Çrregullohet vorbulla polare: A po vjen një dimër i acartë në Ballkan?
Çrregullimi i vorbullës polare, i regjistruar këtë vit jashtëzakonisht herët, ka shtuar pasigurinë për kushtet meteorologjike gjatë dimrit të ardhshëm. Meteorologët paralajmërojnë se ndryshimet në stratosferë mund të ndikojnë në qarkullimin atmosferik dhe të mundësojnë depërtimin e ajrit të ftohtë arktik drejt Evropës, përfshirë edhe Ballkanin.
Bëhet fjalë për një nga rastet më të hershme të këtij fenomeni që nga fillimi i monitorimit të këtyre proceseve atmosferike. Pasigurinë e shton edhe fakti se tetori, sipas të dhënave të programit evropian për klimën „Copernicus“, ishte më i ngrohti i regjistruar ndonjëherë.
„Ky mund të jetë një tjetër shembull ose tregues se sistemi klimatik i Tokës ka filluar të shfaqë dukuri që deri më tani nuk i kemi vërejtur“, deklaroi për „Financial Times“ Tim Stockdale, shkencëtar kryesor në Qendrën Evropiane për Parashikime Afatmesme Meteorologjike (ECMWF).
Çfarë është vorbulla polare?
Vorbulla polare është një sistem i madh i ajrit të ftohtë që qarkullon rreth poleve të Tokës, duke mbajtur masat e ajrit arktik të përqendruara në rajonet polare.
Kur vorbulla është e fortë dhe stabile, ajri i ftohtë mbetet kryesisht rreth Polit të Veriut. Por, kur ajo dobësohet ose çrregullohet, masat e ajrit të ftohtë mund të lëvizin drejt gjerësive më jugore, përfshirë Evropën dhe Ballkanin.
Një nga shkaqet e këtyre ndryshimeve është fenomeni i njohur si ngrohja e papritur stratosferike (SSW). Gjatë këtij procesi, temperaturat në stratosferë, në lartësi prej rreth 10 deri në 50 kilometra, mund të rriten deri në 50 gradë Celsius brenda vetëm disa ditësh.
Sipas shërbimit meteorologjik britanik „Met Office“, këtë vit është regjistruar ngrohja më e hershme e papritur stratosferike në 75 vitet e fundit.
Megjithatë, pasojat në sipërfaqen e Tokës nuk ndihen menjëherë. Mund të kalojnë disa javë derisa ndryshimet në stratosferë të reflektohen në kushtet atmosferike në Evropë.
El Niño shton pasigurinë për dimrin
Një tjetër faktor i rëndësishëm që mund të ndikojë në dimrin e ardhshëm është fenomeni klimatik El Niño, i cili zhvillohet në pjesën tropikale të Oqeanit Paqësor dhe mund të ndikojë tërthorazi në qarkullimin atmosferik në pjesë të tjera të botës.
Studimet tregojnë se gjatë periudhave të El Niños mund të rritet mundësia e ngrohjes së papritur stratosferike, e cila mund të shkaktojë dobësimin e vorbullës polare.
Për Evropën rëndësi të veçantë ka edhe Oscilacioni i Atlantikut Verior (NAO), i cili ndikon në lëvizjen e cikloneve, shpërndarjen e reshjeve dhe ndryshimet e temperaturave në kontinent.
A mund të përfshihet Ballkani nga një valë e fortë e të ftohtit?
Çrregullimi i vorbullës polare mund të krijojë kushte për depërtimin e ajrit të ftohtë arktik drejt Evropës, por kjo nuk do të thotë se i gjithë kontinenti, përfshirë Ballkanin, do të përballet patjetër me temperatura ekstreme të ulëta.
Karakteri i dimrit do të varet nga kombinimi i disa faktorëve: gjendja e vorbullës polare, zhvillimi i El Niños, Oscilacioni i Atlantikut Verior, si dhe temperaturat e sipërfaqes së Oqeanit Atlantik dhe Detit Mesdhe.
Një nga shembujt më të njohur të pasojave të çrregullimeve të tilla atmosferike është i ashtuquajturi „Bisha nga Lindja“ në vitin 2018, kur një valë e fuqishme e të ftohtit përfshiu pjesë të Evropës Qendrore dhe Perëndimore, duke shkaktuar rënie të ndjeshme të temperaturave, reshje të dendura bore dhe probleme serioze në komunikacion.
Pavarësisht çrregullimit të hershëm të vorbullës polare, për momentin nuk ka bazë të mjaftueshme për të parashikuar me siguri se Ballkanin e pret një dimër jashtëzakonisht i ftohtë. Zhvillimet meteorologjike gjatë javëve në vijim do të japin një pasqyrë më të qartë nëse ky fenomen do të sjellë valë më serioze të të ftohtit në rajon.














