Diskriminimi institucional dhe riprodhimi i hierarkive etnike në Maqedoni

Driton Zenku / Sociolog – gazetar – Shkrim ekskluzivisht për Flaka

Fenomeni i diskriminimit institucional, siç shihet në mënyrën selektive dhe të pabarabartë të ndarjes së fondeve për shoqatat qytetare në Maqedoninë e Veriut, është një reflektim i thellë i marrëdhënieve ndëretnike dhe strukturave të pushtetit në një shoqëri shumëetnike.

1. Riprodhimi i hierarkive etnike: Ndarja jo e barabartë e burimeve financiare shërben si mjet për riprodhimin e dominimit të një komuniteti mbi tjetrin. Në këtë rast, përqendrimi i fondeve tek shoqatat maqedonase dhe, në masë më të vogël, ato serbe, ndërsa shoqatat shqiptare mbesin të margjinalizuara, konsolidon një hierarki etnike ku shqiptarët pozicionohen në vend më të ulët në aksesin institucional dhe burimet e fuqisë.

2. Legjitimizimi i përjashtimit: Diskriminimi i hapur përmes institucionit jo vetëm që ndikon në realitetin ekonomik dhe organizativ të komuniteteve të diskriminuara, por gjithashtu legjitimon dhe normalizon këtë përjashtim si një normë shoqërore. Kjo krijon një ndjenjë të thellë alienimi dhe mosbesimi ndaj institucioneve shtetërore te komuniteti shqiptar, duke minuar mundësitë për bashkëjetesë dhe kohezion social.

3. Ndikimi në identitetin kolektiv dhe ndarjet sociale: Në kushtet kur një komunitet i caktuar perceptohet si i injoruar apo i diskriminuar në mënyrë institucionale, kjo shpesh përforcon ndjenjat etnike dhe forcon identitetet e ngurta kolektive. Ndasi të tilla bëjnë që komunitetet të forcojnë solidaritetin brendapërbrenda dhe të thellojnë ndarjet me grupet e tjera, duke rritur tensionet ndëretnike dhe vështirësuar integrimin social.

4. Funksioni i institucionit si instrument politik: Kur një ministri që ka për detyrë të jetë urë lidhëse ndërmjet komuniteteve kthehet në mjet për dominim dhe përçarje, ajo përçon mesazhe politike për mbizotërimin e një grupi mbi tjetrin. Kjo ndikon drejtpërdrejt në marrëdhëniet politike, duke përforcuar konfliktet dhe duke minuar proceset demokratike.

5. Pasojat afatgjata sociale: Diskriminimi institucional nuk është vetëm një problem i momentit. Ai krijon një cikël të pafavorshëm për zhvillimin e komuniteteve të margjinalizuara, kufizon pjesëmarrjen e tyre në jetën publike dhe mund të çojë në alienim social, emigrim dhe rritje të ndasive etnike në gjeneratat e ardhshme.

Nga këndvështrimi sociologjik, fenomeni i diskriminimit në ndarjen e fondeve nga Ministria për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive është shenjë e një shoqërie ku institucionet ende nuk janë neutralë dhe nuk përfaqësojnë të gjithë qytetarët në mënyrë të barabartë. Ky fenomen kërkon ndërhyrje sistematike për të rikthyer besimin dhe për të ndërtuar një bashkëjetesë të vërtetë, ku diversiteti është pasuri dhe jo shkak për përçarje.