Flaka verifikon: Mickoski citon Venecian, por rekomandimet nuk e ndalojnë shqipen në gjykata

Ka disa mospërputhje të qarta mes mënyrës si e paraqet çështjen Hristijan Mickoski dhe asaj që realisht thotë opinioni i Komisionit të Venetikut për Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve në Maqedoninë e Veriut, shkruan Gazeta Flaka.

Këto janë pikat kryesore:

“Dygjuhësia nuk duhet të zbatohet në gjyqësor”

Çfarë tha Mickoski:
Ai deklaroi se opinioni i Komisionit të Venecias është i qartë dhe se aty thuhet se dygjuhësia nuk duhet të zbatohet në sistemin gjyqësor.

Çfarë thotë realisht Komisioni i Venecias:
Komisioni nuk kërkon ndalimin e dygjuhësisë në gjyqësor.
Ai vetëm rekomandon:

• rishikim të disa dispozitave,
• zbatim më realist dhe gradual,
• shmangie të përkthimit të detyrueshëm të çdo dokumenti në çdo procedurë.

Pra, kritika është për mënyrën e zbatimit, jo për parimin e përdorimit të gjuhëve në gjykata.

Pretendimi për “pritje të rreme” të shqiptarëve

Çfarë tha Mickoski:
Ai tha se shqiptarëve u janë krijuar pritje që nuk përputhen me rekomandimet ndërkombëtare.

Çfarë thotë opinioni i Venecias:
Komisioni pranon se:

• zgjerimi i përdorimit të gjuhës së komuniteteve është qëllim legjitim dhe në përputhje me standardet evropiane;
• shtetet kanë hapësirë të gjerë për të garantuar të drejta gjuhësore.

Pra, Komisioni nuk thotë se standardet ndërkombëtare e kundërshtojnë zgjerimin e shqipes.

Interpretimi për gjykatat

Narrativa e Mickoskit:
Ai e paraqet opinionin sikur gjykatat duhet të mbeten kryesisht njëgjuhëshe.

Narrativa e Komisionit të Venecias:
Komisioni thotë se:

• palët në procedurë duhet të kenë të drejtë të përdorin gjuhën e tyre,
• por sistemi duhet të organizohet në mënyrë që të mos bllokojë funksionimin e gjykatave.

Pra, të drejtat gjuhësore pranohen, por kërkohet organizim praktik.

Çështja e “lex generalis – lex specialis”

Mickoski argumenton se:

• Ligji për Gjuhët është lex generalis
• Ligji për Sistemin Gjyqësor është lex specialis

Por në opinionin e Komisionit të Venecias:

• nuk përdoret ky argument për të kufizuar përdorimin e gjuhëve në gjyqësor;
• rekomandohet harmonizim i ligjeve dhe procedurave, jo përjashtim i gjykatave.

Kontradikta kryesore është se kryeministri Hristijan Mickoski e interpreton opinionin e Venice Commission si kundërshtim të dygjuhësisë në gjyqësor, ndërsa opinioni në fakt kërkon rishikim teknik të mënyrës së zbatimit, jo eliminimin e saj.

Për më tepër, ndiqni dokumentin nga Komisioni i Venecias. Gazeta Flaka