Breshëri kritikash në raporton e Parlamentit Evropian për Maqedoninë e Veriut

Hetim themelor për rastin në Koçan, shkarkime dhe emërime partiake, ndërhyrje të huaja, projekti “bota serbe”, hapja e dosjeve të UDBA-s dhe KOS-it, ndryshimet kushtetuese – të gjitha këto përmbahen në dokumentin me amendamentet kompromisi të miratuara në nivelin e Komitetit për Punë të Jashtme (AFET) të Parlamentit Evropian, në të cilin ka pasur qasje TV24, përcjell Flaka

Ndërsa pritet të shihet nëse në fillim të muajit eurodeputetët do t’i japin dritën jeshile “gjuhës dhe identitetit modern maqedonas”, në raportin e Vajc janë përfshirë kritika, kërkesa dhe elemente të kopjuara nga Protokolli me Bullgarinë. Eurodeputetët që në fillim të tekstit shprehin dhimbje për viktimat në Koçan, përshëndesin solidaritetin nga vendet fqinje – veçanërisht të Greqisë dhe Bullgarisë për ndihmën – dhe kërkojnë hetim të thelluar dhe përgjegjësi.

Amendamenti kompromis 5; paragrafi 26v (i ri): Bën thirrje për një hetim themelor dhe transparent për zjarrin në klubin e natës në Koçan më 16 mars 2025, me qëllim që të nxirren para drejtësisë përgjegjësit, si dhe të përditësohet dhe zbatohet në mënyrë të plotë legjislacioni për të parandaluar tragjedi të ngjashme dhe për të siguruar siguri më të mirë publike dhe përputhje me rregulloret për mbrojtjen e qytetarëve.

Kërkohet përgjegjësi sistematike e institucioneve publike, janë evidentuar rezultate të përkeqësuara në luftën kundër korrupsionit, përfshirë korrupsionin e nivelit të lartë dhe besimin e ulët në gjyqësor. Në amendamentin kompromis 5 theksohet se duhet të parandalohet ndikimi i tepruar dhe frikësimi.

Amendamenti kompromis 2; paragrafi 12: I bën thirrje autoriteteve të Maqedonisë së Veriut të përmbahen nga shkarkimet dhe emërimet jo-transparente, të politizuara në trupat dhe agjencitë e pavarura, si dhe të sigurojnë që institucionet të jenë të financuara në mënyrë adekuate dhe që vendimet dhe rekomandimet të zbatohen në mënyrë konsistente; me keqardhje vihet në dukje mungesa e vazhdueshme e përparimit në forcimin e Zyrës së Avokatit të Popullit.

Në dokument shkruhet se Parlamenti Evropian është thellësisht i shqetësuar për ndërhyrjet e huaja dhe fushatat dezinformuese, përfshirë kërcënimet hibride, korrupsionin strategjik dhe rrjedhat jo-transparente financiare. Theksohet huaja e marrë nga Orbani, e cila thuhet se është marrë nga Kina.

Amendamenti kompromis 5; paragrafi 28a: Tregon shqetësim për rolin e Hungarisë dhe Serbisë në avancimin e qëllimeve gjeopolitike të Kinës dhe Rusisë; në këtë kontekst, vihet në dukje rreziku i varësisë nga Kina për shkak të marrëveshjeve asimetrike të huasë, si dhe huaja e fundit nga Hungaria, e cila dukshëm është marrë nga Kina;

Thuhet se disa subjekte diplomatike kineze kanë financuar përmbajtje në media, ndërsa aktorët shtetërorë rusë kanë përdorur ndërmjetës serbë në media për të përhapur narrativa armiqësore ndaj NATO-s dhe për të pohuar se BE po ushtron presion mbi Maqedoninë që të heqë dorë nga identiteti i saj.

Parlamenti Evropian është i shqetësuar për të ashtuquajturin projekt “bota serbe”. Kërkohet gjithashtu hapja e arkivave të UDBA-s dhe KOS-it, gjë që tashmë figuron në Protokollin me Bullgarinë.

Amendamenti kompromis 8; paragrafët 35a dhe 35b:

• Shpreh shqetësim për projektin e ashtuquajtur “bota serbe” dhe faktin se [disa] përfaqësues të qeverisë së Maqedonisë së Veriut e mbështesin dhe promovojnë këtë koncept; dënojmë [pjesëmarrjen] në takime ku tentohet të krijohet një sferë ndikimi që minon sovranitetin e vendeve të tjera dhe stabilitetin në rajon;
• Rikujton nevojën për hapjen e arkivave të shërbimeve sekrete jugosllave (UDBA dhe KOS), të cilat ruhen si në Maqedoninë e Veriut ashtu edhe në Serbi; thekson nevojën për hapje të këtyre arkivave në të gjithë rajonin për të trajtuar në mënyrë transparente të kaluarën totalitare me qëllim forcimin e demokracisë, përgjegjësisë dhe institucioneve në Ballkanin Perëndimor;

Sipas dokumentit që ka kaluar filtrin e Komitetit për Punë të Jashtme (AFET), Maqedonia mbetet shënjestër e operacioneve të ndikimit të huaj dashakeq për të instrumentalizuar qëndrimet kundër BE-së, sidomos përmes tabloideve dhe mediave serbe që janë nën ndikimin e Kremlinit. Tregohet se dëbimi i 13 diplomatëve rusë në periudhën nga viti 2018 deri më 2023 është tregues i pranisë së vazhdueshme të rrjeteve sekrete të ndikimit.

Thuhet se 50% e qytetarëve të Maqedonisë kanë qenë nën ndikimin e narrativave të rreme për ngjarjet ndërkombëtare, veçanërisht për luftën në Ukrainë. Përsëri theksohet polarizimi politik në vend, shqetësimi për miratimin e ligjeve me procedura të përshpejtuara në Kuvend, kërkohet administratë publike e depolitizuar, transparencë në financimin e partive politike dhe ka shqetësim për reklamimin qeveritar.

Veç më është e njohur se në amendamentet kompromisi përfshihen edhe ndryshimet kushtetuese, duke u thirrur në kornizën negociuese të vendit me BE-në. Që në fillim të dokumentit theksohen gjuha maqedonase dhe identiteti maqedonas, por nëse para tyre do të qëndrojë përcaktimi “modern” – kjo do të vendoset në seancën plenare në korrik.

Lexo rreth lajmit: Tragjedia në Koçan,Parlamenti Evropian kërkon ndëshkim të përgjegjësve të vërtetë!

Ndikim kinez përmes huasë hungareze: BE paralajmëron për presion të huaj në Maqedoni 

BE kritikon shkarkimet dhe emërimet politike në institucionet e pavarura – Mungon transparenca!

Parlamenti Evropian: “Bota Serbe” rrezikon sovranitetin e Maqedonisë