Samiti në Kinë: Trump, Putin dhe Xi në një tryezë, Ukraina dhe Irani në qendër të bisedimeve
Samiti trepalësh mes presidentit amerikan Donald Trump, presidentit rus Vladimir Putin dhe presidentit kinez Xi Jinping, në margjinat e samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), në qytetin kinez Shenzhen, ka vënë në fokus marrëdhëniet mes tri fuqive të mëdha botërore, luftën në Ukrainë, tensionet me Iranin, sigurinë bërthamore dhe të ardhmen e marrëdhënieve tregtare ndërkombëtare.
Takimi zhvillohet në një periudhë të tensionuar gjeopolitike, kur mosmarrëveshjet mes fuqive të mëdha po ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë ndërkombëtare, tregtinë dhe furnizimin me energji. Megjithëse pritjet për marrëveshje konkrete mbeten të kufizuara, vetë fakti që tre liderët janë ulur në një tryezë të përbashkët përbën një zhvillim të rëndësishëm diplomatik.
Presidenti amerikan Donald Trump e cilësoi vetë organizimin e samitit si një fitore të madhe, duke shprehur bindjen se bisedimet mund të prodhojnë rezultate konkrete.
Trump dhe Xi: Bashkëpunim për energjinë, tregtinë dhe Iranin
Para takimit trepalësh, Trump zhvilloi një takim të veçantë me presidentin kinez Xi Jinping, gjatë të cilit të dy liderët shprehën gatishmërinë për të ruajtur komunikimin dhe për të përmirësuar marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Pekinit.
Trump deklaroi se SHBA-ja dhe Kina kanë interesa të përbashkëta për garantimin e qarkullimit të papenguar të energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit, si dhe për parandalimin e zhvillimit të armëve bërthamore nga Irani.
“Ne të dyja palët jemi fuqishëm të përkushtuara ndaj kësaj”, deklaroi Trump.
Ai tha se me Xi-në do të diskutojë edhe fusha të tjera të mundshme të bashkëpunimit, përfshirë luftën kundër krizës së fentanilit në SHBA dhe rritjen e importeve kineze të produkteve bujqësore amerikane, veçanërisht të sojës.
Trump e përshkroi marrëdhënien personale me presidentin kinez si të jashtëzakonshme, duke theksuar se ulja e tarifave doganore dhe kontaktet mes dy administratave kanë kontribuar në stabilizimin e raporteve ekonomike.
Nga ana e tij, Xi Jinping deklaroi se Kina mbetet e përkushtuar për bashkëpunim me SHBA-në, me synimin që marrëdhëniet mes dy vendeve të zhvillohen në drejtimin e duhur.
“Marrëdhëniet dypalëshe mes Kinës dhe SHBA-së janë të qëndrueshme dhe po përmirësohen. Kemi krijuar një përkufizim të ri të marrëdhënieve konstruktive, të bazuara në stabilitet strategjik, respekt, drejtësi dhe reciprocitet”, deklaroi Xi.
Trump dhe Putin: Ukraina në qendër të bisedimeve
Në kuadër të samitit, Trump zhvilloi edhe takimin e parë të drejtpërdrejtë me presidentin rus Vladimir Putin pas më shumë se një viti.
Takimi zgjati rreth 40 minuta, ndërsa Shtëpia e Bardhë e cilësoi atë si një bisedë të shkurtër dhe joformale në margjinat e samitit, e jo si një takim zyrtar dypalësh.
Në fillim të bisedës, Trump iu drejtua Putinit si “miku im”, duke vlerësuar marrëdhëniet mes tyre.
Këshilltari i presidentit rus, Yuri Ushakov, deklaroi se tema kryesore e diskutimit ishte lufta në Ukrainë.
“Mund të thuhet lirisht se Ukraina ishte tema kryesore”, deklaroi Ushakov, duke shtuar se Putin e përfundoi takimin në një gjendje shumë të mirë shpirtërore.
Megjithatë, deri më tani nuk janë bërë të ditura hollësi për ndonjë marrëveshje konkrete apo për rezultatet e bisedës mes dy presidentëve.
Trump kishte paralajmëruar se në takimet me Putinin dhe Xi-në do të diskutojë edhe kufizimin e armëve bërthamore dhe mundësitë për përfundimin e luftës në Ukrainë, e nisur nga pushtimi rus në vitin 2022.
Zelensky kërkon pjesëmarrjen e Ukrainës në vendimet për luftën
Zhvillimet në Kinë po ndiqen me vëmendje edhe në Kiev. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky deklaroi se pret të informohet nga përfaqësuesit amerikanë për përmbajtjen e bisedimeve të Trumpit me Putinin dhe Xi-në.
Ai konfirmoi se zyrtarët amerikanë kanë premtuar se do t’i përcjellin Ukrainës hollësi për takimet gjatë një takimi në Berlin.
Zelensky theksoi se çdo diskutim që lidhet me të ardhmen e Ukrainës duhet të zhvillohet me pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të Kievit.
“Ne dhe evropianët kemi një qëndrim të qartë dhe të përbashkët: çështjet që lidhen me Ukrainën duhet të zgjidhen me pjesëmarrjen e Ukrainës, ndërsa çështjet që lidhen me Evropën duhet të zgjidhen me pjesëmarrjen e Evropës”, deklaroi Zelensky.
Ai shtoi se Ukraina pret informacione edhe nga partnerët e tjerë ndërkombëtarë që janë të pranishëm në Kinë.
Takimi trepalësh dhe shqetësimet ndërkombëtare
Përkundër rëndësisë simbolike të takimit mes Trumpit, Putinit dhe Xi Jinpingut, analistët vlerësojnë se mundësitë për marrëveshje të rëndësishme mbeten të kufizuara për shkak të dallimeve të thella mes tri fuqive për Ukrainën, Iranin, armët bërthamore dhe tregtinë ndërkombëtare.
Takimi ka nxitur gjithashtu shqetësime te shtetet më të vogla, të cilat druajnë se vendimet e mundshme mes fuqive të mëdha mund të merren pa marrë parasysh interesat e tyre.
Në anën tjetër, para takimit me Trumpin, Xi Jinping dhe Putin mbajtën fjalime në hapjen e samitit të APEC-ut, ku kritikuan proteksionizmin tregtar perëndimor dhe sanksionet ekonomike.
Trump, ndërkohë, tërhoqi vëmendjen me pritjen ceremoniale që iu organizua gjatë mbërritjes në Kinë, e cila ishte dukshëm më e madhërishme krahasuar me pritjen e liderëve të tjerë, përfshirë Putinin dhe kryeministren japoneze Sanae Takaichi.
Samiti në Shenzhen zhvillohet kështu në një klimë të ndërlikuar ndërkombëtare, ku përballja mes interesave strategjike, ekonomike dhe ushtarake të SHBA-së, Kinës dhe Rusisë e vendos diplomacinë mes fuqive të mëdha në qendër të vëmendjes globale.
Takimi trepalësh nuk nënkupton domosdoshmërisht një afrim strategjik mes Uashingtonit, Moskës dhe Pekinit, por tregon se komunikimi mes tri fuqive mbetet një faktor i rëndësishëm në trajtimin e krizave që ndikojnë në rendin ndërkombëtar.















