Komisioni Evropian, në Pakon e Zgjerimit 2026, konstaton se Maqedonia e Veriut ende nuk e ka përmbushur zotimin për ndryshimin e Kushtetutës. Në të njëjtën kohë, Brukseli vëren përshpejtim të reformave në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. PDF Host+1

Analiza Flaka

Ky është dallimi që duhet të jetë në qendër të analizës: vendi ka lëvizje në disa reforma, por nuk ka zhbllokim të procesit të anëtarësimit.

1. Gjetjet më të rënda të raportit

Raporti prej 111 faqesh mbulon periudhën 1 shtator 2025 – 1 shtator 2026. Ai përdor vlerësime të veçanta për nivelin e përgatitjes dhe për përparimin e realizuar. Enlargement and Eastern Neighbourhood

Enlargement and Eastern Neighbourhood

2. Korrupsioni – një nga kritikat më serioze

Komisioni Evropian është i drejtpërdrejtë: Maqedonia e Veriut nuk ka shënuar asnjë përparim në parandalimin dhe luftën kundër korrupsionit.

Raporti evidenton:

• Korrupsioni vazhdon të jetë i përhapur dhe përbën shqetësim serioz.
• Ndryshimet e janarit 2026 në Kodin Penal nuk i kanë korrigjuar në mënyrë adekuate pasojat negative të ndryshimeve të vitit 2023.
• Rastet e korrupsionit të nivelit të lartë zvarriten.
• Një numër rastesh arrijnë parashkrimin, duke krijuar perceptimin e pandëshkueshmërisë.
• Komisioni Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit duhet të jetë më proaktiv në identifikimin e rasteve të mundshme të keqpërdorimeve.

Brukseli kërkon Kod të ri Penal, ligj të ri për procedurën penale dhe rezultate konkrete në hetimin, ndjekjen dhe dënimin e korrupsionit të nivelit të lartë. Enlargement and Eastern Neighbourhood

Interpretimi politik: Kjo është një kritikë që prek drejtpërdrejt përgjegjësinë e institucioneve aktuale, por edhe të sistemit që është ndërtuar ndër vite. Qeveria nuk mund ta paraqesë luftën kundër korrupsionit vetëm përmes deklaratave dhe rasteve individuale. Komisioni kërkon rezultate të matshme.

3. Gjyqësori – reforma ligjore pa garanci të mjaftueshme pavarësie

Raporti vlerëson se në gjyqësor janë miratuar disa ligje të rëndësishme, përfshirë ligjin e ri për Këshillin Gjyqësor dhe ligjin për Këshillin e Prokurorëve Publikë.

Megjithatë, Komisioni evidenton se:

• Pavarësia e gjyqësorit vazhdon të cenohet nga ndërhyrjet e degëve të tjera të pushtetit.
• Institucionet gjyqësore vuajnë nga mungesa e theksuar e kuadrit profesional.
• Mungojnë burimet financiare të nevojshme.
• Duhet të plotësohen vendet e lira në gjykata dhe prokurori.

Vlerësimi i përgjithshëm për këtë fushë është përparim i kufizuar. Enlargement and Eastern Neighbourhood

Interpretimi: Miratimi i ligjeve nuk është i barabartë me pavarësinë reale të gjyqësorit. Problemi është nëse institucionet mund të veprojnë pa presion politik dhe nëse qytetarët mund të presin drejtësi në kohë.

4. Shqiptarët, Marrëveshja e Ohrit dhe përfaqësimi i drejtë

Kapitull me rëndësi të veçantë për Flakën

Ky është një ndër kapitujt që meriton trajtim të veçantë në mediat shqipe.

Komisioni Evropian konstaton se Marrëveshja Kornizë e Ohrit vazhdon të zbatohet, por sfidat mbeten.

Raporti përmend konkretisht:

• Protestat dhe kërkesat e studentëve të drejtësisë për të dhënë provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe.
• Debatin mbi zbatimin praktik të të drejtave gjuhësore.
• Përfaqësimin e drejtë të komuniteteve joshumicë në institucionet shtetërore.
• Shfuqizimin e mekanizmit Balancues nga Gjykata Kushtetuese në vitin 2024.
• Propozimin e Qeverisë për një ligj të ri për përfaqësim adekuat dhe të drejtë, i cili ende nuk është miratuar për shkak të mungesës së votave për shumicën e Badinterit.

Një tjetër element domethënës është se Komisioni konstaton se Komisioni parlamentar për monitorimin e përfaqësimit të drejtë të qytetarëve nga të gjitha komunitetet ka mbetur jofunksional, pavarësisht problemeve të ngritura ndëretnike. Enlargement and Eastern Neighbourhood+2

Çfarë nënkupton kjo politikisht?

Kjo është një dëshmi se çështja e përfaqësimit të drejtë dhe të barabartë nuk është zgjidhur me ndryshimin e mekanizmit Balancues. Madje, vetë Komisioni Evropian e lidh debatin për gjuhën shqipe me përfaqësimin institucional dhe funksionimin e Marrëveshjes së Ohrit.

Për VLEN-in, ky konstatim është veçanërisht i rëndësishëm, pasi përfaqësimi i drejtë dhe avancimi i të drejtave të shqiptarëve kanë qenë ndër zotimet kryesore politike të këtij koalicioni.

Por përgjegjësia nuk kufizohet vetëm te VLEN-i. Ajo përfshin të gjitha partitë shqiptare që kanë marrë pjesë në qeverisje dhe në ndërtimin e mekanizmave institucionalë.

Një dallim i rëndësishëm: Raporti nuk thotë se Marrëveshja e Ohrit është ndërprerë ose nuk zbatohet. Ai thotë se vazhdon të zbatohet, por me sfida të pazgjidhura.

5. Mediat – mungesë progresi dhe rrezik i ndikimit politik

Për sektorin medial, raporti përmban kritika që prekin drejtpërdrejt funksionimin e mediave dhe financimin e tyre.

Komisioni evidenton:

• Mungesë progresi në lirinë e shprehjes në vlerësimin e përgjithshëm.
• Mungesë të transparencës së plotë mbi pronësinë e mediave.
• Probleme me financimin e transmetuesit publik dhe pavarësinë e institucioneve rregullatore.
• Rrezikun që fushatat e financuara nga shteti në mediat private të ndikojnë në politikën editoriale.
• Mungesë mekanizmash të mjaftueshëm për mbrojtjen e pluralizmit medial.
• Nevojën për mbrojtje më të mirë të gazetarëve nga kërcënimet dhe sulmet.

Një e dhënë veçanërisht shqetësuese: gjatë vitit 2025 janë raportuar 40 padi për fyerje dhe shpifje ndaj gazetarëve, krahasuar me 15 në vitin 2024. Enlargement and Eastern Neighbourhood

Kjo është një çështje me rëndësi edhe për portalet online, sidomos për transparencën e reklamimit politik, financimin publik dhe mbrojtjen e pavarësisë editoriale.

6. Ekonomia – rritje, por probleme strukturore

Raporti nuk e paraqet ekonominë si një sektor pa zhvillim. Përkundrazi, evidenton disa rezultate pozitive, por edhe probleme të thella.

• Rritja ekonomike u përshpejtua gjatë vitit 2025.
• Inflacioni u rikthye nën ndikimin e presioneve të brendshme dhe ndërkombëtare.
• Deficiti buxhetor u zvogëlua sipas planit.
• Investimet kapitale vazhdojnë të vuajnë nga menaxhimi i dobët i investimeve publike.
• Formalizimi i ekonomisë informale ka ngadalësuar ritmin.
• Emigrimi, mospërputhja e aftësive profesionale dhe pjesëmarrja e ulët në tregun e punës mbeten pengesa serioze.

Për prokurimin publik, Komisioni nuk konstaton përparim dhe kërkon më shumë konkurrencë, transparencë dhe kontroll ndaj konflikteve të interesit. Enlargement and Eastern Neighbourhood

7. Çfarë thotë raporti për pozitën ndërkombëtare?

Një nga vlerësimet pozitive është se Maqedonia e Veriut ka ruajtur përafrimin e plotë me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së, përfshirë masat kufizuese ndaj Rusisë.

Komisioni e konsideron vendin partner të besueshëm në këtë aspekt.

Gjithashtu, vëren angazhim më të madh në zbatimin e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Enlargement and Eastern Neighbourhood+1

Megjithatë, këto rezultate nuk e zhbllokojnë procesin e negociatave.

8. Pengesa kushtetuese – përgjegjësia politike e Qeverisë

Komisioni konstaton se gjatë periudhës së raportimit nuk është bërë përparim në miratimin e ndryshimeve kushtetuese të kërkuara nga konkluzionet e Këshillit të BE-së të vitit 2022.

Në komunikatën e përgjithshme të zgjerimit, Maqedonia e Veriut renditet ndër vendet me perspektivë të pabarabartë, ndërsa Mali i Zi dhe Shqipëria identifikohen si pararendëse në procesin e integrimit. PDF Host+1

Kjo e vendos Qeverinë aktuale përballë një pyetjeje politike: nëse nuk ka mundësi të sigurojë ndryshimet kushtetuese, çfarë strategjie konkrete ka për ta nxjerrë vendin nga bllokada?

Por duhet theksuar se çështja nuk është vetëm përgjegjësi e një qeverie. Bllokada kushtetuese është rezultat i një procesi politik dhe diplomatik që ka zgjatur ndër vite.

9. Bilanci politik: kush mund ta shpallë sukses këtë raport?

Raporti nuk lejon që asnjëra palë politike ta paraqesë situatën si fitore të plotë.

• VMRO-DPMNE dhe Mickoski: nuk kanë arritur ta zhbllokojnë procesin e integrimit evropian.
• VLEN: përfaqësimi i drejtë, çështjet gjuhësore dhe avancimi i Marrëveshjes së Ohrit mbeten çështje të pazgjidhura. Kjo kërkon llogaridhënie për premtimet e dhëna.
• BDI: edhe pse tani është në opozitë, nuk mund të shkëputet nga përgjegjësia për periudhën e gjatë të pjesëmarrjes në qeverisje dhe rezultatet institucionale të asaj periudhe.
• Institucionet shtetërore: mbeten përgjegjëse për korrupsionin, pavarësinë e gjyqësorit, prokurimin publik dhe lirinë e mediave.

Këtu duhet bërë dallimi ndërmjet përgjegjësisë politike për gjendjen aktuale dhe përgjegjësisë historike për problemet e trashëguara.

10. Përfundimi editorial i Flakës

Raporti i BE-së demaskon hendekun mes premtimeve politike dhe realitetit institucional në Maqedoninë e Veriut

Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2026 është një tjetër paralajmërim se Maqedonia e Veriut nuk mund ta ndërtojë perspektivën evropiane mbi deklarata politike, marrëveshje koalicioni dhe premtime elektorale. Vendi ka arritur të avancojë në disa fusha, por problemet thelbësore vazhdojnë të mbeten të pazgjidhura.

Korrupsioni mbetet i përhapur, rastet e nivelit të lartë zvarriten deri në parashkrim, gjyqësori vazhdon të përballet me ndërhyrje dhe mungesë kapacitetesh, ndërsa liria e mediave nuk ka shënuar përparim. Këto nuk janë vetëm mangësi teknike në procesin e integrimit, por tregues të një sistemi institucional që ende nuk arrin të garantojë llogaridhënie dhe barazi para ligjit.

Për shqiptarët, raporti ka një dimension tjetër politik. Përmendja e kërkesave për provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe, problemet me përfaqësimin e drejtë dhe ngecja e ligjit të ri pas shfuqizimit të Balancuesit tregojnë se çështjet e Marrëveshjes së Ohrit nuk janë mbyllur. Përfaqësimi i shqiptarëve nuk mund të reduktohet në numrin e ministrave apo në praninë e partive shqiptare në Qeveri. Ai duhet të matet me të drejtat e garantuara, funksionimin e institucioneve dhe mundësinë reale për pjesëmarrje të barabartë.

Në këtë kontekst, VLEN duhet të japë përgjigje konkrete për zotimet e marra ndaj elektoratit shqiptar. Por as BDI nuk mund të shmangë llogaridhënien për trashëgiminë institucionale të viteve të qeverisjes.

Në planin e përgjithshëm, përgjegjësia kryesore për qeverisjen aktuale i takon shumicës parlamentare dhe Qeverisë. Nuk mjafton që integrimi evropian të përdoret si argument politik kur mungojnë rezultatet në fushat ku institucionet kanë përgjegjësi të drejtpërdrejtë.

Maqedonia e Veriut nuk është vetëm e bllokuar në rrugën drejt Bashkimit Evropian. Ajo është përballë një krize më të thellë të besueshmërisë institucionale. Dhe pikërisht kjo është sfida që asnjë ndryshim kushtetues, i vetëm, nuk mund ta zgjidhë.

Evropa nuk kërkon vetëm premtime për anëtarësim. Ajo kërkon institucione që funksionojnë, drejtësi që nuk zvarritet dhe të drejta që zbatohen në praktikë. Gazeta Flaka

12

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

11

Jo, nuk mendoj.

1

Nuk ka arsye për të protestuar.

0