionon në mënyrë të pavarur, administrata u shërben qytetarëve dhe ekonomia krijon mundësi reale.
Prandaj, vlerësimi i Qeverisë nuk duhet të bëhet vetëm përmes premtimeve për përfundimin e reformave deri në dhjetor. Po aq i rëndësishëm është edhe rezultati ekonomik që qytetarët do ta ndiejnë në xhepin e tyre.
Në fund, të dyja anët e medaljes duhet të shihen së bashku. Reformat pa rezultate konkrete rrezikojnë të mbeten dokumente në sirtarë, ndërsa kritikat ekonomike pa alternativa mbeten vetëm pjesë e përplasjes politike.
Maqedonisë së Veriut nuk i duhet vetëm një Qeveri që bind Brukselin se po reformohet, por një shtet që arrin t’i bindë qytetarët se po ndryshon. Sepse rruga drejt Evropës nuk matet vetëm me ligjet që miratohen, por edhe me jetën që bëhet më e mirë.
Gazeta Flaka
Botuar nga Flaka
SONDAZHE
Shkollat po mbyllen, fshatrat po zbrazen: alarmi demografik në Maqedoninë e Veriut
BALLKANI SOT
