UÇK-ja nuk është dosje – është themel

Nga Driton Zenku

Edi Rama sot e përmendi UÇK-në në një forum ndërkombëtar për paqen. Disa do ta quajnë manovër politike. Disa të tjerë – oportunizëm. Por le ta themi drejt: çështja e UÇK-së nuk është çështje imazhi, është çështje narrative historike.

Dhe narrativa është në rrezik.

UÇK-ja nuk ishte organizatë e lindur nga luks politik. Ishte produkt i një shtypjeje sistematike nga regjimi i Sllobodan Millosheviç. Ishte reagim i armatosur në një moment kur diplomacia kishte dështuar. Mund të diskutosh forma, mund të diskutosh gabime individuale – por nuk mund ta relativizosh thelbin: pa UÇK-në nuk do të kishte ndërhyrje të NATO-s, dhe pa ndërhyrjen e NATO-s nuk do të kishte Kosovë të lirë.

Sot, në Hagë, disa nga figurat kryesore të luftës po gjykohen nga Dhomat e Specializuara të Kosovës. Proces juridik? Po. Por edhe proces politik? Pa dyshim. Sepse drejtësia ndërkombëtare nuk operon në vakum; ajo ndërtohet mbi ekuilibra fuqish.

Problemi nuk është që individët të japin llogari nëse kanë kryer krime. Problemi është kur lufta çlirimtare reduktohet në aktakuzë. Kur agresori relativizohet dhe çlirimtari problematizohet. Kur krijohet përshtypja se barazia morale ekziston mes atij që sulmon dhe atij që mbrohet.

Kjo është pika ku Rama ndërhyri. Jo për të shpëtuar individë, por për të mbrojtur një kornizë historike. Sepse nëse UÇK-ja stigmatizohet si projekt kriminal, atëherë delegjitimohet vetë shtetësia e Kosovës. Dhe kjo nuk është më çështje personale – është çështje kombëtare.

Ka edhe një dimension tjetër që shumë e anashkalojnë: lufta për narrativën po zhvillohet paralelisht me luftën gjeopolitike në Ballkan. Serbia po investon në diplomaci, në lobim, në rishkrim historie. Në këtë klimë, heshtja nuk është neutralitet – është dorëzim.

A ka rrezik që kjo temë të përdoret për konsum të brendshëm? Po, gjithmonë ka. Politika nuk është moral absolut. Por edhe cinizmi i tepërt është luks. Sepse ndërkohë që ne relativizojmë, të tjerët arkivojnë.

UÇK-ja nuk është e paprekshme. Asnjë luftë nuk është e pastër në çdo centimetër. Por ajo është themel i një realiteti politik që sot quhet Republikë e Kosovës. Dhe themelet nuk gjykohen me standarde selektive.

Në fund, çështja është e thjeshtë:

Nëse pranojmë narrativën se lufta çlirimtare ishte projekt kriminal, atëherë pranojmë edhe se liria ishte aksident.

Unë nuk e pranoj.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

30

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

22

Jo, nuk mendoj.

7

Nuk ka arsye për të protestuar.

1