Fyerje nga katedra: a është kjo fytyra e akademisë?

Editorial Flaka

Qëndrimet e Biljana Vankovska ndaj studentëve shqiptarë nuk janë thjesht problematike – ato janë shqetësuese për vetë standardin akademik dhe etik që duhet të përfaqësojë një profesoreshë universitare.

Imagjinoni një student shqiptar që regjistrohet në Fakultetin Filozofik në Universitetin “Shën Kirili dhe Metodi” në Shkup dhe përballet me një ligjëruese që i etiketon protestuesit si “katundarë” apo si njerëz që “nuk dinë bazat e së drejtës”. Çfarë klime krijon kjo? A është kjo një hapësirë e barabartë akademike apo një ambient paragjykues?

Të quash kërkesën për dhënien e provimit juridik në gjuhën amtare “problem” nuk është analizë – është përbuzje. Kjo nuk ka të bëjë me aftësi akademike, por me dinjitet dhe barazi. Një shtet demokratik matet pikërisht nga mënyra se si trajton gjuhët dhe identitetet e qytetarëve të tij.

Historia nuk fillon sot. Në vitin 1994, kur shqiptarët kërkonin universitet në gjuhën shqipe, ajo nuk ishte një kapriço, por një domosdoshmëri historike për të ndërtuar institucione që sot konsiderohen normale. Të delegjitimosh atë përpjekje sot do të thotë të mohosh vetë evolucionin demokratik të shtetit.

Etiketimi i të rinjve shqiptarë si të paaftë nuk është vetëm cinik – është një reflektim i një mendësie që nuk ka evoluar. Studentët që protestojnë sot nuk kërkojnë privilegje; ata kërkojnë barazi, respektim të ligjit dhe mundësinë për të kontribuar në sistemin juridik të vendit të tyre.

Historia dhe realiteti tregojnë një të vërtetë tjetër: shqiptarët kanë arritur suksese të jashtëzakonshme kur u janë dhënë mundësi të barabarta. Figura si Nënë Tereza, simbol botëror i humanizmit – dhe Ferid Murad, që të dy nobelistë, dëshmojnë këtë qartë. Në kulturë dhe art kemi emra si Bebe Rexha dhe Blerim Destani, ndërsa në sport figura si Enis Bardhi, Admir Mehmedi, Shkodran Mustafi dhe Taulant Seferi.

Shumë prej tyre arritën kulmin jashtë vendit. Pse? Sepse vepruan në sisteme ku nuk pengoheshin nga stereotipe dhe paragjykime.

Problemi nuk janë studentët. Problemi është mentaliteti që i sheh ata si të tepërt.

Në fund, pyetja thelbësore nuk është se çfarë kërkojnë studentët – por nëse institucionet dhe individët që i udhëheqin ato janë të gatshëm të pranojnë barazinë si vlerë reale, jo vetëm si deklaratë formale.