Liderët e VLEN-it shpallin fitore, liderët studentorë nuk pranojnë zgjidhje gjysmake

Kasami dhe Mexhiti e shpallin historike nismën për provimin e jurisprudencës në shqip, ndërsa iniciuesi i protestave, Mevlan Ademi, paralajmëron se beteja nuk ka përfunduar. Studentët kërkojnë më shumë se një zgjidhje të pjesshme: zbatimin e plotë të së drejtës për përdorimin e gjuhës shqipe.

Përfaqësuesit e VLEN-it kanë nisur ta prezantojnë si sukses politik dhe institucional zhvillimin e ri lidhur me provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe. Bashkëkryetarët Bilall Kasami dhe Izet Mexhiti e kanë cilësuar si ditë historike vendimin e Qeverisë për t’i dhënë dritën e gjelbër nismës ligjore, duke e lidhur këtë rezultat me angazhimin e tyre në pushtet.

„Premtimi u bë realitet, jurisprudenca flet shqip! Një ditë historike për studentët shqiptarë dhe një hap i rëndësishëm për barazinë dhe dinjitetin e gjuhës shqipe“, thuhet në mesazhin e përbashkët të Kasamit dhe Mexhitit.

Ata kanë theksuar se vlera e premtimeve dëshmohet përmes veprave, ndërsa studentëve shqiptarë u janë drejtuar me urimin: „Studentë të dashur, ta gëzoni këtë të drejtë!“.

Por, përtej festimeve politike, reagimet e studentëve tregojnë se beteja për provimin e jurisprudencës në shqip nuk konsiderohet e përfunduar. Përkundrazi, studentët po e shfrytëzojnë momentin për të kërkuar garanci konkrete se gjuha shqipe do të përdoret në të gjithë procesin, e jo vetëm në disa pjesë të tij.

Mevlan Ademi: Këto lojëra i ngjajnë më shumë një cirku politik

Iniciuesi i protestave për provimin e jurisprudencës, Mevlan Ademi, në një prononcim për TS ka kritikuar mënyrën se si kryeministri Hristijan Mickoski po e trajton këtë çështje, duke vënë në dukje ndryshimet e përsëritura në deklaratat e tij për gjuhën në të cilën do të zhvillohet provimi.

Sipas Ademit, qëndrimet e kryeministrit kanë krijuar paqartësi dhe pasiguri për studentët, ndërsa qasjen e tij e cilësoi si të papërshtatshme për një shtet që pretendon integrimin evropian.

„Këto lojëra janë më shumë si cirk sesa i ngjajnë një vendi që synon Bashkimin Evropian dhe respektimin e komuniteteve në vendin tonë“, u shpreh Ademi.

Ai kritikoi edhe qëndrimet e mëhershme të Mickoskit për statusin e gjuhës shqipe, duke pretenduar se kryeministri ka përdorur retorikë nacionaliste dhe ka tentuar ta trajtojë shqipen në nivelin e gjuhëve të komuniteteve të tjera, për përfitime politike.

Studentët nuk tërhiqen: Kërkesa shkon përtej jurisprudencës

Mesazhi më i rëndësishëm i Ademit është se studentët nuk do ta konsiderojnë të përfunduar procesin vetëm me miratimin e një modeli të pjesshëm për provimin e jurisprudencës.

Ai paralajmëroi se presioni studentor do të vazhdojë, nëse nuk garantohet mundësia që provimi të zhvillohet në gjuhën shqipe. Madje, sipas tij, kërkesa nuk kufizohet vetëm te jurisprudenca, por lidhet me të drejtën që edhe provimet e tjera të mund të zhvillohen në gjuhën shqipe.

Ademi e konsideron projektligjin e propozuar nga Ministria e Drejtësisë si një avancim, por njëkohësisht edhe si humbje për politikën shqiptare. Sipas tij, në vend që të kërkohet zbatimi i plotë i garancive kushtetuese dhe ligjore, po synohet një zgjidhje e veçantë që mund të prodhojë më shumë kufizime sesa përfitime.

Kjo është edhe pika ku qëndrimet e studentëve dallojnë nga mesazhet triumfuese të përfaqësuesve të VLEN-it. Përderisa politikanët e paraqesin nismën si realizim të premtimit, studentët kërkojnë të dinë se çfarë konkretisht do të mund të bëjnë në gjuhën shqipe kur të paraqiten para komisionit të provimit.

Mickoski dhe paqartësitë për dy gjuhët

Debati është intensifikuar edhe pas deklaratave të kryeministrit Hristijan Mickoski, i cili ka thënë se provimi do të zhvillohet sipas ligjit, me disa pjesë në gjuhën shqipe dhe disa në gjuhën maqedonase.

Kjo qasje ka ngritur pikëpyetje për kufijtë e zbatimit të së drejtës gjuhësore dhe për përputhshmërinë e modelit të propozuar me Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve.

Edhe deklaratat e Izet Mexhitit kanë konfirmuar se pjesa praktike e provimit mbetet jashtë modelit të propozuar në shqip, ndërsa shtatë fusha teorike parashihet të mund të zhvillohen në këtë gjuhë.

Në anën tjetër, kryetari i studentëve të drejtësisë, Jon Selimi, ka kundërshtuar prezantimin e zgjidhjes si realizim të plotë të kërkesës studentore, duke kërkuar që i gjithë provimi të garantohet në shqip.

Jon Selimi: Respektojeni 100% Ligjin për Gjuhët, përndryshe qetësi nuk ka!

Reagimi më i drejtpërdrejtë ndaj deklaratave të përfaqësuesve të VLEN-it erdhi nga Jon Selimi, kryetar i studentëve të drejtësisë, i cili kritikoi atë që e konsideron si përpjekje për ta paraqitur një zgjidhje të pjesshme si realizim përfundimtar të kërkesës së studentëve shqiptarë.

Selimi vuri në pikëpyetje faktin se si Bekim Sali dhe Izet Mexhiti po e festojnë arritjen, ndërkohë që ministri i Drejtësisë ende po kërkon mendim nga Komisioni i Venecias për modelin e propozuar.

„Njëri na e uron provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe, tjetri na thotë se premtimi u bë realitet, ndërsa ministri i Drejtësisë ende po kërkon mendim nga Komisioni i Venecias!“, deklaroi Selimi.

Sipas tij, kërkesa e studentëve nuk mund të konsiderohet e përmbushur nëse nuk sigurohet që i gjithë provimi, përfshirë edhe pjesën praktike, të zhvillohet në gjuhën shqipe.

„Të mos e ngatërrojmë opinionin publik me deklarata festive. Nuk është realizuar kërkesa jonë, përderisa nuk garantohet i gjithë provimi në gjuhën shqipe. Një zgjidhje e pjesshme, që sipas qëndrimit tonë bie ndesh me Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve, nuk mund të shitet si barazi dhe as si realizim i një premtimi“, theksoi ai.

Studentët kundërshtojnë edhe arsyetimin se dërgimi i modelit në Komisionin e Venecias përbën garanci për ligjshmërinë e tij.

„Një zgjidhje e kundërligjshme nuk bëhet e ligjshme vetëm pse dërgohet në Venecia! Këtë veprim mund ta trajtojmë lirisht edhe si zvarritje të mëtejshme të procesit“, u shpreh Selimi, duke përsëritur kërkesën për respektimin e plotë të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve.

Ai e përmbylli reagimin me një mesazh të drejtpërdrejtë ndaj institucioneve: „O respektojeni Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve 100%, o qetësi nuk ka!“

Fitorja nuk matet me deklarata, por me të drejta konkrete

Në këtë fazë, studentët duket se janë në epërsi maksimale në debatin publik. Ata kanë arritur ta zhvendosin vëmendjen nga gara politike se kush e realizoi premtimin, te pyetja thelbësore: a po garantohet vërtet e drejta e përdorimit të gjuhës shqipe?

Për VLEN-in, nisma përbën një argument politik se pjesëmarrja në Qeveri po prodhon rezultate. Për studentët, megjithatë, ky është vetëm një hap që duhet të dëshmohet në praktikë. Ata nuk po kërkojnë urime, fotografi dhe deklarata për ditë historike, por një zgjidhje që nuk i lë jashtë pjesët thelbësore të provimit.

Edhe nëse projektligji përfundon procedurat dhe miratohet, beteja për interpretimin dhe zbatimin e tij mund të vazhdojë. Sepse në këtë përballje, suksesi politik i VLEN-it nuk është domosdoshmërisht i barabartë me suksesin juridik të studentëve.

Studentët e kanë fituar betejën për ta rikthyer çështjen në agjendën institucionale. Tani barra bie mbi politikën: të dëshmojë se premtimi për gjuhën shqipe nuk përfundon aty ku fillojnë përjashtimet.

Ndryshe, Qeveria, në mbledhjen e sotme, miratoi nevojën për marrjen e një mendimi urgjent nga Komisioni i Venecias lidhur me modelin e propozuar për dhënien e provimit të jurisprudencës.

“Me këtë hap sigurohet një vlerësim i pavarur ndërkombëtar dhe profesional për përputhshmërinë e zgjidhjes së propozuar me Kushtetutën, instrumentet juridike ndërkombëtare dhe standardet evropiane.

Në kuadër të kësaj procedure, raportuesit e Komisionit të Venecias do të zhvillojnë takime me përfaqësues të institucioneve relevante, partitë politike parlamentare, dekanët e pesë fakulteteve juridike dhe përfaqësuesit e organizatave studentore. Gjithashtu, janë paraparë demonstrime praktike të pjesës me shkrim të provimit në Gjykatën e Apelit në Shkup dhe të pjesës me gojë në Ministrinë e Drejtësisë.

Modeli i propozuar parasheh një sistem unik të dhënies së provimit, me kushte të barabarta dhe kritere të njëjta profesionale për të gjithë kandidatët, pa provime të veçanta apo standarde të ndryshme Komisioni i Venecias, organ këshillëdhënës i Këshillit të Evropës, në të cilin janë të përfaqësuara 61 shtete anëtare, do të ofrojë një perspektivë të pavarur ndërkombëtare profesionale në vlerësimin e zgjidhjes së propozuar ligjore. Gazeta Flaka

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

32

„Duke pasur parasysh protestat në shtetet e rajonit dhe të botës, a mendoni se edhe Maqedonia e Veriut do të përfshihet në këtë valë të protestave sociale?“

Po, është koha.

24

Jo, nuk mendoj.

7

Nuk ka arsye për të protestuar.

1