Kriza arsimore si pasqyrë e dinamikave sociale – Kur arsimi bie, bie edhe shpresa kolektive

Driton Zenku / Sociolog – gazetar

Rënia e numrit të nxënësve për rreth 17 mijë gjatë shtatë viteve të fundit nuk është thjesht statistikë – është shenjë e thellimit të krizës sociale, që përfshin emigrimin, pasigurinë ekonomike dhe mungesën e besimit në institucionet shtetërore.

Emigrimi dhe shoqëria në tranzicion

Nga perspektiva sociologjike, ky fenomen lidhet ngushtë me proceset e migrimit strukturor. Familjet largohen për një jetë më të mirë, por pas vetes lënë shkolla të zbrazura, komunitete të fragmentuara dhe një sistem arsimor që humbet kuptimin e vet në mungesë të nxënësve.

Emigrimi nuk ndikon vetëm në numrat – ai zbeh ndjenjën e përkatësisë, dobëson lidhjet ndërmjet brezave dhe krijon boshllëk në ndërtimin e kapitalit social.

Tekstet e grisura dhe simbolika e neglizhencës institucionale

Ankesat për tekstet e grisura janë më shumë se mungesë librash – ato janë simbol i neglizhencës strukturore dhe mungesës së respektit ndaj nxënësit si qytetar në zhvillim. Kur fëmijët mësojnë nga libra të dëmtuar, ata përvetësojnë mesazhin e nënvlerësimit, duke ndikuar negativisht në motivimin dhe vetëvlerësimin e tyre.

Në këtë mënyrë, shkolla – që teorikisht është mekanizëm për barazi sociale dhe mobilitet vertikal – shndërrohet në një hapësirë që riprodhon pabarazitë dhe pasivitetin qytetar.

Kapaciteti institucional dhe roli i shtetit

Rreth 660 milionë denarë në vit për tekste shkollore nuk janë të mjaftueshme nëse mekanizmat e kontrollit dhe shpërndarjes janë joefikasë. Kjo shpërfaq një tjetër problem sociologjik: kriza e besimit në shtet dhe mungesa e llogaridhënies, që nxit zhgënjimin qytetar dhe dëshirën për largim.

Kur arsimi bie, bie edhe shpresa kolektive

Rënia e numrit të nxënësve dhe tekstet e grisura janë dy simptomat e një sëmundjeje më të thellë: shkëputja midis shtetit dhe qytetarëve. Kjo gjendje e dëmton kapitalin human dhe social të shoqërisë – elemente kyçe për zhvillim afatgjatë dhe stabilitet.