Paqja nuk ndërtohet me borde personale

Nga Driton Zenku

Nisma e Presidentit amerikan Donald Trump për krijimin e të ashtuquajturit “Bordi i Paqes” vjen në një moment kritik për Lindjen e Mesme, pas shkatërrimeve të mëdha në Gazë nga lufta mes Hamas dhe Izrael. Por mënyra se si është konceptuar kjo strukturë ngre më shumë pikëpyetje sesa ofron siguri.

Së pari, shifrat. Janë premtuar 7 miliardë dollarë nga nëntë vende, ndërsa nevojat reale për rindërtim kapin 70 miliardë. Kjo do të thotë se aktualisht ekziston vetëm 10% e fondit të nevojshëm. Edhe premtimi amerikan prej 10 miliardë dollarësh mbetet i paqartë për nga destinacioni. Pa transparencë financiare dhe pa mekanizma llogaridhënieje, çdo fond – sado i madh – rrezikon të mbetet instrument politik.

Së dyti, struktura. Statuti i nënshkruar në Davos nuk e përmend qartë Gazën, ndonëse kjo paraqitet si arsyeja kryesore e krijimit të bordit. Për më tepër, modeli i anëtarësimit me pagesë 1 miliard dollarë për zgjatje mandati dhe fakti që vetë Trump ka emëruar veten kryetar, krijon përshtypjen e një organizate të personalizuar – jo të një institucioni shumëpalësh klasik.

Krahasimi me Organizata e Kombeve të Bashkuara është i pashmangshëm. OKB-ja ka legjitimitetin historik dhe strukturor për të koordinuar rindërtimin dhe operacionet paqeruajtëse. Një mekanizëm paralel, jashtë sistemit të saj, mund të shihet si përpjekje për të anashkaluar arkitekturën ekzistuese ndërkombëtare.

Fakti që disa vende perëndimore kanë dërguar vetëm vëzhgues, ndërsa Franca ka refuzuar pjesëmarrjen, tregon se konsensusi ndërkombëtar për këtë nismë mungon. Ndërkohë, përfshirja e vendeve si Kosova dhe Shqipëria në një forcë stabilizuese kërkon debat të hapur publik. Çdo angazhim ushtarak jashtë rajonit duhet të peshohet me kujdes, duke marrë parasysh kapacitetet, interesin kombëtar dhe përgjegjësinë ndërkombëtare.

Paqja e qëndrueshme nuk ndërtohet mbi struktura që varen nga një figurë e vetme politike. Ajo kërkon institucione të forta, përfaqësim të gjerë dhe transparencë. Nëse “Bordi i Paqes” do të shndërrohet në një platformë reale koordinimi apo në një mjet ndikimi gjeopolitik, kjo do të varet nga mënyra se si do të menaxhohen fondet, si do të përfshihen aktorët lokalë dhe sa i hapur do të jetë procesi.

Në fund, Gazës i duhet rindërtim, por më shumë se kaq i duhet një arkitekturë sigurie që garanton se cikli i shkatërrimit nuk do të përsëritet. Pa këtë dimension politik dhe institucional, çdo bord – sado ambicioz në emër – rrezikon të mbetet një projekt me jetë të shkurtër.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

30

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

22

Jo, nuk mendoj.

7

Nuk ka arsye për të protestuar.

1