Rasti i adoleshentit 15-vjeçar në Tetovë: Një alarm për shoqërinë dhe institucionet

Driton Zenku

Rasti i adoleshentit 15-vjeçar që dyshohet për kërcënime me bombë dhe sulm ndaj një shkolle të mesme në Tetovë është një shembull i qartë i tensioneve që mund të ndodhin në jetën e të rinjve dhe nevojës për të kuptuar fenomenin nga një këndvështrim social.

Ekspertët sociologë theksojnë se veprimet e ekstremizmit të të rinjve shpesh nuk lidhen vetëm me karakterin individual, por janë pasojë e një kombinimi faktorësh socialë dhe familjarë. Émile Durkheim, themeluesi i sociologjisë moderne, argumentonte se devijanca mund të shihet si një produkt i “anomisë”, një gjendje ku normat shoqërore dështojnë të udhëheqin individin, duke krijuar hapësirë për sjellje të rrezikshme. Në rastin e Tetovës, mungesa e mbikëqyrjes dhe izolimi social mund të jenë faktorë kontribues.

Albert Bandura në teorinë e tij mbi mësimin social tregon se të rinjtë shpesh modelojnë sjelljen që shohin në mjedisin e tyre. Në kontekstin lokal, qasja e medias, komunikimi online dhe presioni i grupit shokësh mund të kenë ndikim të madh në mënyrën se si adoleshentët shprehin frikën, zemërimin ose nevojën për të tërhequr vëmendjen.

Nga perspektiva e teorisë së John Bowlby për lidhjet e hershme (Attachment Theory), marrëdhëniet e forta dhe të sigurta brenda familjes mund të reduktojnë rrezikun e sjelljeve devijante. Në rastin konkret, edhe pse armët ishin të lejuara dhe në pronësi të prindit, mungesa e ndërveprimit dhe monitorimit të ngushtë mund të ketë lehtësuar veprimet e të miturit.

Në përgjithësi, rastet e adoleshentëve që shfaqin sjellje të dhunshme apo kërcënuese janë tregues i nevojës për politika më të forta sociale, si mbështetje psikologjike në shkolla, për të identifikuar dhe ndihmuar të rinjtë me probleme emocionale, programet e ndërgjegjësimit familjar, për të përmirësuar komunikimin prind-fëmijë dhe monitorimin e aktiviteteve online, dhe integrimi i komunitetit, duke ofruar mundësi për aktivitetet kulturore, sportive dhe edukative që u japin adoleshentëve ndjenja të përkatësisë dhe të mbrojtur.

Rasti i Tetovës është një alarm për shoqërinë: sjelljet ekstreme tek adoleshentët nuk janë vetëm çështje ligjore, por edhe problem social dhe psikologjik që kërkon ndërhyrje të shpejtë dhe të qëndrueshme. Siç thotë edhe Durkheim: devijanca është shenjë e tensioneve shoqërore, dhe trajtimi i saj kërkon më shumë se vetëm masa ligjore.