Nga Brukseli në Ballkan: Konflikti i identitetit politik të Arben Fetait

Nga Driton Zenku / Sociolog dhe gazetar

Një qasje filozofike ndaj qëndrimeve të Arben Fetait kërkon të depërtojë përtej sipërfaqes së fjalimeve dhe akteve politike, për të shqyrtuar natyrën dhe koherencën e identitetit të tij si aktor politik. Kjo analizë më poshtë vendos diskursin e tij në kontekstin e vlerave si autenticiteti, etika politike, konsistenca dhe koherenca e brendshme, për të nxjerrë në pah thellësinë – ose mungesën e saj – në mënyrën si ai artikulon veten dhe vepron në hapësirën publike.

Në filozofinë politike moderne, një prej virtyteve kryesore të liderit është autenticiteti – përputhja mes fjalës dhe veprës, mes parimit dhe praktikës. Arben Fetai, në përpjekje për të ndërtuar një identitet publik të formuar në zemër të Evropës, paraqitet si i “distancuar” nga politika tradicionale shqiptare në Maqedoni. Por kjo narrativë bie në kontradiktë të drejtpërdrejtë me jetën e tij politike konkrete, e cila është zhvilluar brenda po atyre strukturave dhe me të njëjtat figura që sot i akuzon.

Në termat heideggerianë, kjo është një ekzistencë e papërballuar me vetveten, ku njeriu zgjedh të mos jetë ai që është në të vërtetë, por të projektojë një imazh të vetvetes si “tjetër” nga realiteti. Fetai përpiqet të ekzistojë si “politikani evropian”, por në të njëjtën kohë është formësuar, mbijetuar dhe ka ndërtuar kapital politik brenda një mentaliteti të pastër ballkanik – të lidhjeve personale, rotacionit të pushtetit dhe alibive morale.

Max Weber, në esenë e tij të famshme “Politika si profesion”, ndan dy qasje etike në politikë: etika e qëllimit (ku rëndësi ka pastërtia e motivit) dhe etika e përgjegjësisë (ku rëndësi ka pasoja e veprimit). Nëse e marrim për bazë diskursin e Arben Fetait, ai flet nga një pozicion moralizues – sikur qëllimi i tij është gjithnjë i pastër, pro-njerëzor, evropian, i emancipuar.

Por në realitetin politik, veprimet e tij nuk ndjekin logjikën e përgjegjësisë politike – nuk mban qëndrim të qartë kur aleanca e tij ofron komuna për bashkëpunim, nuk pranon rolin e vet në lojën e pushtetit, dhe nuk i qëndron besnik narrativës që vetë e ka ngritur. Kjo tregon një mosmaturim etik, ku parimi shërben si dekor i diskursit, por jo si udhërrëfyes i veprimit.

Në filozofinë analitike, koherenca e brendshme e një pozicioni është shpesh indikator i të vërtetës. Tek Arben Fetai, kemi një shembull tipik të inkoherencës diskursive – ai flet për ndryshim me figura të konsumuar, për moral me një karrierë të lëvizshme politikisht, dhe për vizion të ri me një bagazh të rëndë përkatësie në strukturat e vjetra.

Kjo lloj qasjeje i ngjan më shumë një teatri të politikës, ku maskat ndërrohen sipas sallës dhe jo sipas bindjes së brendshme. Në filozofinë ekzistencialiste kjo do përshkruhej si një jetë “inauthentic” – ku njeriu nuk e pranon kush është, por simulon veten si dikush tjetër, për t’i shpëtuar pasojave të së vërtetës.

Në thelb, politika – më shumë sesa një profesion – është pasqyrë e karakterit njerëzor. Dhe karakteri nuk ndërtohet me fjalë të mëdha, por me qëndrime të qëndrueshme. Arben Fetai, në përpjekje për të dukur si produkt i Perëndimit, i përket ende strukturës mendore të Lindjes – ku politika është lojë, jo përfaqësim; ku fjalët janë mjete, jo zotime; dhe ku ideali përdoret si kornizë, por jo si busull.

Në këtë kuptim, qasja e tij nuk përfaqëson ndonjë “gjeneratë të re politike”, por rikonfirmon krizën e përhershme të politikës shqiptare në Maqedoninë e Veriut: krizën e moskoherencës, të maskimit dhe të mungesës së vetëdijes për veten. Dhe derisa aktorë si ai të mos ballafaqohen me këtë dimension ekzistencial, çdo fjalim i bukur mbetet veçse një tjetër kapitull në tragjikomedinë e tranzicionit politik shqiptar.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

30

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

22

Jo, nuk mendoj.

7

Nuk ka arsye për të protestuar.

1