FMN: Inflacioni mund t’i shtrenjtojë kreditë, presionet mund të ndihen edhe në Maqedoninë e Veriut
Qytetarët dhe kompanitë në shumë vende të botës mund të përballen me kredi më të shtrenjta dhe kosto më të larta të huamarrjes për shkak të presioneve të reja inflacioniste, paralajmëroi drejtoresha e përgjithshme e Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), Kristalina Georgieva.
Sipas saj, ndërprerjet në furnizimin me energji, por edhe rritja e kërkesës për teknologji të lidhur me inteligjencën artificiale, po krijojnë presion shtesë mbi çmimet globale. FMN-ja pret që inflacioni mesatar botëror këtë vit të arrijë në 4,7 për qind.
„Kjo kërkon shtrëngimin e politikës monetare në shumë ekonomi“, deklaroi Georgieva në samitin e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), që po mbahet në qytetin kinez Shenzhen.
Si faktorë shtesë që ndikojnë në rritjen e çmimeve, ajo përmendi pasojat e konflikteve të armatosura, çrregullimet në furnizimin me energji, si dhe kërkesën në rritje për pajisje kompjuterike dhe produkte të tjera teknologjike që lidhen me zhvillimin e shpejtë të inteligjencës artificiale.
Për shkak të rreziqeve inflacioniste, një numër i madh bankash qendrore gjatë periudhës së fundit kanë ndërmarrë masa duke rritur ose duke mbajtur normat e interesit në nivele të larta.
Rritja eventuale e mëtejshme e normave të interesit mund të ndikojë drejtpërdrejt te qytetarët dhe bizneset, përmes shtrenjtimit të kredive për banesa, konsum dhe veprimtari afariste. Ngarkesë shtesë mund të kenë edhe ata që tashmë kanë kredi me normë të ndryshueshme interesi, pasi këstet mujore mund të rriten në përputhje me kushtet e kontratës.
Çfarë do të thotë kjo për Maqedoninë e Veriut?
Sipas projeksioneve të tetorit të FMN-së, inflacioni mesatar vjetor në Maqedoninë e Veriut këtë vit pritet të jetë 4 për qind.
Fondi ka paralajmëruar më herët se çmimet më të larta të energjisë në tregjet botërore mund të ndikojnë më tej në çmimet e ushqimeve, produkteve dhe shërbimeve në ekonominë vendore.
Megjithatë, paralajmërimi i Georgievës nuk nënkupton drejtpërdrejt se normat e interesit do të rriten edhe në Maqedoninë e Veriut. Vendimet për politikën monetare në vend i marrin institucionet përkatëse vendore, duke u bazuar në kushtet ekonomike dhe lëvizjet e inflacionit.
FMN-ja pret që inflacioni të ulet gradualisht në periudhën e ardhshme. Për vitin 2027 parashikohet që norma globale e inflacionit të zbresë në 4,1 për qind. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çmimet do të kthehen në nivelet e mëparshme, por vetëm se rritja e tyre mund të ngadalësohet.
Inteligjenca artificiale – njëkohësisht presion dhe mundësi për rritje
Interesant është fakti se inteligjenca artificiale, e cila përmes rritjes së kërkesës për pajisje dhe teknologji po krijon një pjesë të presioneve inflacioniste, njëkohësisht shihet edhe si faktor që mund të kontribuojë në rritjen e produktivitetit dhe zhvillimin ekonomik.
Georgieva theksoi se pajisjet e lidhura me inteligjencën artificiale dhe produktet e ngjashme teknologjike tashmë përbëjnë më shumë se një të dhjetën e tregtisë globale të mallrave.
„Ky është transformimi më i shpejtë në historinë njerëzore“, deklaroi drejtoresha e FMN-së.
Sipas parashikimeve të Fondit, ekonomia botërore pritet të rritet me 3,1 për qind këtë vit dhe me 3,4 për qind në vitin 2027.















